Osmanlı Devleti’nin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi'nin ilk metnindeki (1909 değişiklikleri öncesi) düzenlemeler göz önüne alındığında, yürütme organı içerisinde yer alan Heyet-i Vükela (Vekiller Heyeti) ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
- ANazırlar (bakanlar), Meclis-i Mebusan tarafından gizli oyla seçilerek göreve başlarlar.
- Nazırlar, yürüttükleri devlet politikalarından dolayı Meclis-i Umumi’ye karşı değil, Padişah’a karşı sorumludur.Cevap
- CMeclis-i Mebusan, hükümetin icraatlarını denetlemek amacıyla 'gensoru' vererek bakanları görevden düşürebilir.
- DSadrazam ve nazırlar, göreve başlamadan önce Meclis-i Umumi’den güvenoyu almak zorundadırlar.
- EHeyet-i Vükela'nın tüm üyeleri, aynı zamanda Meclis-i Mebusan üyesi olan kişiler arasından seçilmek zorundadır.
Cevap
1876 Kanun-i Esasi'nin ilk haline göre bakanlar (nazırlar), yürüttükleri politikalardan dolayı meclise karşı değil, yalnızca Padişah'a karşı sorumludur.
Bakanların Padişah'a karşı sorumlu olması, 1876 Kanun-i Esasi'nin en temel özelliklerinden biridir. Bu durum yürütme organının yasama organı (meclis) karşısında üstün olduğunu ve halkın temsilcilerinin hükümet üzerinde siyasi bir denetim yetkisinin olmadığını gösterir. Hükümet üyeleri Padişah tarafından atanır ve sadece onun iradesiyle görevden alınabilirler.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
1876 Kanun-i Esasi'de Yürütmenin Padişah Odaklı Yapısı
İpuçları
1
1876 Kanun-i Esasi'nin ilk halinin 'Padişah'ın otoritesini koruyan' bir yapıda olduğunu düşünün.
2
Bakanların kime karşı sorumlu olduğu sorusu, anayasal sistemlerin (Parlamenter vs. Monarşik) ayrımında en kritik noktadır.
3
1909 yılında yapılan değişiklikler ile bakanlar meclise karşı sorumlu hale gelmiştir. Soruda bu tarihten önceki durum sorulmaktadır.
Daha Fazla Pratik
1876 Kanun-i Esasi ile 1909 değişikliklerini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki farkları (veto yetkisi, sürgün yetkisi, sorumluluk) pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s