Türkiye'nin idari teşkilat yapısında yer alan mahalli idare birimlerinin (yerel yönetimler) kuruluş esasları, organlarının nitelikleri ve merkezî idare ile olan hukuki ilişkileri dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası ve ilgili mevzuat (5302, 5393 ve 5216 sayılı Kanunlar) çerçevesinde hukuken doğrudur?
- Aİl özel idaresinin yürütme organı olan vali, aynı zamanda ildeki merkezî idarenin (taşra teşkilatı) başı olduğu için; il genel meclisi kararları üzerinde hiyerarşik amirlik sıfatıyla denetim yapma ve hukuka aykırı bulduğu meclis kararlarını doğrudan iptal etme yetkisine sahiptir.
- BBüyükşehir belediyeleri ve köyler kanunla kurulurken; il özel idareleri ile nüfusu 5.000’den fazla olan yerlerde belediyelerin tüzel kişilik kazanması İçişleri Bakanlığı’nın teklifi üzerine Cumhurbaşkanı kararı ile gerçekleşir.
- Belediye encümeni; belediye başkanı başkanlığında, belediye meclisinin kendi üyeleri arasından seçtiği üyeler ile belediye başkanı tarafından görevlendirilen birim amirlerinden oluşan ve belediyenin hem yürütme hem de danışma fonksiyonlarını yerine getiren karma nitelikli bir organdır.Cevap
- Dİdari vesayet denetimi çerçevesinde merkezî idare, mahalli idare meclislerince alınan kararları hem hukuka uygunluk hem de yerindelik açısından denetleyerek; yerel menfaatlere aykırı bulduğu kararları değiştirerek onaylama yetkisini kullanır.
- EKöyün en geniş karar organı olan köy derneği, köyün seçmenlerinden oluşur; muhtar ve ihtiyar heyetini seçme yetkisinin yanı sıra, muhtarın görevine son verme ve köy bütçesini herhangi bir makamın onayı olmaksızın kesinleştirme yetkisine de sahiptir.
Cevap
Belediye encümeninin, belediye başkanı başkanlığında hem meclis üyelerinden hem de birim amirlerinden oluşan karma bir yapıya sahip olduğu ve yürütme/danışma işlevlerini yerine getirdiği ifadesi doğrudur.
Belediye encümeni, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 33. maddesine göre; belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinden seçilen üyeler ile belediye başkanı tarafından atanan birim amirlerinden (örneğin mali hizmetler birim amiri) oluşur. Bu yapı, organın hem seçilmiş (demokratik) hem de atanmış (bürokratik) unsurları bir araya getiren 'karma' niteliğini ve belediyenin yürütme işlerinde danışma ve karar alma fonksiyonunu yansıtır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Mahalli İdarelerin Organ Yapısı ve İdari Vesayet İlişkisi
İpuçları
1
Yerel yönetimlerin organlarında hem seçimle gelenlerin hem de atanmış bürokratların bir arada bulunduğu tek organı hatırlayın.
2
İdari vesayet denetiminin kapsamını (hukuka uygunluk vs. yerindelik) ve merkezî idarenin yerel kararları 'değiştirme' yetkisinin olup olmadığını düşünün.
3
Encümenlerin yapısını 5393 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirdiğinizde; meclis üyeleri ile birim amirlerinin ortak katılımını göreceksiniz.
Daha Fazla Pratik
Büyükşehir belediye meclisinin oluşum usulü (doğrudan vs. dolaylı seçim) ile belediye encümeninin görevlerini karşılaştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Eleme yöntemi kullanarak; vesayet ile hiyerarşinin karıştırıldığı seçenekleri ve 'kanunla kurulma' zorunluluğu olmayan birimlerin (belediye, köy) elenmesi doğru yanıta ulaşmayı sağlar.
Tahmini Süre:2m 30s