Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorYasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

1982 Anayasası'nın yasama bağışıklıklarına ilişkin hükümleri ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) uygulamaları dikkate alındığında, yasama dokunulmazlığının kaldırılması süreci ve bu karara karşı yargı yolu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme ise bu istemi on beş gün içinde kesin karara bağlar.Cevap
  2. B
    Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı ömür boyu süren bir koruma sağladığından, Parlamento kararıyla dahi hiçbir şekilde kaldırılamaz.
  3. C
    Hakkındaki yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin üyeliği, ilgili Parlamento Kararı'nın Resmî Gazete'de yayımlandığı an başka bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer.
  4. D
    Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği iddia edilen milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılabilmesi için TBMM Genel Kurulu'nda üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu gerekir.
  5. E
    Milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin TBMM kararlarına karşı, idari yargı yetkisi kapsamında Danıştay'a iptal davası açılması anayasal bir zorunluluktur.

Cevap

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulması ve Mahkemenin on beş gün içinde karar vermesi gerekir.
Anayasa'nın 85. maddesine göre, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karar verilmesi halinde, kararın alındığı tarihten itibaren yedi gün içinde ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın Anayasa'ya veya İçtüzük'e aykırılığı iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu on beş gün içinde kesin karara bağlar. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir ve başka bir milletvekiline de başvuru hakkı tanınması demokratik bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama bağışıklıkları arasındaki temel farkın belirlenmesi.
Sorumsuzluk (mutlak/sürekli) ve Dokunulmazlık (nispi/geçici) ayrımı yapıldı.
Sorumsuzluk söz/oy hürriyetiyken, dokunulmazlık yargılanmama imtiyazıdır.
2
Dokunulmazlığın kaldırılması için gerekli karar yeter sayısının kontrol edilmesi.
Özel bir sayı belirtilmediği için adi çoğunluk (toplantıya katılanların salt çoğunluğu) yeterlidir.
Anayasa'da aksi belirtilmeyen hallerde genel kural olan adi çoğunluk uygulanır.
3
Karara itiraz usulünün ve sürelerinin incelenmesi.
Başvuru süresi 7 gün, AYM karar süresi 15 gündür.
Anayasa'nın 85. maddesi (Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılmasına İtiraz) doğrudan bu süreleri belirtir.
4
İtiraz hakkına sahip olan kişilerin belirlenmesi.
Hem ilgili milletvekili hem de başka bir milletvekili başvurabilir.
Anayasa, yasama organının onurunu korumak amacıyla her üyeye bu hakkı tanımıştır.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

İpuçları

1
Dokunulmazlığın kaldırılması bir 'Parlamento Kararı'dır ve bu karara karşı özel bir yargı yolu öngörülmüştür.
2
İtiraz süreci için 7 ve 15 sayılarını hatırlayın. Ayrıca sadece ilgili vekilin değil, diğer vekillerin de dava açma yetkisi vardır.
3
Anayasa madde 85'e göre; yedi gün içinde itiraz, on beş gün içinde Anayasa Mahkemesi kararı esastır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi hallerindeki yargı yolu ile dokunulmazlığın kaldırılması arasındaki benzerliği inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

Bu konudan daha fazla soru