Examkin

Soru

Zorluk: ZorYumuşama Döneminde Türkiye

19621962 yılında ABD ve SSCB arasında yaşanan Küba Füze Krizi'nde, taraflar nükleer bir savaşı önlemek amacıyla gizli bir pazarlık yürütmüştür. Bu pazarlık neticesinde SSCB'nin Küba'daki füzelerini sökmesi karşılığında, ABD de Türkiye'de bulunan Jüpiter füzelerini sökme kararı almıştır. Türkiye'nin onayı alınmadan ve hatta bilgisi dışında gerçekleşen bu durum, Türk devlet kademesinde ve kamuoyunda müttefiklik ilişkisinin sınırlarının sorgulanmasına yol açmıştır.

Bu gelişmenin Türk dış politikasında yol açtığı temel değişim aşağıdakilerden hangisidir?

  1. NATO'ya olan koşulsuz güvenin sarsılması ve dış politikada çok yönlü bir anlayışın benimsenmeye başlanmasıCevap
  2. B
    Batı Bloku'ndan tamamen ayrılarak Bağlantısızlar Hareketi'ne resmen dahil olunması
  3. C
    ABD ile imzalanan tüm ikili askeri anlaşmaların feshedilerek SSCB ile askeri ittifak kurulması
  4. D
    Bölgesel paktlardan çekilerek dış politikada tamamen izolasyonist (yalnızlık) bir çizginin izlenmesi
  5. E
    Kıbrıs Meselesi'nde ABD'nin tam desteğini almak adına haşhaş ekiminin yasaklanması

Cevap

NATO'ya olan koşulsuz güvenin sarsılması ve dış politikada çok yönlü bir anlayışın benimsenmeye başlanması
Küba Füze Krizi sırasında Jüpiter füzelerinin sökülmesine karar verilmesi, Türkiye'de dış politikanın 'tek boyutlu' (sadece Batı eksenli) olmasının risklerini ortaya çıkarmıştır. Bu olay, Türk dış politikasında müttefiklerle ilişkilerin korunurken aynı zamanda diğer bölge ve bloklarla da dengeli bir ilişki kurulmasını öngören 'çok yönlü dış politika' anlayışının başlangıç noktasını oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Krizin mahiyetini analiz etme
ABD ve SSCB'nin, Türkiye gibi müttefiklerin egemenlik haklarını ve güvenliğini doğrudan ilgilendiren bir kararı, Türkiye'ye danışmadan aldıkları tespit edilir.
Jüpiter füzeleri Türkiye'nin savunma stratejisinin bir parçasıydı ancak süper güçlerin pazarlığına kurban edildi.
2
Güvenlik algısındaki değişimi değerlendirme
NATO'nun 'birine yapılan saldırı herkese yapılmış sayılır' ilkesinin, süper güçlerin kendi aralarındaki nükleer denge söz konusu olduğunda esneyebileceği anlaşılır.
Türkiye'nin güvenliğinin mutlak bir garantisi olmadığı fark edilmiştir.
3
Dış politika stratejisini belirleme
Türkiye'nin sadece Batı'ya bağımlı kalmayıp, SSCB, İslam ülkeleri ve Üçüncü Dünya ülkeleriyle ilişkilerini geliştirmesi (çok yönlü dış politika) gerektiği sonucuna varılır.
Olası bir krizde yalnız kalmamak ve alternatif diplomatik destek kanalları oluşturmak temel amaçtır.

Anahtar Kavram

Küba Füze Krizi'nin Türk Dış Politikasına Etkisi

İpuçları

1
Müttefikler arasındaki gizli pazarlıkların Türkiye'nin güvenlik algısını nasıl etkilemiş olabileceğini düşünün.
2
Bu olaydan sonra Türkiye'nin tek bir bloka yaslanmak yerine diplomatik kanallarını çeşitlendirip çeşitlendirmediğine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Bu olaydan iki yıl sonra yaşanan Johnson Mektubu krizinin, Küba Krizi ile başlayan bu sorgulama sürecini nasıl nihai bir kopuşa/değişime sürüklediğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yumuşama Döneminde Türkiye

Bu konudan daha fazla soru