Soru

Zorluk: Zor1876 Kanun-i Esasi

18761876 Kanun-i Esasi'nin orijinal metni (1909 öncesi) uyarınca, Heyet-i Vükela (Bakanlar Kurulu) üyelerinden birinin görevine ilişkin suçlarından dolayı yargılanma süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Meclis-i Mebusan tarafından suçlanan bakan, Padişah'ın onayıyla kurulan ve üyeleri Heyet-i Ayan, Şura-yı Devlet ve Mahkeme-i Temyiz'den seçilen Divan-ı Ali'de yargılanır.Cevap
  2. B
    Bakanlar sadece Meclis-i Mebusan'a karşı sorumlu oldukları için, salt çoğunlukla alınan bir kararla görevden el çektirilir ve sivil mahkemelerde yargılanırlar.
  3. C
    Görev suçu işleyen bakan, Sadrazam'ın teklifi ve Padişah'ın iradesiyle doğrudan görevden alınır ve anayasada herhangi bir yargılama süreci işletilmez.
  4. D
    Yargılama yetkisi sadece Heyet-i Ayan'a aittir ve Ayan Meclisi bu konuda kesin hüküm verme yetkisine sahip tek organdır.
  5. E
    Anayasa'da bakanların yargılanmasına dair herhangi bir özel hüküm bulunmadığından, genel ceza hukuku hükümleri çerçevesinde Mahkeme-i Temyiz tarafından yargılanırlar.

Cevap

Bakanların yargılanma süreci Meclis-i Mebusan'ın ithamı, Padişah'ın onayı ve Heyet-i Ayan, Şura-yı Devlet ile Mahkeme-i Temyiz üyelerinden oluşan Divan-ı Ali'nin yargılaması şeklinde gerçekleşir.
1876 Kanun-i Esasi'nin orijinal sisteminde bakanlar Padişah'a karşı sorumludur ve görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılanmaları özel bir prosedüre tabidir. Meclis-i Mebusan'ın suçlama yetkisini kullanması ve Padişah'ın bu suçlamayı yerinde bulup onaylamasıyla dosya Divan-ı Ali'ye gider. Bu kurulun üyeleri, anayasaya göre Heyet-i Ayan (Yasama), Şura-yı Devlet (İdari Bürokrasi/Yargı) ve Mahkeme-i Temyiz (Adli Yargı) rüesa ve azalarından seçilen 30 kişiden oluşarak çok yönlü bir denetim sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organının sorumluluk alanını belirleme
1876 Kanun-i Esasi'nin orijinal metninde bakanlar (Vükela) Meclis'e değil, sadece Padişah'a karşı sorumludur.
Bu dönemdeki mutlakiyetçi eğilim, yürütmenin denetimini Padişah'a bırakmıştır.
2
İtham (Suçlama) makamını saptama
Bakanların görev suçlarıyla ilgili suçlanması (itham edilmesi) Meclis-i Mebusan'ın yetkisindedir (Madde 31).
Yargılama sürecinin başlayabilmesi için halkı temsil eden meclisin suçlamayı yapması anayasal bir gerekliliktir.
3
Onay ve Yargı organını belirleme
Mebusan'ın suçlaması Padişah tarafından onaylanırsa, yargılama 30 üyeli Divan-ı Ali'de yapılır.
Divan-ı Ali, yüksek bürokratların ve yargıçların görev suçlarını yargılamak için kurulan geçici nitelikli bir yüksek mahkemedir.

Anahtar Kavram

1876 Kanun-i Esasi'de Yürütmenin Sorumluluğu ve Divan-ı Ali

Daha Fazla Pratik

1909 değişikliklerinin 'Padişah'ın veto yetkisi' ve 'kabinenin siyasi sorumluluğu' üzerindeki etkilerini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla