Soru

Zorluk: ZorMahalli İdareler (Yerel Yönetimler)

Türkiye'nin idari teşkilat yapısında yer alan mahalli idare birimleri (İl Özel İdaresi, Belediye, Büyükşehir Belediyesi, Köy) ve bu birimler arasındaki hukuki ilişkilerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlış bir bilgidir?

  1. A
    Mahalli idarelerin seçilmiş karar organlarının 'organlık sıfatını kaybetmesi' konusundaki denetim ve nihai karar yetkisi, anayasal güvence gereği yargı yolu ile gerçekleşir.
  2. B
    Büyükşehir belediye meclisi, ilçe belediyelerinden gelen bütçeleri yatırım ve hizmetler arasında bütünlük sağlayacak şekilde değiştirerek onaylama yetkisine sahiptir.
  3. Büyükşehir belediye başkanı, ilçe belediyesinin yürüttüğü hizmetlerde aksama olması durumunda, ilçe belediyesi personeline doğrudan emir ve talimat vererek hizmetin yürütülmesini devralabilir.Cevap
  4. D
    Köy muhtarının görevine son verilmesi (organlık sıfatının kaybı) yetkisi İl veya İlçe İdare Kuruluna, belediye başkanınınki ise Danıştay'a aittir.
  5. E
    Vali, merkezi idarenin taşradaki en üst hiyerarşik amiri olmasının yanı sıra İl Özel İdaresi'nin de yürütme organı sıfatına sahip olan 'tek kişili' bir makamdır.

Cevap

Büyükşehir belediye başkanının ilçe belediyesi personeline emir ve talimat verebileceğini ve hizmeti devralabileceğini belirten seçenek yanlıştır.
Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri arasındaki ilişki bir hiyerarşi (üst-alt) ilişkisi değil, kanundan kaynaklanan sınırlı bir 'idari vesayet' ilişkisidir. İdari vesayet denetiminde üst makam, alt makamın personeline doğrudan emir ve talimat veremez, onun yerine geçerek işlem tesis edemez. Bu tür yetkiler ancak aynı tüzel kişilik içindeki hiyerarşik amirler (örneğin Belediye Başkanı ve Belediye personeli) tarafından kullanılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Mahalli idareler arasındaki tüzel kişilik ilişkisini belirle.
Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyeleri, her biri ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip özerk birimlerdir.
Anayasa'ya göre mahalli idareler, merkezden yönetim dışındaki yerinden yönetim kuruluşlarıdır.
2
Ayrı tüzel kişilikler arasındaki denetim türünü tespit et.
Farklı kamu tüzel kişilikleri arasındaki denetim yetkisi 'İdari Vesayet' olarak adlandırılır.
Hiyerarşi yalnızca aynı tüzel kişilik içindeki üst-alt (ast-üst) ilişkisinde geçerlidir.
3
İdari vesayet yetkisinin sınırlarını analiz et.
Vesayet makamı (Büyükşehir), denetlenen birime (İlçe) emir-talimat veremez, yerine geçerek işlem yapamaz (yerindelik denetimi yapamaz).
Vesayet yetkisi anayasal özerkliği korumak adına kanunla sınırlanmış, istisnai bir yetkidir.
4
Seçenekleri değerlendirerek yanlış uygulamayı işaretle.
Emir-talimat verme ve hizmeti devralma yetkisi hiyerarşik bir yetki olduğu için idari vesayet kapsamında kullanılamaz.
Hukuka aykırı olan bu seçenek, idari vesayet ve hiyerarşi arasındaki temel farkı ihlal etmektedir.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Hiyerarşi Ayrımı

Daha Fazla Pratik

İl Özel İdaresi ile İl Genel İdaresi (taşra) arasındaki farkları ve Valinin her iki yapıdaki konumunu tekrar gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla