I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri'nin Çanakkale harekâtını planlamasında; Kafkas Cephesi'ndeki Rus orduları üzerindeki baskıyı hafifletmek, Rusya'nın tarım ve hammadde kaynaklarını Batı pazarlarına aktarmak, Boğazlar ve İstanbul'u ele geçirerek Osmanlı Devleti'ni savaş dışı bırakmak temel hedefler arasında yer almıştır. Osmanlı tarafında ise bu tehdide karşı Boğaz tahkimatı güçlendirilmiş, mayın hatları ile kıyı tabyaları koordineli şekilde savunmaya hazırlanmıştır.
Bu tarihsel süreç ve harekâtın safhaları dikkate alındığında, Çanakkale Cephesi ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- Aİtilaf donanmasının 18 Mart Boğaz taarruzunda kıyı tabyalarını tamamen imha etmesi üzerine, Osmanlı yönetimi hükümet merkezini ve Saltanat Şurası'nı fiilen Eskişehir'e nakletmiştir.
- BKara muharebeleri sürerken İtalya, Üçlü İttifak Antlaşması kapsamındaki taahhütlerine sadık kalarak Gelibolu savunması için Osmanlı ordusuna denizden lojistik ve askeri birlik takviyesi sağlamıştır.
- Gelibolu Yarımadası'ndaki kara çıkarmalarında 19. Tümen Komutanı Mustafa Kemal, ordu ihtiyatını kendi inisiyatifiyle Arıburnu bölgesine sevk ederek çıkarma birliklerinin stratejik sırtları tutmasını engellemiş ve savunmanın kaderini tayin etmiştir.Cevap
- DGelibolu Yarımadası'nda İtilaf kuvvetlerinin tahliye edilmesiyle birlikte Çanakkale Cephesi kapanmış, bu zaferin ardından İngiltere ile Mondros Mütarekesi imzalanarak Osmanlı Devleti savaştan galip ayrılmıştır.
- EÇanakkale Muharebeleri sonucunda İtilaf Devletleri'nden yardım alamayan Çarlık Rusyası'nda rejim çökmüş, kurulan yeni Sovyet yönetimi İtilaf Devletleri ile Sevr Antlaşması'nı imzalayarak savaştan çekilmiştir.
Cevap
Gelibolu Yarımadası'ndaki kara çıkarmalarında 19. Tümen Komutanı Mustafa Kemal'in ordu ihtiyatını kendi inisiyatifiyle Arıburnu bölgesine sevk ederek çıkarma birliklerinin stratejik mevkileri tutmasını engellemesi ve savunmanın kaderini tayin etmesi doğru yargıdır.
25 Nisan 1915 tarihinde başlayan Gelibolu kara çıkarmalarında, 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal, Ordu Komutanlığı'nın emrini beklemeksizin inisiyatif üstlenmiştir. Bigalı'da bulunan birliklerini (özellikle 57. Alay) hızla Arıburnu ve Conkbayırı istikametine sevk ederek Anzak kolordusunun stratejik tepeleri ele geçirmesini engellemiş, cephenin çökmesini önleyerek kara savunmasının kaderini doğrudan tayin etmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Çanakkale Cephesi'nin Askeri Gelişimi ve Mustafa Kemal'in Taktik Rolü
İpuçları
1
Çanakkale Cephesi'nde deniz zaferinin ardından başlatılan kara harekâtında Osmanlı savunmasının omurgasını oluşturan komuta kararlarını ve Mustafa Kemal'in 25 Nisan 1915'teki rolünü hatırlayınız.
2
İtilaf Devletleri'nin deniz harekâtında Boğaz'ı geçemediğini, İtalya'nın ise 1915'te saf değiştirerek İtilaf tarafına geçtiğini göz önünde bulundurunuz.
3
Mustafa Kemal'in 19. Tümen komutanı olarak ordu merkezinden bağımsız şekilde inisiyatif alıp Arıburnu ve Conkbayırı hattına yaptığı müdahalenin kara savaşlarının seyrini nasıl değiştirdiğine odaklanınız.
Daha Fazla Pratik
Çanakkale Kara Muharebeleri'nde Anafartalar Grup Komutanlığı bünyesinde verilen emirleri ve Mustafa Kemal'in askerî kariyerine etkilerini (Albaylık ve Paşalık terfileri, Millî Mücadele liderliğine zemin hazırlaması) inceleyiniz.
Alternatif Yöntem
Eleme yöntemiyle seçeneklerdeki tarihsel anakronizmleri tespit edebilirsiniz: 18 Mart'ta donanmanın Boğaz'ı geçtiği iddiası yanlıştır; İtalya İttifak safında kalmamıştır; Çanakkale zaferi savaşı bitirmemiştir (Mondros 1918'dedir); Rusya Sevr ile değil Brest-Litovsk ile savaştan çekilmiştir. Geriye yalnızca Mustafa Kemal'in inisiyatifini anlatan doğru seçenek kalır.
Tahmini Süre:2m 0s