Examkin

Soru

Zorluk: ZorDuraklama Dönemi (1579-1699)

XVII.XVII. yüzyılın ortalarında Osmanlı Devleti’nin içine düştüğü siyasi ve mali bunalım sürecinde, Köprülü Mehmet Paşa’nın kendisine sunulan sadrazamlık teklifini; saray işlerine müdahale edilmemesi, atama ve azillerde tam yetki verilmesi gibi bazı şartlarla kabul etmesi, Osmanlı devlet geleneği açısından bir dönüm noktası olarak kabul edilir.

Bu durumun yaşanması, Osmanlı merkez teşkilatındaki değişim süreci açısından aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?

  1. Saltanat makamının mutlak otoritesinden ödün vererek bürokrasiye alan açmak zorunda kaldığınınCevap
  2. B
    Veraset sisteminde yapılan değişikliğin eyalet yönetimindeki otoriteyi yeniden tesis ettiğinin
  3. C
    İlmiye sınıfının devlet yönetiminde Seyfiye sınıfının yerini alarak etkinliğini artırdığının
  4. D
    Divan-ı Hümayun’un yetkilerinin genişletilerek halkın yönetime katılımının yasal güvenceye alındığının
  5. E
    Yeniçeri Ocağı'nın siyasete müdahale etmesinin bu düzenleme ile kesin olarak engellendiğinin

Cevap

Saltanat makamının mutlak otoritesinden ödün vererek bürokrasiye alan açmak zorunda kaldığının
Osmanlı devlet geleneğinde sadrazamlar, padişahın mutlak vekili olarak 'kayıtsız şartsız' atanırlar. Ancak XVII.XVII. yüzyılda merkezi otoritenin zayıflamasıyla IV. Mehmed, Köprülü Mehmet Paşa'nın sunduğu şartları kabul etmek zorunda kalmıştır. Bu durum, padişahın artık tek karar verici olarak mutlak gücünü koruyamadığını ve yönetimi kurtarmak adına yetkilerini bürokratik bir figürle paylaşmak zorunda kaldığını, yani mutlak otoritesinden ödün verdiğini doğrudan kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Durum Analizi
Köprülü Mehmet Paşa'nın şartlı sadrazamlığı bir ilktir.
Klasik dönemde sadrazam padişahın mutlak vekilidir ve padişah her an azletme/müdahale etme yetkisine sahiptir.
2
Siyasi Çıkarım
Padişah (IV. Mehmed) otoritesinden taviz vermiştir.
Devletin bekası için padişahın kendi yetkilerini bir devlet adamıyla (bürokrasi) pazarlık konusu yapması, mutlakiyet anlayışının sarsıldığını gösterir.
3
Dönemsel Karşılaştırma
Merkezi otoritenin zayıflığı kanıtlanmıştır.
Güçlü bir padişahın olduğu dönemde bir sadrazamın şart ileri sürmesi mümkün olamazdı.

Anahtar Kavram

Köprülüler Dönemi ve Şartlı Sadrazamlık

İpuçları

1
Klasik dönemde (Fatih veya Kanuni dönemi) bir sadrazamın padişaha şart koşması mümkün müydü?
2
Bir yöneticinin yetkilerini sınırlayan şartlar kabul ediliyorsa, o yöneticinin gücü hakkında ne söylenebilir?
3
Şartlı sadrazamlık, padişahın mutlak vekillik kurumunu bir pazarlık zeminine çektiğini gösterir.

Daha Fazla Pratik

Köprülüler Dönemi'nin duraklama içinde 'yükselme' dönemi olarak adlandırılmasının nedenlerini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Duraklama Dönemi (1579-1699)

Bu konudan daha fazla soru