Soru

Zorluk: OrtaLozan Barış Antlaşması

24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Barış Antlaşması ile yeni Türk devletinin bağımsızlığı uluslararası alanda hukuken tanınmış, Misak-ı Milli hedefleri büyük oranda gerçekleştirilmiştir. Ancak antlaşmada yer alan bazı kararlar, Türkiye'nin ulusal egemenlik haklarını tam olarak kullanmasına o dönem için engel teşkil etmiştir. Bu doğrultuda Lozan Barış Antlaşması'nda alınan aşağıdaki kararlardan hangisinin, Türkiye'nin egemenlik haklarını kısıtladığı savunulabilir?

  1. Boğazlar idaresinin, başkanlığını Türk delegenin yapacağı uluslararası bir komisyona bırakılmasıCevap
  2. B
    Ülkedeki tüm azınlıkların Türk vatandaşı kabul edilerek her türlü ayrıcalığın sona erdirilmesi
  3. C
    Yabancı okulların Türk kanunlarına ve Milli Eğitim Bakanlığına bağlı hale getirilmesi
  4. D
    Kapitülasyonların tüm sonuçlarıyla birlikte kesin olarak kaldırılması
  5. E
    Fener Rum Patrikhanesi'nin siyasi ve dünyevi yetkilerinden arındırılarak İstanbul'da kalması

Cevap

Boğazlar idaresinin uluslararası bir komisyona bırakılması, Türkiye'nin bölgedeki tam hakimiyetini engellediği için egemenlik haklarını kısıtlayan bir unsurdur.
Doğru yanıt olan Boğazlar idaresinin komisyona bırakılması ifadesi, Türkiye'nin kendi toprak parçası olan Boğazlar üzerinde askeri ve idari denetimini sınırladığı için doğrudan egemenlik haklarına aykırıdır. Bu durum ancak 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile ortadan kaldırılabilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kavram Analizi
Egemenlik haklarının kısıtlanması, bir devletin kendi toprakları üzerinde karar alma veya savunma yapma yetkisinin başka güçlerce paylaşılmasıdır.
Soruda egemenlik haklarını kısıtlayan hükmün bulunması istenmektedir.
2
Lozan Maddelerini Değerlendirme
Lozan'da Boğazlar için 'Uluslararası Boğazlar Komisyonu' kurulmuş ve Boğazların her iki yakasının (15-20 km) askerden arındırılması kabul edilmiştir.
Komisyonun varlığı, Türkiye'nin Boğazlar üzerinde tek başına söz sahibi olamadığını gösterir.
3
Diğer Seçeneklerin Kontrolü
Azınlıklar, kapitülasyonlar ve yabancı okullar konuları Türkiye'nin lehine çözülerek egemenlik pekiştirilmiştir.
Bu konuların çözümü, devletin kendi iç düzenini kurma ve dış müdahaleleri engelleme gücünü artırmıştır.

Anahtar Kavram

Tam Bağımsızlık ve Ulusal Egemenlik İlkeleri

İpuçları

1
Bir devletin kendi sınırları içinde başka bir kurulun (komisyonun) söz sahibi olması egemenliğe zarar verir mi?
2
Boğazlar konusunun 1936'ya kadar neden tekrar gündeme geldiğini ve Montrö Sözleşmesi'nin neden imzalandığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Boğazlar Komisyonu'nun kaldırıldığı ve Türkiye'nin tam egemenliğinin sağlandığı 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi maddelerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla