Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye'de iklim elemanlarının dağılışı üzerinde mutlak ve göreceli konum faktörleri birlikte etkili olmaktadır. Kış mevsiminde Rize'nin sıcaklık ortalamasının, enlem olarak daha güneyde yer alan Ankara'dan daha yüksek olması;

I.I. Denizellik
II.II. Dağların uzanış doğrultusu ve yükseltisi
III.III. Enlem etkisi
IV.IV. Bakı özellikleri

yukarıdaki faktörlerden hangileriyle açıklanabilir?

  1. A
    Yalnız II
  2. II ve IIIICevap
  3. C
    IIII ve IIIIII
  4. D
    IIIIII ve IVIV
  5. E
    II, IIII ve IVIV

Cevap

Rize'nin kış ılıklığı yaşayan bir merkez olması denizellik ve dağların konumuyla (göreceli konum) ilgilidir.
Rize'nin Ankara'dan daha kuzeyde olmasına rağmen kış mevsiminde daha yüksek sıcaklık ortalamasına sahip olması 'Enlem-Sıcaklık' ilişkisine terstir. Bu durum tamamen göreceli konumla ilgilidir. Denizellik nem oranını artırarak kışın ısı kaybını önler. Ayrıca bölgenin güneyindeki yüksek sıra dağlar, iç kesimlerden gelen soğuk hava kütlelerinin kıyıya inmesini engeller ve fön etkisi yaratarak sıcaklığı artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Merkezlerin mutlak konumlarını karşılaştır.
Rize, Ankara'ya göre daha kuzeydedir (41∘41^\circ Kuzey vs 39∘39^\circ Kuzey).
Enlem etkisine göre kuzeydeki merkezin daha soğuk olması beklenir.
2
Göreceli konum faktörlerini analiz et.
Rize deniz kıyısındadır (denizellik), Ankara ise iç kesimdedir (karasallık). Ayrıca Rize'nin güneyinde yüksek dağlar (Kaçkarlar) uzanır.
Denizellik kışın aşırı soğumayı engeller; dağlar ise iç kesimlerin soğuk havasının kıyıya ulaşmasını set gibi bloke eder.
3
Anomaliyi doğrulayan faktörleri seç.
Denizellik (II) ve Dağların uzanış/yükseltisi (IIII).
Bu iki faktör, enlem etkisine aykırı olan kış sıcaklığı durumunu (anomali) tam olarak açıklar.

Anahtar Kavram

İklimde Anomali ve Göreceli Konum Etkisi

İpuçları

1
Rize'nin Ankara'dan daha kuzeyde olması normalde onu daha soğuk yapmalıydı. Bu çelişkinin nedenini arayın.
2
Kıyı ile iç kesim arasındaki nem farkını (Denizellik-Karasallık) ve yer şekillerinin rüzgarları nasıl etkilediğini düşünün.
3
Dağların kıyıya paralel uzanması içerdeki soğuk havayı dışarı salmazken, denizel etkiyi kıyıda hapseder.

Daha Fazla Pratik

Karadeniz kıyısındaki Rize ve Samsun'un yağış miktarlarını karşılaştırarak dağların yükseltisinin etkisini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Bu konudan daha fazla soru