Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürk-İslam Devletlerinde Hukuk ve Ordu

Büyük Selçuklu Devleti’nde hukuk sisteminin işleyişinde, hükümdar adına örfi yargı yetkisini kullanan, saray ve ordu dışındaki sivil bürokrasinin en üst kademesindeki görevlileri dahi yargılama ve tutuklama yetkisine sahip olan görevli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Kadılkudat
  2. Emir-i DadCevap
  3. C
    Kadıleşker
  4. D
    Nişancı
  5. E
    Subaşı

Cevap

Türk-İslam devletlerinde örfi yargının başındaki görevli olan Emir-i Dad, merkezi otoritenin korunması adına en üst düzey görevlileri dahi yargılama yetkisine sahiptir.
Türk-İslam devletlerinde, özellikle Büyük Selçuklular'da, 'Emir-i Dad' örfi yargının başıdır. Bu makamın en dikkat çekici özelliği, devletin merkezi otoritesini korumak amacıyla saray mensupları ve sivil bürokrasinin en üst düzey yöneticileri (vezirler dahil) üzerinde yargılama ve tutuklama yetkisine sahip olmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda bahsedilen yetkinin (vezir gibi üst düzey sivil görevlileri yargılama) hangi hukuk dalına girdiğini belirle.
Bu yetki, devlet düzeni ve idari yapı ile ilgili olduğu için 'Örfi Hukuk' kapsamına girer.
Şer'i hukuk bireysel ve dini konularla ilgilenirken, örfi hukuk devletin güvenliği ve idari disiplini ile ilgilenir.
2
Örfi yargı sisteminin hiyerarşisindeki en üst ismi tespit et.
Türk-İslam (özellikle Büyük Selçuklu) devletlerinde örfi yargının başındaki kişi 'Emir-i Dad'dır.
Hükümdar adına adaleti (dâd) dağıtan ve örfi mahkemeleri yöneten temel otorite bu makamdır.
3
Diğer yargı ve idari görevlilerle ayrımı netleştir.
Kadılkudat (Şer'i), Kadıleşker (Askeri) ve Subaşı (Güvenlik) görevlilerinin bu spesifik yetkiyi taşımadığını doğrula.
Görev tanımları arasındaki keskin sınırlar, devlet içindeki denge-denetleme mekanizmasının temelini oluşturur.

Anahtar Kavram

Örfi Yargı ve Emir-i Dad Yetkileri

İpuçları

1
Türk-İslam hukukunda 'Adalet' anlamına gelen 'Dâd' kelimesinden türeyen unvanı hatırlamaya çalışın.

Daha Fazla Pratik

Emir-i Dad'ın yetkileri ile Divan-ı Mezalim'in işleyişi arasındaki farkı inceleyerek 'yüksek yargı' kavramını pekiştirin.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla

Konular

Türk-İslam Devletlerinde Hukuk ve Ordu

Bu konudan daha fazla soru