Özel hukukta haklar; kullanıldıkları an doğurdukları hukuki etki, ileri sürülebilecekleri çevre ve devredilebilirlik gibi çeşitli kriterlere göre sınıflandırılır. Hak sahibinin, tek taraflı irade beyanıyla mevcut bir hukuki ilişkiyi geleceğe veya geçmişe dönük olarak tamamen ortadan kaldırma yetkisine sahip olması, bu hakkın 'bozucu yenilik doğuran' (inşai) nitelikte olduğunu gösterir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bozucu yenilik doğuran haklara örnek olarak gösterilebilir?
- ASatın alınan bir malın ayıplı çıkması durumunda satış bedelinden indirim talep edilmesi
- Bir kişinin kendisini temsil etmesi için atadığı vekilin görevine son vermesi (azil)Cevap
- CSözleşmeden doğan bir alacağın vadesi geldiğinde borçludan ifasının istenmesi
- DPaylı mülkiyette bir paydaşın payını satması durumunda diğer paydaşın önalım (şufa) hakkını kullanması
- EBir yazarın kaleme aldığı eser üzerindeki mali haklarını üçüncü bir kişiye devretmesi
Cevap
Vekilin azledilmesi (görevine son verilmesi), mevcut bir hukuki ilişkiyi sona erdirdiği için bozucu yenilik doğuran bir haktır.
Vekilin azledilmesi (azil), hak sahibinin tek taraflı irade beyanıyla mevcut bir hukuki ilişkiyi (vekalet sözleşmesini) sona erdirdiği için bozucu yenilik doğuran haklar kapsamında yer alır. İstifa, fesih ve sözleşmeden dönme de bu gruptaki diğer önemli örneklerdir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yenilik Doğuran (İnşai) Haklar
İpuçları
1
Hakkın kullanılmasıyla hukuki ilişkinin devam mı ettiği yoksa bitti mi olduğu üzerinde durun.
2
Azil, fesih ve istifa gibi işlemlerin ortak noktası bir bağı koparmaktır.
3
Bedel indirimi durumu değiştirir, önalım yeni durum kurar, azil ise durumu sona erdirir.
Daha Fazla Pratik
Kurucu, değiştirici ve bozucu yenilik doğuran hakların örneklerini içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s