Examkin

Çanakkale Cephesi

50 soru

Soru 1Soru →

Çanakkale Deniz Savaşları sırasında Müstahkem Mevki Komutanlığı'nın planlaması doğrultusunda, 7-8 Mart 1915 gecesi Karanlık Liman'a (Erenköy Koyu) kıyıya paralel olarak döktüğü 26 mayınla İtilaf donanmasına ağır kayıplar verdiren ve 18 Mart Deniz Zaferi'nin kazanılmasında kilit rol oynayan Osmanlı gemisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nusret Mayın Gemisi

Cevap

Nusret Mayın Gemisi
Nusret Mayın Gemisi, Çanakkale Boğazı Müstahkem Mevki Komutanlığı emriyle 7-8 Mart 1915 gecesi Karanlık Liman'a (Erenköy Koyu) kıyıya paralel 26 mayın dökmüştür. Bu stratejik hamle, 18 Mart 1915 günü İtilaf Devletleri donanmasına ait Bouvet, Irresistible ve Ocean zırhlılarının batmasını veya ağır hasar almasını sağlayarak 18 Mart Deniz Zaferi'nin kazanılmasında başat rol oynamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel olayın ve soruda belirtilen harekâtın kapsamının belirlenmesi
7-8 Mart 1915 gecesi Çanakkale Boğazı'nda Erenköy Koyu'na (Karanlık Liman) gizlice 26 mayın döken ve İtilaf donanmasının manevra sahasını kapatan gemi tespit edilmelidir.
Çanakkale Deniz Savaşları'nın ve 18 Mart Zaferi'nin kazanılmasında belirleyici olan mayın döküm harekâtını icra eden deniz unsurunu doğru saptamak gerekir.
2
Seçeneklerde yer alan Osmanlı deniz unsurlarının tarihsel görevlerinin ayrıştırılması
Yüzbaşı Tophaneli Hakkı Bey ve Müstahkem Mevki Mayın Grup Komutanı Hafız Nazmi Bey yönetiminde mayın döken gemi Nusret Mayın Gemisi'dir.
Hamidiye Kruvazörü Balkan Savaşları'nda, Yavuz ve Midilli savaşa giriş sürecinde, Muavenet-i Milliye ise torpido harekâtında öne çıkan diğer Türk gemileridir.

Anahtar Kavram

Çanakkale Deniz Savaşları ve 18 Mart 1915 Deniz Zaferi'ndeki kilit askeri unsurlar

İpuçları

1
Çanakkale Deniz Zaferi'nin kazanılmasında Erenköy Koyu'na döktüğü mayınlarla dünya denizcilik tarihine geçen ünlü Osmanlı gemisini hatırlayınız.
2
Bu gemi Yüzbaşı Tophaneli Hakkı Bey komutasında 7-8 Mart gecesi gizlice 26 mayın dökmüştür.
3
18 Mart 1915'te İtilaf zırhlılarını saf dışı bırakan bu tarihi geminin adı 'Nusret'tir.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Deniz Zaferi'nde Müstahkem Mevki Komutanı olarak görev yapan ve '18 Mart Kahramanı' unvanını alan Cevat (Çobanlı) Paşa'nın faaliyetlerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Tarihsel işlev eşleştirmesi: Hamidiye (Balkan Savaşları akınları), Yavuz ve Midilli (Karadeniz baskını / savaşa giriş), Muavenet-i Milliye (Goliath zırhlısının batırılması), Nusret (Erenköy Koyu mayın döküm harekâtı).
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru →

Osmanlı ordusunun Çanakkale Boğazı ve Gelibolu Yarımadası'ndaki çok cepheli savunması, yalnızca Osmanlı Devleti'nin başkentini korumakla kalmamış, aynı zamanda küresel düzeyde askerî ve siyasi dengeleri de değiştirmiştir.

Aşağıdakilerden hangisi bu savunma zaferinin ortaya çıkardığı uluslararası sonuçlardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çarlık Rusyası'na deniz yoluyla ikmal sağlanamaması, bu ülkedeki ekonomik ve siyasi krizi derinleştirerek Bolşevik İhtilali'nin gerçekleşmesine zemin hazırlamıştır.

Cevap

Çarlık Rusyası'na deniz yoluyla ikmal sağlanamaması, bu ülkedeki ekonomik ve siyasi krizi derinleştirerek Bolşevik İhtilali'nin gerçekleşmesine zemin hazırlamıştır.
Çanakkale Cephesi'nin en önemli uluslararası sonuçlarından biri, Boğazlar yolu kapandığı için müttefiklerinden askeri ve iktisadi destek alamayan Çarlık Rusyası'nda iç karışıklıkların artmasıdır. Bu durum 1917 Ekim Devrimi'ne (Bolşevik İhtilali) yol açmış, Çarlık rejimi yıkılarak iktidara gelen Sovyet yönetimi savaştan çekilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Cephesi'nin açılma gerekçelerini ve İtilaf Devletleri'nin stratejik hedeflerini belirlemek
İtilaf Devletleri'nin temel amaçlarından birinin Boğazlar üzerinden müttefikleri olan Çarlık Rusyası'na askeri ve ekonomik destek sağlamak olduğu saptanır.
Uluslararası etkileri anlamak için harekâtın stratejik hedeflerinin bilinmesi gerekir.
2
Çanakkale Zaferi'nin İtilaf Devletleri'nin bu hedefi üzerindeki sonucunu değerlendirmek
Boğazlar denizden ve karadan geçilemediği için Rusya'ya gerekli yardım ulaştırılamamıştır.
Hedefin gerçekleşmemesinin ilgili devlet üzerindeki yansımalarını incelemek gerekir.
3
Yardım alamayan Çarlık Rusyası'ndaki iç siyasi ve askeri gelişmeleri tespit etmek
Ekonomik buhran derinleşmiş, 1917 yılında gerçekleşen Bolşevik İhtilali ile Çarlık rejimi yıkılmış ve Rusya savaştan çekilmiştir.
Zaferin dünya tarihindeki en kritik siyasi sonucunu doğru saptamak sorunun çözümünü sağlar.

Anahtar Kavram

Çanakkale Zaferi'nin Uluslararası Siyasi Sonuçları ve Çarlık Rusyası'na Etkisi

İpuçları

1
İtilaf Devletleri'nin Boğazlar üzerinden yardım ulaştırmayı planladığı müttefik devletin savaştaki durumunu göz önüne alınız.
2
Boğazların kapatılmasıyla dış yardım alamayarak ekonomik ve siyasi krize sürüklenen Çarlık rejiminin akıbetini düşününüz.
3
Yardım alamayan Rusya'da 1917 yılında gerçekleşen rejim değişikliğini ve Çarlık yönetiminin yıkılışını hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Muharebeleri'nin I. Dünya Savaşı'nın süresini uzatması ve Mustafa Kemal'in Millî Mücadele liderliğine giden süreçteki rolünü pekiştiren diğer sonuçları tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 3Soru →

I. Dünya Savaşı sürecinde İtilaf Devletleri; Boğazları kontrol altına almak, müttefikleri olan Çarlık Rusyası'na askeri ve ekonomik yardım ulaştırmak ve Osmanlı Devleti'nin başkenti İstanbul'u ele geçirerek savaşı kısa sürede sonlandırmak amacıyla Çanakkale Cephesi'ni açmıştır. Ancak Osmanlı ordusunun hem denizde hem de karada kazandığı kesin zafer, İtilaf planlarını sonuçsuz bırakmış ve savaşın genel seyrini derinden etkilemiştir.

Buna göre, Çanakkale Zaferi'nin etkisiyle İttifak Devletleri safında savaşa katılan ve böylece Osmanlı Devleti ile Almanya arasında doğrudan kara bağlantısının kurulmasını sağlayan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bulgaristan

Cevap

Bulgaristan'ın İttifak Devletleri safında savaşa katılması
Çanakkale Zaferi, İttifak Devletleri'nin savaşı kazanabileceği yönünde Balkanlarda güçlü bir kanaat oluşturmuştur. Bu gelişme üzerine tarafsızlığını koruyan Bulgaristan, İttifak Devletleri safında savaşa girmiştir. Bulgaristan'ın savaşa girmesi sonucunda Almanya, Avusturya-Macaristan, Bulgaristan ve Osmanlı Devleti arasında kesintisiz bir kara ve demir yolu bağlantısı sağlanmış, müttefikler arasında silah ve mühimmat sevkiyatı kolaylaşmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Muharebeleri'nin uluslararası askeri ve siyasi sonuçlarını değerlendirme
Çanakkale Cephesi'nde kazanılan zafer, Balkan devletlerinin savaşa yönelik tutumlarını doğrudan etkilemiştir.
Zafer öncesinde tarafsız kalarak gelişmeleri izleyen devletler, zaferin ardından güç dengesine göre ittifak tercihi yapmıştır.
2
Osmanlı-Almanya arasındaki coğrafi ve lojistik bağlantıyı analiz etme
Almanya ve Avusturya-Macaristan ile Osmanlı Devleti arasında yer alan Bulgaristan'ın İttifak Devletleri safına katılması sağlanmıştır.
Bulgaristan'ın savaşa girmesiyle Berlin-İstanbul demir yolu hattı ve kesintisiz kara ulaşımı açılmış, Osmanlı ordusuna yapılacak askeri ve teknik yardımların önü açılmıştır.

Anahtar Kavram

Çanakkale Zaferi'nin Uluslararası Sonuçları ve İttifak Bloklarındaki Gelişmeler

İpuçları

1
Çanakkale Zaferi sonrasında tarafsızlığını terk ederek İttifak bloğunu tercih eden bir Balkan devletini düşününüz.
2
Bu devletin savaşa girmesi, Osmanlı Devleti ile Almanya ve Avusturya-Macaristan arasındaki coğrafi engeli kaldırmıştır.
3
II. Balkan Savaşı'nda kaybettiği toprakları geri almak isteyen ve Osmanlı'nın komşusu olan Bulgaristan bu hamleyi yapmıştır.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Zaferi'nin Çarlık Rusyası üzerindeki etkileri ile Bolşevik İhtilali ve Brest-Litovsk Antlaşması arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Harita üzerindeki jeopolitik konumu değerlendirerek Osmanlı Devleti ile Orta Avrupa (Almanya/Avusturya) arasında doğrudan komşuluk ve geçiş güzergâhı oluşturan Balkan devletini tespit etme yöntemi kullanılabilir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru →

I. Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Cephesi'nde 19. Tümen ve Anafartalar Grubu Komutanı olarak görev yapan Mustafa Kemal; Conkbayırı, Arıburnu ve Anafartalar mevkilerinde kazandığı zaferlerle düşmanın ilerleyişini durdurmuştur.

Buna göre, Mustafa Kemal'in Çanakkale Cephesi'ndeki bu askerî başarılarının ortaya çıkardığı doğrudan sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Albay rütbesine terfi ederek 'Anafartalar Kahramanı' unvanıyla millî bir lider olarak tanınması

Cevap

Albay rütbesine terfi ederek 'Anafartalar Kahramanı' unvanıyla millî bir lider olarak tanınması
Mustafa Kemal Paşa, Çanakkale Kara Savaşları sırasında 19. Tümen ve Anafartalar Grup Komutanı olarak Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar'da kritik rol oynamıştır. Bu başarıları neticesinde 1 Haziran 1915'te Albaylığa yükseltilmiş, 'Anafartalar Kahramanı' ve 'İstanbul'u Kurtaran Komutan' unvanlarıyla Türk ve dünya kamuoyunda tanınmıştır. Bu şöhret, Türk milletinin Millî Mücadele Dönemi'nde onun önderliği etrafında kenetlenmesinde belirleyici olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Mustafa Kemal'in Çanakkale Cephesi'ndeki rütbe ve görev durumunu analiz etme
Savaşa Yarbay rütbesiyle başlayan Mustafa Kemal, 19. Tümen ve Anafartalar Grup Komutanlığı görevlerinde gösterdiği başarılardan ötürü 1 Haziran 1915'te Albaylığa terfi etmiştir.
Çanakkale Cephesi'ndeki şahsi askerî başarılarının kariyerine doğrudan etkisini saptamak gerekir.
2
Askerî zaferin ulusal düzeydeki toplumsal ve siyasi sonuçlarını değerlendirme
Mustafa Kemal kazandığı zaferler sonrasında 'Anafartalar Kahramanı' ve 'İstanbul'u Kurtaran Komutan' olarak hem Osmanlı hem dünya basınında tanınmış, Türk milletinin güvenini kazanmıştır.
Bu tanınırlık ilerleyen süreçte başlayacak olan Millî Mücadele'nin liderliğine zemin hazırlamıştır.
3
Çeldiricilerdeki kronolojik ve kavramsal yanılgıları eleme
Yıldırım Orduları Komutanlığı, Dokuzuncu Ordu Müfettişliği, askerlikten istifa ve Mareşallik rütbesi farklı cephe ve dönemlere (Suriye Cephesi, Millî Mücadele Hazırlık, Sakarya Savaşı) aittir.
Çanakkale Muharebeleri'nin doğrudan sonucu yalnızca Albaylık terfisi ve millî şöhret kazanılmasıdır.

Anahtar Kavram

Mustafa Kemal'in Çanakkale Cephesi'ndeki Rolü ve Millî Mücadele Liderliğine Etkisi

İpuçları

1
Mustafa Kemal'in Çanakkale'deki görevi ve bu savaş esnasında aldığı askerî rütbe terfisini düşününüz.
2
Bu zafer sayesinde Mustafa Kemal sadece bir cephe komutanı olarak kalmamış, tüm milletin tanıdığı sembol bir unvan kazanmıştır.
3
Mustafa Kemal'in Anafartalar'daki liderliği ona 'Anafartalar Kahramanı' unvanını ve Albaylık rütbesini kazandırmıştır.

Daha Fazla Pratik

Mustafa Kemal'in I. Dünya Savaşı'nda görev aldığı diğer cepheler olan Kafkas ve Suriye-Filistin cephelerindeki faaliyetleri ve kazandığı rütbeleri tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kronoloji ve cephe-görev eşleştirmesi yöntemini kullanarak diğer seçeneklerdeki olayların (Suriye Cephesi, 1919 Kongreler Dönemi, Sakarya Savaşı) Çanakkale Savaşı'ndan (1915) sonraki yıllara ait olduğunu belirleyip eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 5Soru →

Çanakkale Deniz Muharebeleri sürecinde Müstahkem Mevki Komutanı olarak Boğaz savunma hatlarının tahkim edilmesini sağlayan, Nusret Mayın Gemisi'nin döşediği mayın hatları ve tabyaların sevk idaresiyle 18 Mart 1915'te İtilaf donanmasının püskürtülmesinde belirleyici rol oynayarak Türk harp tarihine "18 Mart Kahramanı" unvanıyla geçen komutan aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cevat (Çobanlı) Paşa

Cevap

Çanakkale Boğazı Müstahkem Mevki Komutanı olarak 18 Mart 1915 Deniz Zaferi'ni kazanan ve '18 Mart Kahramanı' olarak anılan komutan Cevat (Çobanlı) Paşa'dır.
18 Mart 1915'te İtilaf Devletleri donanmasının Çanakkale Boğazı'nı geçme girişimini, boğaza döşenen mayın hatları ve kıyı bataryalarının etkili savunmasıyla püskürten Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı Mirliva Cevat (Çobanlı) Paşa'dır. Gösterdiği bu büyük başarıdan ötürü Türk harp tarihinde haklı olarak '18 Mart Kahramanı' unvanını almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki anahtar unvanı ve tarihi olayı belirleme
Hedef unvan '18 Mart Kahramanı', olay ise 18 Mart 1915 Çanakkale Boğaz Deniz Zaferi ve Müstahkem Mevki Komutanlığı'dır.
Çanakkale Savaşları deniz ve kara olmak üzere iki aşamadan oluşur; deniz zaferinin komuta kademesi Müstahkem Mevki Komutanlığı'dır.
2
Seçeneklerdeki I. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele komutanlarının unvan ve cephe eşleştirmelerini değerlendirme
Halil Paşa 'Kut'ül Amare Kahramanı', Fahrettin Paşa 'Medine Müdafii', Kazım Karabekir 'Şark Fatihi', Cevat Paşa ise '18 Mart Kahramanı'dır.
ÖSYM/KPSS sınavlarında I. Dünya Savaşı'nda öne çıkan komutanlar ve cephe unvanları sıklıkla ayırt edici bilgi olarak sorgulanır.
3
Doğru komutanı tespit etme
18 Mart Deniz Zaferi'ni sevk ve idare eden Cevat (Çobanlı) Paşa doğru yanıttır.
Nusret Mayın Gemisi harekât emrini veren ve tabyaların ateş kontrolünü koordine eden isim Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı Cevat Paşa'dır.

Anahtar Kavram

Çanakkale Boğazı Deniz Muharebeleri, Müstahkem Mevki Komutanlığı ve Cevat (Çobanlı) Paşa'nın '18 Mart Kahramanı' unvanı

İpuçları

1
Sorulan komutan, kara savaşlarındaki Anafartalar Kahramanı Mustafa Kemal ile karıştırılmamalıdır; deniz savunmasının mimarıdır.
2
18 Mart Deniz Zaferi sırasında Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanlığı görevini yürütmüştür.
3
Soyadı Kanunu sonrası 'Çobanlı' soyadını alan bu komutan, 18 Mart 1915 Boğaz Zaferi'nin baş mimarıdır.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Kara Savaşları'nda Mustafa Kemal'in savaştığı tepeler ve cepheler (Conkbayırı, Arıburnu, Anafartalar) ile ilgili sorular çözülmelidir.

Alternatif Yöntem

I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı unvanlarını eşleştirme yöntemiyle eleme yapılabilir: Kut'ül Amare -> Halil Paşa, Medine Müdafaası -> Fahrettin Paşa, Şark Fatihi -> Kazım Karabekir, 18 Mart Kahramanı -> Cevat Paşa.
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru →

I. Dünya Savaşı'nda Çanakkale Cephesi Kara Muharebeleri (1915) sırasında Gelibolu Yarımadası'ndaki harekât sahaları, komuta kademesinin uyguladığı savunma stratejileri ve muharebelerin gelişimiyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Osmanlı 5. Ordu Komutanı Mareşal Liman von Sanders, İtilaf donanmasının yoğun kıyı bombardımanını bertaraf etmek amacıyla tüm kuvvetlerini doğrudan kıyı şeridinde toplamış ve düşmanın karaya ayak basmasını ilk anda engellemeyi hedefleyen 'kıyıda sabit hat savunması' doktrinini tavizsiz uygulamıştır.

Cevap

Osmanlı 5. Ordu Komutanı Mareşal Liman von Sanders'in kıyıda sabit hat savunması uyguladığını öne süren ifade tarihsel olarak yanlıştır. Zira Sanders, kıyıları zayıf bırakıp ana birlikleri geride seyyar ihtiyat olarak bekletme doktrinini benimsemiştir.
Çanakkale Kara Muharebeleri'nde 5. Ordu Komutanı Mareşal Otto Liman von Sanders'in 'tüm kuvvetleri kıyı şeridinde toplayarak sabit hat savunması uyguladığı' ifadesi yanlıştır. Liman von Sanders, İtilaf donanmasının menzil ve ateş üstünlüğü sebebiyle kıyı hattında yalnızca zayıf gözetleme birlikleri bırakmış, asıl vurucu kuvvetleri iç kesimlerde seyyar ihtiyat olarak konuşlandırmıştır. Çıkarmanın asıl hedefini gördükten sonra bu ihtiyatlarla düşmanı denize dökme planı yapmıştır. Buna karşılık Yarbay Mustafa Kemal ve diğer Türk subayları, düşmanın karaya çıkıp mevzilenmesine ve donanma ateşi himayesine girmesine izin verilmeden doğrudan sahilde imha edilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Kara Muharebeleri'ndeki savunma planı ve komuta doktrinini analiz etme
5. Ordu Komutanı Liman von Sanders'in stratejisi, düşmanın karaya çıkmasına mani olmak değil, çıkarma noktası kesinleştikten sonra gerideki seyyar ihtiyat birlikleriyle taarruz ederek düşmanı denize dökmek üzerine kuruluydu.
Türk komutanlar (özellikle Mustafa Kemal) düşmanın donanma desteğiyle karaya ayak basmasına izin verilmemesi gerektiğini savunurken, Alman komutan Sanders kıyıyı zayıf tutma stratejisinde ısrar etmiştir.
2
Seddülbahir (Güney Grubu) ve Kumkale harekâtlarını değerlendirme
Güneyde Seddülbahir'de Alçıtepe ve Kilitbahir'i korumak için Kirte, Zığındere ve Kerevizdere muharebeleri verilmiş; Anadolu yakasında Kumkale'ye Fransızlar tarafından taktiksel şaşırtma çıkarması yapılmıştır.
Her iki bilgi de Çanakkale Kara Savaşları'nın güney ve Anadolu kanadı için tamamiyle doğrudur.
3
Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar (Kuzey Grubu) muharebelerini değerlendirme
Mustafa Kemal'in 25 Nisan'da 19. Tümen ile Conkbayırı'na inisiyatif alarak intikali ve Ağustos ayında Anafartalar Grup Komutanı olarak I-II. Anafartalar ve Kireçtepe zaferleri tarihsel gerçeklerle örtüşmektedir.
Mustafa Kemal'in Çanakkale'deki rolü ve cephedeki askerî başarıları eksiksiz aktarılmıştır.
4
Yanlış olan önermeyi tespit etme
Liman von Sanders'in 'kıyıda sabit hat savunması' uyguladığı iddiası tarihsel olgularla çelişir.
Sanders'in doktrini kıyıda değil, içeride konuşlanan hareketli ihtiyat savunmasıdır.

Anahtar Kavram

Çanakkale Kara Muharebeleri'nde Liman von Sanders'in hareketli ihtiyat doktrini ile Türk komutanların kıyı savunması yaklaşımı arasındaki fark ve cephedeki muharebe sahaları (Seddülbahir, Arıburnu, Anafartalar, Kumkale).

İpuçları

1
Çanakkale Kara Muharebeleri'nde 5. Ordu Komutanı Mareşal Liman von Sanders ile Türk subayları arasındaki temel askerî doktrin anlaşmazlığını hatırlayınız.
2
Liman von Sanders, İtilaf donanmasının ateş gücünden çekindiği için ana kuvvetleri kıyıda mı yoksa iç kesimlerde ihtiyat olarak mı konuşlandırmıştır?
3
Liman von Sanders kıyıda yalnızca zayıf gözetleme müfrezeleri bırakmış; düşmanın çıkarma yapmasına imkân tanıyan hareketli iç savunma stratejisi izlemiştir. Kıyıda güçlü hat savunmasını savunan taraf ise Türk komutanlardır.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Kara Savaşları'ndaki Kuzey Grubu (Esat Paşa) ve Güney Grubu (Vehip Paşa) teşkilatlanmasını ve komuta kademesini pekiştirecek sorular çözünüz.

Alternatif Yöntem

Muharebe sahalarını ve komutan rollerini eşleştirerek eleme yapınız: Seddülbahir (Kirte-Zığındere-Kerevizdere), Kumkale (Fransız şaşırtma çıkarması), Arıburnu/Conkbayırı (Mustafa Kemal - 19. Tümen), Suvla/Anafartalar (Mustafa Kemal - Anafartalar Grubu). Bu dört seçenek tarihsel olarak kesin doğrulardır; geriye doktrin hatasını içeren Liman von Sanders seçeneği kalır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru →

İngiltere ve Fransa'nın Boğazları geçerek Osmanlı başkentini ele geçirme ve savaşı kısa sürede sonlandırma planları Türk ordusunun Çanakkale'deki direnişi karşısında başarısızlığa uğramıştır.

Bu savunma zaferinin I. Dünya Savaşı'nın genel seyrine olan etkisi aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dünya genelinde cereyan eden savaşın süresinin en az iki yıl uzaması

Cevap

Dünya genelinde cereyan eden savaşın süresinin en az iki yıl uzaması
Çanakkale Cephesi'nde kazanılan zafer, İtilaf Devletleri'nin Boğazlar üzerinden Rusya'ya yardım ulaştırmasını ve Osmanlı Devleti'ni erkenden saf dışı bırakarak savaşı kısa sürede bitirmesini engellemiştir. Bu durum, I. Dünya Savaşı'nın süresinin yaklaşık iki yıl uzamasına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Cephesi'nin temel amacını ve savaş planını analiz etme
İtilaf Devletleri, Boğazları geçip İstanbul'u işgal ederek Osmanlı Devleti'ni savaş dışı bırakmayı ve I. Dünya Savaşı'nı kısa sürede sonlandırmayı hedeflemiştir.
Savaşın askeri ve jeopolitik stratejisini belirlemek için gereklidir.
2
Kazanılan zaferin uluslararası askeri etkilerini değerlendirme
Türk ordusunun kazandığı zaferle İtilaf planları çökmüş, Rusya'ya yardım ulaştırılamamış ve I. Dünya Savaşı'nın süresi en az iki yıl uzamıştır.
Çanakkale Zaferi'nin küresel çaptaki en belirgin askeri sonucunu tespit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'nin uluslararası askeri sonuçları ve savaşın süresine etkisi

İpuçları

1
İtilaf Devletleri'nin Çanakkale harekâtındaki temel hedeflerinden biri savaşı çok hızlı bir şekilde sonlandırmaktı.
2
Osmanlı ordusunun kazandığı bu zafer, karşı tarafın hızlı sonuç alma stratejisini tamamen etkisiz hale getirmiştir.
3
İtilaf donanması ve ordusunun püskürtülmesi, I. Dünya Savaşı'nın genel süresini doğrudan uzatmıştır.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Cephesi'nin diğer uluslararası sonuçları olan Çarlık Rusyası'nda Bolşevik İhtilali'nin çıkması ve Bulgaristan'ın İttifak Devletleri yanında savaşa girmesi gibi gelişmeleri tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Çanakkale Cephesi'nin I. Dünya Savaşı dönemi (1914-1918) içinde gerçekleştiğini hatırlayarak, seçeneklerde verilen Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet Dönemi gelişmelerini eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru →

I. Dünya Savaşı sürecinde Çanakkale Cephesi'nde yürütülen askerî harekâtlar ve Osmanlı ordusunun komuta teşkilatlanması ile ilgili olarak;

I. 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal'in, Boğaz tahkimatını deniz saldırılarına karşı güçlendirerek 18 Mart Deniz Zaferi'ni sevk ve idare eden 'Müstahkem Mevki Komutanı' sıfatıyla görev yapması,
II. Gelibolu Yarımadası'nın güney kesimindeki Seddülbahir, Kirte ve Zığındere muharebelerinin Mirliva Vehip Paşa komutasındaki Güney Grubu tarafından sevk ve idare edilmesi,
III. İtilaf Devletleri'nin Suvla Koyu'na yeni çıkarma yaparak cepheyi genişletme girişimi üzerine oluşturulan Anafartalar Grubu Komutanlığına Mustafa Kemal'in atanması

bilgilerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve III

Cevap

II ve III numaralı öncüller doğrudur.
Doğru yanıt, ikinci ve üçüncü öncülleri birlikte içeren seçenektir. Seddülbahir ve Kirte muharebeleri Güney Grubu Komutanı Mirliva Vehip Paşa tarafından sevk ve idare edilmiş; Ağustos 1915'teki Suvla çıkarması sonrasında ise kurulan Anafartalar Grubu Komutanlığı'nın başına Mustafa Kemal atanmıştır. 18 Mart Deniz Zaferi'ni sevk ve idare eden Müstahkem Mevki Komutanı ise Cevat Paşa'dır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Öncülün Analizi (18 Mart Deniz Zaferi ve Komuta Yapısı)
I. öncül yanlıştır.
18 Mart 1915 Çanakkale Boğazı Deniz Zaferi sırasında Boğaz tahkimatını yöneten ve tarihe '18 Mart Kahramanı' olarak geçen komutan, Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı Mirliva Cevat Paşa'dır (Çobanlı). Mustafa Kemal ise Tekirdağ'da teşkil edilen 19. Tümen Komutanlığı görevindedir ve Maydos (Eceabat) bölgesinde kara savunması hazırlıklarını yürütmektedir.
2
II. Öncülün Analizi (Güney Grubu ve Seddülbahir Savunması)
II. öncül doğrudur.
Gelibolu Yarımadası'nın güney ucuna yapılan çıkarmaları karşılamak üzere 5. Ordu bünyesinde teşkil edilen Güney Grubu Komutanlığı, Mirliva Vehip Paşa (Mehmet Vehip Kaçı) tarafından sevk ve idare edilmiştir. Seddülbahir, Kirte ve Zığındere muharebeleri bu grubun sorumluluk sahasında cereyan etmiştir.
3
III. Öncülün Analizi (Suvla Çıkarması ve Anafartalar Grubu)
III. öncül doğrudur.
İtilaf kuvvetlerinin 6-7 Ağustos 1915'te Suvla Koyu'na 9. İngiliz Kolordusu ile yeni bir çıkarma yaparak cepheyi kuzeye doğru genişletme girişimi üzerine, Osmanlı 5. Ordu Komutanlığı 8 Ağustos 1915'te Anafartalar Grubu Komutanlığı'nı teşkil etmiş ve bu göreve Kurmay Albay Mustafa Kemal'i atamıştır.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'nde görev yapan komuta kademesi (Cevat Paşa, Mustafa Kemal, Vehip Paşa) ve cephe sektörleri (Müstahkem Mevki, Güney Grubu, Anafartalar Grubu) arasındaki görev taksimatı.

İpuçları

1
18 Mart Deniz Zaferi ile 25 Nisan'da başlayan Kara Muharebeleri'nin komuta kademelerini ve unvanlarını ayrı ayrı düşününüz.
2
'18 Mart Kahramanı' unvanıyla anılan Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı'nın kim olduğunu hatırlayarak birinci öncülü değerlendiriniz.
3
18 Mart Deniz Muharebesi'ni yöneten komutan Cevat Paşa'dır (Çobanlı). Mustafa Kemal ise 19. Tümen ve Anafartalar Grubu Komutanlığı görevlerinde bulunmuştur.

Daha Fazla Pratik

Mustafa Kemal'in Çanakkale Cephesi sonrasında I. Dünya Savaşı'nda görev aldığı Kafkas Cephesi (16. Kolordu - Muş ve Bitlis) ile Suriye-Filistin Cephesi'ndeki (Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı) faaliyetlerini karşılaştırınız.

Alternatif Yöntem

Eleme Yöntemi: '18 Mart Kahramanı' unvanına sahip Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı'nın Cevat Paşa (Çobanlı) olduğu ve Mustafa Kemal'in deniz savunmasını değil kara savunmasını yönettiği bilgisiyle I numaralı öncül elendiğinde doğrudan doğru yanıta ulaşılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri; Rusya'ya askerî ve iktisadi ikmal sağlamak, Osmanlı Devleti'nin başkentini ele geçirerek imparatorluğu saf dışı bırakmak ve kararsız Balkan devletlerini kendi lehlerine savaşa çekmek amacıyla Çanakkale Boğazı'na yönelik müşterek deniz ve kara harekâtı icra etmiştir.

Osmanlı ordusunun Gelibolu Yarımadası ve Boğaz tahkimatındaki çok yönlü savunması sonucunda kazanılan Çanakkale Zaferi'nin askerî, diplomatik ve uluslararası yansımaları dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çanakkale Zaferi ile Boğazlar yolu kapatılan Çarlık Rusyası'nda iktisadi ve siyasi buhran derinleşerek Bolşevik İhtilali'ne zemin hazırlanmış; Balkanlar'da ise Bulgaristan'ın İttifak Devletleri safında savaşa girmesiyle Osmanlı Devleti ile müttefikleri arasında kesintisiz kara ve demir yolu bağlantısı sağlanmıştır.

Cevap

Çarlık Rusyası'nda iç karışıklıkların derinleşerek Bolşevik İhtilali'ne zemin hazırlanması ve Bulgaristan'ın İttifak bloku safında savaşa katılmasıyla Almanya-Osmanlı doğrudan kara bağlantısının kurulması
Çanakkale Cephesi'nde kazanılan Türk zaferi, hem İtilaf Devletleri'nin Çarlık Rusyası'na yardım ulaştırmasını engelleyerek bu ülkede Bolşevik İhtilali'nin patlak vermesini hızlandırmış hem de Bulgaristan'ın İttifak safına katılmasıyla Almanya-Osmanlı hattında doğrudan demir yolu ve lojistik bağlantısının kurulmasını sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İtilaf Devletleri'nin Çanakkale Harekâtı hedeflerini analiz etme
İtilaf Devletleri'nin temel gayesi Boğazları aşarak Rusya'ya ikmal sağlamak, İstanbul'u alarak Osmanlı'yı saf dışı bırakmak ve Balkan devletlerini yanına çekmekti.
Zaferin sonuçlarını tespit etmek için operasyonun stratejik amaçlarının nasıl akamete uğradığını kavramak gerekir.
2
Rusya üzerindeki jeopolitik etkileri değerlendirme
Boğazların kapalı kalması neticesinde Çarlık Rusyası müttefiklerinden ihtiyaç duyduğu askerî ve ekonomik desteği alamadı; ülkede baş gösteren kıtlık ve huzursuzluk 1917 Bolşevik İhtilali'ne zemin hazırladı.
Çanakkale savunmasının küresel çaptaki en belirleyici neticesi Doğu Cephesi dengelerinin sarsılmasıdır.
3
Balkanlar ve İttifak bloku lojistiği üzerindeki diplomatik etkileri inceleme
Osmanlı savunmasının kesin zaferi üzerine Bulgaristan, İttifak Devletleri yanında savaşa girdi; böylece Almanya, Avusturya-Macaristan ve Osmanlı Devleti arasında kesintisiz kara ve demir yolu (Berlin-İstanbul) irtibatı kuruldu.
Bulgaristan'ın savaşa girişi, İttifak devletleri arasındaki lojistik ve silah sevkiyatı darboğazını çözmüştür.
4
Seçeneklerdeki kronolojik ve kavramsal yanılgıları eleme
İtalya'nın tutumu, savaşın süresinin uzaması, Mondros ve Gümrü antlaşmalarının dönemleri ve gizli antlaşmaların seyri bağlamındaki tarihsel hatalar tespit edilerek doğru sonuca ulaşılır.
Savaşın süresi uzamış, İtilaf paylaşım tasarılarını hızlandırmış ve müttefikler arası stratejik dengeler yeniden şekillenmiştir.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'nin Ulusal ve Uluslararası Askerî-Diplomatik Sonuçları

İpuçları

1
Çanakkale Zaferi'nin hem müttefik ikmal hatları (Rusya) hem de İttifak devletlerinin coğrafi bütünlüğü (Bulgaristan) üzerindeki etkilerini düşününüz.
2
Boğazların kapanması Çarlık Rusyası'ndaki rejim değişikliğini nasıl tetikledi ve hangi Balkan devleti Osmanlı'nın yanına geçti?
3
Zaferin uluslararası iki ana sonucu; Rusya'da 1917 Bolşevik İhtilali'nin önünün açılması ve Bulgaristan'ın katılımıyla Berlin-İstanbul demir yolu hattının bağlanmasıdır.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Cephesi sonrasında Bulgaristan'ın savaşa girmesinin Kafkas ve Kanal cephelerindeki ikmal süreçlerine etkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Çanakkale Cephesi'nin sonuçlarını 'Ulusal Sonuçlar' (Mustafa Kemal'in tanınması, Millî Mücadele ruhu, albaylık terfisi) ve 'Uluslararası Sonuçlar' (Rusya'da Bolşevik İhtilali, Bulgaristan'ın İttifak'a katılması, savaşın süresinin uzaması, Churchill'in istifası) şeklinde iki ana başlık altında gruplandırarak analiz etmek.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri'nin Çanakkale Boğazı ve Gelibolu Yarımadası'na yönelik askerî harekâtının başarısızlıkla sonuçlanması, harbin küresel seyrini, ittifak dengelerini ve tarafların diplomatik adımlarını derinden etkilemiştir.

Buna göre, Çanakkale Cephesi'ndeki gelişmeler ve bu cephenin ulusal ve uluslararası sonuçları ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İtilaf Devletleri'nin Gelibolu Yarımadası'ndaki hezimeti sonrasında İtalya, İtilaf Bloku'ndan ayrılarak tarafsızlığını ilan etmiş ve Osmanlı Devleti ile Londra Antlaşması'nı imzalayarak savaştan çekilmiştir.

Cevap

İtilaf Devletleri'nin Gelibolu Yarımadası'ndaki hezimeti sonrasında İtalya'nın İtilaf Bloku'ndan ayrılarak tarafsızlığını ilan ettiği ve Osmanlı Devleti ile Londra Antlaşması'nı imzalayarak savaştan çekildiği yönündeki ifade yanlıştır.
İtalya, I. Dünya Savaşı'nın başında Üçlü İttifak bloku üyesiyken tarafsızlığını ilan etmiş; Çanakkale Muharebeleri devam ederken 26 Nisan 1915'te İtilaf Devletleri ile gizli Londra Antlaşması'nı imzalayarak İtilaf Bloku safında savaşa girmiştir. İtalya'nın İtilaf Bloku'ndan ayrılması ya da Osmanlı Devleti ile barış yaparak savaştan çekilmesi söz konusu değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Cephesi'nin askeri ve diplomatik sonuçlarını analiz etmek.
Çanakkale Zaferi; harbin süresini en az iki yıl uzatmış, Bulgaristan'ın İttifak safına katılmasıyla Almanya-Osmanlı kara bağlantısını kurmuş, Rusya'ya yardımı engelleyerek Bolşevik İhtilali'ni hızlandırmış ve Mustafa Kemal'in Millî Mücadele liderliğini pekiştirmiştir.
Savaşın ulusal ve uluslararası çok boyutlu etkilerini doğru sınıflandırmak için gereklidir.
2
İtalya'nın I. Dünya Savaşı'ndaki diplomatik ve askerî tutumunu değerlendirmek.
İtalya, savaşın başında Üçlü İttifak üyesiyken tarafsız kalmış; Nisan 1915'te İtilaf Devletleri ile gizli Londra Antlaşması'nı imzalayarak İtilaf safında savaşa girmiştir.
İtalya'nın Osmanlı Devleti ile barış yapmadığını ve İtilaf safından ayrılmadığını tespit etmek için gereklidir.
3
Hatalı bilginin yer aldığı seçeneği belirlemek.
İtalya'nın İtilaf Bloku'ndan ayrıldığı ve Osmanlı ile Londra Antlaşması imzalayarak çekildiği ifadesinin gerçeği yansıtmadığı belirlenir.
Soruda istenen 'doğru olmayan' yargıyı tespit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'nin Askerî, Siyasi ve Uluslararası Sonuçları

İpuçları

1
Çanakkale Zaferi'nin hem İtilaf Devletleri hem de İttifak Devletleri üzerindeki diplomatik ve askeri yansımalarını gözden geçiriniz.
2
İtalya'nın I. Dünya Savaşı'ndaki konumunu, savaşa hangi blokta girdiğini ve 1915 Londra Antlaşması'nın kimler arasında yapıldığını hatırlayınız.
3
İtalya, İttifak bloğundan ayrılarak İtilaf Devletleri ile gizli Londra Antlaşması'nı imzalamış ve İtilaf safında savaşa girmiştir; Osmanlı Devleti ile barış yapmamıştır.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Muharebeleri sürecinde imzalanan gizli antlaşmaları (İstanbul/Boğazlar, Londra, Sykes-Picot) ve İttifak/İtilaf bloklarındaki saf değişikliklerini konu alan sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Çanakkale Cephesi'nin ulusal ve uluslararası sonuçlarını (Rusya'daki rejim değişikliği, harbin süresinin uzaması, Bulgaristan'ın İttifak safına geçmesi, Mustafa Kemal'in ulusal liderliğe yükselişi) zihinde listeleyip seçeneklerle karşılaştırarak hatalı diplomatik bilgiyi içeren seçeneği eleme yöntemiyle tespit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru →

Çanakkale Cephesi'nde 1915 yılı Ağustos ayında İtilaf Devletleri'nin Suvla Koyu'na yeni birlikler çıkararak Conkbayırı ve Anafartalar üzerinden Gelibolu Yarımadası'nı bütünüyle kontrol altına alma girişimine karşı Mustafa Kemal'in üstlendiği komuta görevi ve icra ettiği askerî harekâtların gelişimiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mustafa Kemal, teşkil edilen Anafartalar Grubu Komutanlığı görevini üstlenerek I. ve II. Anafartalar, Kireçtepe ve Conkbayırı taarruzlarıyla düşman ilerleyişini durdurmuş ve İtilaf güçlerinin Gelibolu'yu tahliye sürecini kesinleştirmiştir.

Cevap

Mustafa Kemal'in Anafartalar Grubu Komutanı olarak I. ve II. Anafartalar, Kireçtepe ve Conkbayırı muharebelerinde düşman taarruzlarını püskürtmesi ve bu sayede İtilaf Devletleri'nin Gelibolu Yarımadası'nı tahliye etme kararını zorunlu kılması doğru değerlendirmedir.
İtilaf Devletleri'nin Ağustos 1915'te Suvla Koyu'na çıkarma yaparak başlattığı taarruz karşısında Osmanlı 5. Ordu bünyesinde teşkil edilen Anafartalar Grubu Komutanlığına Mustafa Kemal atanmıştır. Mustafa Kemal komutasındaki birlikler; I. Anafartalar (9-10 Ağustos), Conkbayırı (10 Ağustos), Kireçtepe (15-16 Ağustos) ve II. Anafartalar (21 Ağustos) muharebelerinde düşmanı mağlup ederek hattı tutmuş, İtilaf ordusunun kesin olarak çekilme (tahliye) kararı almasını sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Ağustos 1915 Gelibolu Harekâtı'nın stratejik hedefini analiz etme
İtilaf Devletleri, tıkalı olan Arıburnu ve Seddülbahir cephelerini aşmak için Ağustos 1915'te Suvla Koyu'na çıkarma yaparak Anafartalar ve Conkbayırı üzerinden yarımadayı kuşatmayı hedeflemiştir.
Çanakkale Kara Muharebeleri'nin ikinci büyük safhasının askerî niteliğini belirlemek için gereklidir.
2
Mustafa Kemal'in askerî teşkilatlanmadaki rolünü ve komuta unvanını değerlendirme
Kriz anında kurulan Anafartalar Grubu Komutanlığına Mustafa Kemal atanmış; 9-10 Ağustos I. Anafartalar, 10 Ağustos Conkbayırı Süngü Hücumu, 15-16 Ağustos Kireçtepe ve 21 Ağustos II. Anafartalar muharebelerini bizzat sevk ve idare etmiştir.
Mustafa Kemal'in rütbe, görev ve taktik liderliğinin cephedeki tayin edici etkisini belirlemek için gereklidir.
3
Muharebelerin ulusal ve uluslararası sonuçlarını seçeneklerle karşılaştırma
İtilaf kuvvetlerinin kara harekâtı iflas etmiş ve Aralık 1915 - Ocak 1916 tarihlerinde Gelibolu tamamen tahliye edilmiştir. Savaş sona ermemiş, bilakis uzamış; Bulgaristan İttifak safına katılarak Almanya ile kara bağlantısı kurulmuştur.
Çeldiricilerdeki kronolojik ve diplomatik yanılgıları eleyip doğru sonuca ulaşmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi Kara Muharebeleri, Mustafa Kemal'in Rolü ve Askerî-Siyasi Sonuçları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda İtilaf kuvvetlerine karşı büyük bir direniş gösterdiği Çanakkale Cephesi; gerek boğaz savunması gerekse Gelibolu Yarımadası'ndaki kara muharebeleriyle harbin seyrini değiştiren stratejik bir mücadeleye sahne olmuştur.

Bu cephenin açılma gerekçeleri, muharebe süreci ve ortaya çıkardığı sonuçlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çanakkale'deki Türk zaferinin ardından Bulgaristan'ın İtilaf Devletleri safında savaşa girmesiyle Osmanlı Devleti ile Avrupalı müttefikleri arasındaki kara bağlantısının tamamen kopması

Cevap

Çanakkale Zaferi'nin ardından Bulgaristan'ın İttifak Devletleri safında savaşa girerek Osmanlı Devleti ile müttefikleri arasında doğrudan kara bağlantısı sağlamış olması gerçeğinin aksine, Bulgaristan'ın İtilaf safına geçtiğini ve kara bağlantısının koptuğunu ileri süren ifade yanlıştır.
Çanakkale Kara Savaşları'nda Türk ordusunun elde ettiği kesin zafer, Balkanlar'daki güç dengesini doğrudan etkilemiştir. Bu zafer üzerine Bulgaristan Krallığı, İtilaf Devletleri safında değil, Osmanlı Devleti'nin de yer aldığı İttifak Devletleri safında savaşa girmiştir. Böylece Almanya ve Avusturya-Macaristan ile Osmanlı Devleti arasında doğrudan kara ve demir yolu bağlantısı kurulmuş, Almanya'dan Osmanlı'ya silah ve mühimmat sevkiyatı kolaylaşmıştır. Bu sebeple Bulgaristan'ın İtilaf safına katıldığını ve kara bağlantısının koptuğunu öne süren seçenek yanlıştır ve doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Cephesi'nin açılma nedenleri ve askerî aşamaları analiz edilir.
İngiltere ve Fransa'nın Rusya'ya yardım ulaştırma ve Osmanlı'yı savaş dışı bırakma planları ile 18 Mart Deniz Zaferi ve Gelibolu Kara Muharebeleri'ndeki Mustafa Kemal'in başarıları doğrulanır.
Soruda verilen öncüllerin tarihsel gerçekliğini teyit etmek için cephenin nedenleri ve gelişim süreci incelenir.
2
Çanakkale Cephesi'nin uluslararası siyasi sonuçları incelenir.
Zaferin etkisiyle tarafsızlığını koruyan Bulgaristan, İttifak Devletleri safında savaşa girmiş ve Osmanlı Devleti ile Almanya/Avusturya-Macaristan arasında kesintisiz kara yolu bağlantısı sağlanmıştır.
Balkan devletlerinin savaştaki tutumunu ve bloklaşma dengelerini değerlendirmek.
3
Seçeneklerdeki ifadeler doğrulanarak hatalı bilgi tespit edilir.
Bulgaristan'ın İtilaf Devletleri safına geçtiğini ve müttefiklerle kara bağlantısının kesildiğini belirten seçenek açık bir tarihsel yanılgı içermektedir.
KPSS formatında sıklıkla test edilen İttifak/İtilaf bloklaşması ve Çanakkale'nin jeopolitik sonuçları üzerindeki kavram yanılgısını belirlemek.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'nin askerî safhaları, Mustafa Kemal'in rolü, bloklar dengesi ve Bulgaristan'ın İttifak safına katılması gibi ulusal/uluslararası sonuçları

İpuçları

1
Çanakkale Zaferi'nin Balkan diplomasisine ve I. Dünya Savaşı'ndaki ittifak dengelerine nasıl etki ettiğini hatırlayınız.
2
Zafer sonrasında savaşa dahil olan komşu Balkan devletinin hangi tarafta yer aldığını ve bunun müttefikler arası sevkiyata etkisini düşününüz.
3
Bulgaristan İtilaf grubuna değil, Osmanlı'nın da içinde bulunduğu İttifak grubuna katılarak Almanya ile Osmanlı arasında kara köprüsü oluşturmuştur.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Cephesi sonrasında Mustafa Kemal'in atandığı Kafkas Cephesi'ndeki faaliyetleri (Muş ve Bitlis'in geri alınması) ve 16. Kolordu Komutanlığı rolü pekiştirilmelidir.

Alternatif Yöntem

Çanakkale Cephesi'nin sonuçlarını 'Ulusal Sonuçlar' (Mustafa Kemal'in tanınması, aydın nüfus kaybı, Millî Mücadele ruhu) ve 'Uluslararası Sonuçlar' (Savaşın 2 yıl uzaması, Rusya'da Çarlık'ın yıkılması, Bulgaristan'ın İttifak'a katılarak Almanya ile kara bağlantısı kurması) şeklinde gruplandırarak yanlış seçeneği hızla eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 13Soru →

I. Dünya Savaşı Çanakkale Kara Muharebeleri sırasında 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal’in, 57. Alay askerlerine "Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum." emrini vererek düşman taarruzunu püskürttüğü ve savaşın seyrini değiştirdiği mevki aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Conkbayırı

Cevap

Mustafa Kemal'in 'Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum.' tarihi emrini vererek düşman taarruzunu durdurduğu mevki Conkbayırı'dır.
Mustafa Kemal, 25 Nisan 1915'te başlayan Çanakkale Kara Savaşları'nda 19. Tümen Komutanı olarak Arıburnu ve Conkbayırı bölgelerinde kritik müdahalelerde bulunmuştur. Conkbayırı'nda cephanesi biten askerlere süngü taktırarak ve 57. Alay'a 'Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum...' emrini vererek İtilaf kuvvetlerinin ilerlemesini durdurmuş, cephenin kaderini belirlemiştir. Bu nedenle doğru cevap Conkbayırı'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen tarihi olayı ve komutanın rolünü tespit etme
19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal'in 57. Alay'a verdiği meşhur taarruz emri ve Gelibolu'daki direniş noktası incelenmiştir.
Çanakkale Cephesi'ndeki savunma mevkilerini diğer savaş mevkilerinden ayırmak gerekir.
2
Seçeneklerdeki tepelerin ait olduğu muharebeleri ayrıştırma
Metristepe, Kocatepe, Duatepe ve Çal Dağı Kurtuluş Savaşı Batı Cephesi muharebelerine aittir; Conkbayırı ise Çanakkale Cephesi'nin en önemli savunma hattıdır.
Askerî tarihteki kritik tepelerin ve komutan emirlerinin doğru eşleştirilmesi tek doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Çanakkale Kara Savaşları ve Mustafa Kemal'in Rolü

İpuçları

1
Sorulan mevki, Gelibolu Yarımadası'nda Anzak birliklerinin taarruzunu durduran en kritik tepedir.
2
Seçeneklerdeki diğer tepeler (Metristepe, Kocatepe, Duatepe, Çal Dağı) Kurtuluş Savaşı muharebelerine aittir.
3
Mustafa Kemal'in 57. Alay'a taarruz emrini verdiği yer Conkbayırı'dır.

Daha Fazla Pratik

Mustafa Kemal'in Çanakkale Cephesi'nde görev yaptığı Arıburnu ve Anafartalar bölgelerindeki askerî başarılarını da tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Kurtuluş Savaşı mevkileri (Metristepe, Kocatepe, Duatepe, Çal Dağı) elendiğinde doğrudan Çanakkale Cephesi'ne ait olan mevki bulunmaktadır.
Tahmini Süre:40s
Soru 14Soru →

I. Dünya Savaşı sürecinde Çanakkale Cephesi'nin açılması ve burada yaşanan askerî mücadeleler; yalnızca Osmanlı Devleti'nin başkentini ve varlığını değil, küresel güç dengelerini, İtilaf Devletleri arasındaki diplomatik mutabakatları ve savaşın genel seyrini derinden etkilemiştir.

Bu bağlamda Çanakkale Muharebeleri'nin askerî, siyasi ve uluslararası boyutları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi tarihsel açıdan doğru bir tahlildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İtilaf donanmasının Boğazlar'a taarruz etmesi üzerine müttefiklerinin İstanbul'u ele geçirmesinden endişe duyan Çarlık Rusyası'nın diplomatik baskısı, İtilaf Devletleri arasında Boğazlar ve Marmara kıyılarını Rusya'ya bırakan 1915 İstanbul (Boğazlar) Gizli Antlaşması'nın imzalanmasını sağlamıştır.

Cevap

İtilaf donanmasının Boğazlar'a taarruzu üzerine müttefiklerinin tek başına İstanbul'a hâkim olmasından çekinen Çarlık Rusyası'nın diplomatik girişimiyle, Boğazlar bölgesini Rusya'ya vadeden 1915 İstanbul (Boğazlar) Gizli Antlaşması imzalanmıştır.
İtilaf Devletleri'nin 1915 yılı başında Çanakkale Boğazı'na yönelik başlattığı deniz harekâtı, müttefikleri olan Çarlık Rusyası'nda büyük bir diplomatik kaygı yaratmıştır. İngiltere ve Fransa'nın Boğazlar'ı ve İstanbul'u tek başlarına ele geçirmesinden çekinen Rusya, bu bölgelerin geleceğini garanti altına almak için müttefiklerine baskı yapmış ve Mart-Nisan 1915'te 'İstanbul (Boğazlar) Gizli Antlaşması' imzalanarak Boğazlar ve Marmara çevresi savaş sonrasında Rusya'ya vadedilmiştir. Dolayısıyla Çanakkale harekâtı İtilaf içi gizli paylaşım antlaşmalarını doğrudan tetikleyen bir diplomatik hamledir.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale harekâtının başlangıcında ortaya çıkan büyük devletler arası diplomatik dengeleri analiz etmek.
İngiltere ve Fransa'nın 1915 yılı başında Boğazlar'a donanma sevkiyatı başlatması, müttefikleri olan Çarlık Rusyası'nda 'İstanbul ve Boğazlar İngiltere ile Fransa'nın kontrolüne geçerse Rusya Akdeniz çıkışından tamamen mahrum kalır' korkusuna yol açmıştır.
Çanakkale Cephesi'nin sadece askerî bir çatışma değil, aynı zamanda gizli paylaşım diplomasisini hızlandıran bir katalizör olduğunu kavramak gerekir.
2
1915 İstanbul (Boğazlar) Gizli Antlaşması'nın tarihsel bağlamını tespit etmek.
Rusya'nın savaştan çekilme tehdidi ve diplomatik baskısı neticesinde Mart-Nisan 1915'te İngiltere, Fransa ve Rusya arasında İstanbul (Boğazlar) Antlaşması imzalanmış, Boğazlar ve Marmara havzası resmen Rusya'ya vadedilmiştir.
Çanakkale Muharebeleri'nin İtilaf Devletleri arasındaki ilk gizli paylaşım antlaşmasını nasıl doğurduğunu doğrulamak.
3
Diğer seçeneklerdeki kronolojik, bloklaşma ve fikir akımı hatalarını ayıklamak.
Rusya savaştan 1915'te değil 1918'de çekilmiştir; İtalya İttifak'ta kalmayıp İtilaf safına geçmiştir; Mondros 1918'dedir ve Çanakkale Zaferi Türkçülük/ulusal bilinç fikrini şahlandırmıştır.
Çeldiricilerin dayandığı kavramsal ve olgusal yanılgıları netleştirmek.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'nin Askerî-Diplomatik Nedenleri ve Gizli Antlaşmalara (1915 İstanbul Antlaşması) Etkisi

İpuçları

1
Çanakkale Boğazı'na yönelik İtilaf harekâtının sadece Osmanlı'yı değil, aynı zamanda müttefikleri olan Çarlık Rusyası'nın Boğazlar üzerindeki tarihsel emellerini ve diplomasisini nasıl etkilediğini düşününüz.
2
İngiltere ve Fransa'nın Boğazlar'a yönelmesi üzerine Rusya'nın hissettiği 'başkent ve boğazların müttefiklerce tek taraflı paylaşılması' endişesine ve bu süreçte imzalanan gizli antlaşmalara odaklanınız.
3
1915 yılı ilkbaharında İtilaf Devletleri arasında imzalanan ilk gizli paylaşım antlaşması olan İstanbul (Boğazlar) Antlaşması'nın Çanakkale deniz harekâtı ile doğrudan bağlantısını değerlendiriniz.

Daha Fazla Pratik

I. Dünya Savaşı sırasında yapılan diğer gizli antlaşmaları (Londra, Sykes-Picot, Saint-Jean de Maurienne) ve bunların Çanakkale-Kafkas-Kanal cephelerindeki gelişmelerle olan kronolojik bağını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Kronolojik eleme yöntemiyle çözülebilir: Brest-Litovsk (1918), Mondros (1918) ve İtalya'nın İtilaf safına geçişi (Londra Antlaşması 1915) gibi açık olguları tespit edip eleyerek doğrudan diplomatik neden-sonuç bağına ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 15Soru →

I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri'nin Rusya'ya askerî ve ekonomik lojistik destek ulaştırmak, Osmanlı Devleti'ni saf dışı bırakarak savaşı kısa sürede sonlandırmak ve tarafsız Balkan devletlerini kendi yanlarına çekmek amacıyla açtığı Çanakkale Cephesi, Osmanlı ordusunun kesin zaferiyle sonuçlanmıştır.

Çanakkale Cephesi'nde yaşanan askerî gelişmeler ve bu mücadelenin doğurduğu sonuçlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğru bir değerlendirmedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelibolu Yarımadası'ndaki kanlı kara muharebelerinde Darülfünun, Mekteb-i Tıbbiye ve muallim mekteplerinden çok sayıda gencin şehit düşmesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında ciddi bir yetişmiş aydın insan açığının yaşanmasına neden olmuştur.

Cevap

Gelibolu Yarımadası'ndaki kanlı kara muharebelerinde Darülfünun, Mekteb-i Tıbbiye ve muallim mekteplerinden çok sayıda gencin şehit düşmesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında ciddi bir yetişmiş aydın insan açığının yaşanmasına neden olmuştur.
Çanakkale Savaşları, Osmanlı Devleti'nin son döneminde yetişmekte olan okumuş, eğitimli ve aydın genç neslinin (Darülfünun, Tıbbiye, Hukuk, Mülkiye öğrencileri ile çeşitli sultanilerin son sınıf talebeleri) büyük ölçüde cephede şehit düşmesine sebep olmuştur. Bu durum dönemin okullarının mezun verememesine ve Cumhuriyet'in kurucu yıllarında yetişmiş aydın bürokrat, hekim, öğretmen ve mühendis kadrolarında ciddi açıklar yaşanmasına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Cephesi'nin ulusal ve uluslararası sonuçlarını analiz etmek
Çanakkale Cephesi'nin I. Dünya Savaşı'nı en az iki yıl uzattığı, Çarlık Rusya'sına yardım gidemediği için Bolşevik İhtilali'ne zemin hazırladığı, Bulgaristan'ın İttifak bloğunda savaşa girerek Osmanlı-Almanya kara bağlantısını sağladığı ve Türk tarafında yüksek oranda aydın zayiatı yaşandığı tespit edilir.
Soruda Çanakkale Cephesi'nin çok boyutlu sonuçlarına dair doğru bilginin ayırt edilmesi istenmektedir.
2
Çeldiricilerdeki kavramsal ve kronolojik yanılgıları elemek
Bulgaristan'ın İtilaf safına geçtiği iddiası blok bilgisiyle, Brest-Litovsk ile Osmanlı'nın çekildiği iddiası antlaşma taraflarıyla, İslamcılığın tek hakim politika olduğu iddiası fikir akımlarının seyriyle ve Mondros'un hemen imzalandığı iddiası kronolojiyle çelişmektedir.
KPSS Tarih sorularında sıklıkla kurgulanan taraf, blok, kronoloji ve antlaşma karıştırma hataları netleştirilir.
3
Ulusal sosyo-demografik etkiyi doğrulayarak sonuca ulaşmak
Tıbbiye, Darülfünun, Mülkiye ve liseli gençlerin cephede şehit olması sebebiyle Çanakkale'nin 'Mektepliler Savaşı' olarak anıldığı ve bunun genç Türkiye Cumhuriyeti'nde yetişmiş iş gücü açığı yarattığı yargısı kesinleşir.
Çanakkale Zaferi'nin doğrudan Türkiye Cumhuriyeti'ne devreden toplumsal ve beşeri mirasını yansıtır.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'nin Askerî, Siyasi ve Sosyo-Demografik Sonuçları

İpuçları

1
Çanakkale Muharebeleri'nin yalnızca askerî ve diplomatik değil; eğitim, nüfus ve aydın tabaka üzerindeki yıkıcı etkilerini düşününüz.
2
Bulgaristan'ın hangi ittifak grubuna katıldığını, Brest-Litovsk'un hangi devlet tarafından imzalandığını ve Çanakkale'nin 'Aydınlar/Mektepliler Savaşı' vasfını göz önüne getiriniz.
3
Darülfünun ve Tıbbiye gibi kurumların mezun verememesi olgusu, savaş sonrasında kurulacak Cumhuriyet Türkiyesi'nin yetişmiş insan gücünü doğrudan etkilemiştir.

Daha Fazla Pratik

Mustafa Kemal'in Çanakkale'de görev aldığı muharebe alanları (Anafartalar, Conkbayırı, Arıburnu, Kireçtepe) ile bu zaferin Millî Mücadele'deki liderliğine katkısını pekiştiren sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şıklar incelendiğinde; Bulgaristan'ın İttifak safına katılması, Brest-Litovsk'un Sovyet Rusya ile yapılması, İslamcılık politikasının iflası ve Mondros'un 1918 tarihli olması gibi kesin tarihî bilgiler elenerek tek tutarlı yargıya hızla ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru →

I. Dünya Savaşı Çanakkale Kara Muharebeleri öncesinde kurulan 5. Ordu Komutanı Mareşal Liman von Sanders ile bölgeyi yakından tanıyan Osmanlı subayları (başta Esat Paşa ve Yarbay Mustafa Kemal olmak üzere) arasında Gelibolu Yarımadası'nın savunulma taktiği hususunda derin bir askerî doktrin uyuşmazlığı yaşanmıştır.

Buna göre, Mareşal Liman von Sanders'in benimsediği ve uygulamaya koyduğu temel savunma stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kıyılarda yalnızca zayıf gözetleme ve oyalama müfrezeleri bırakıp ana kuvvetleri geride merkezî noktalarda ihtiyat olarak tutarak, asıl çıkarma noktası netleştiğinde toplu taarruzla müdahale etmek

Cevap

Kıyılarda yalnızca zayıf gözetleme ve oyalama müfrezeleri bırakıp ana kuvvetleri geride merkezî noktalarda ihtiyat olarak tutarak, asıl çıkarma noktası netleştiğinde toplu taarruzla müdahale etmek
5. Ordu Komutanı Liman von Sanders, İtilaf donanmasının kıyıları ağır bombardımana tutacağını ve çıkarma noktasının önceden bilinemeyeceğini öne sürerek kıyılarda sadece zayıf gözetleme birlikleri bırakmış, asıl vurucu güçleri Bigalı, Bolayır ve Eceabat gibi gerideki merkezî alanlarda ihtiyat olarak konuşlandırmıştır. Çıkarma gerçekleştikten sonra bu birliklerle müdahale etmeyi hedeflemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Kara Muharebeleri hazırlık sürecindeki komuta kademesi ve savunma planlarını analiz etme
Alman Mareşal Liman von Sanders'in 5. Ordu Komutanlığına atanmasıyla savunma planında köklü değişiklik yapılmıştır.
Osmanlı kurmayları ile von Sanders arasında harekât sahasının coğrafi yapısı ve donanma desteği nedeniyle doktrin ayrılığı oluşmuştur.
2
Türk kurmaylarının savunduğu doktrin ile Liman von Sanders'in doktrinini karşılaştırma
Yarbay Mustafa Kemal ve Esat Paşa kıyı hattında sert savunma ve düşmanın karaya çıkış anında denize dökülmesini savunurken; von Sanders esnek/derin savunmayı benimsemiştir.
Liman von Sanders, İtilaf donanmasının yoğun topçu ateşinden korunmak ve düşmanın kesin çıkarma noktasını tespit edip gerideki ihtiyatlarla ezmek istemiştir.
3
Soru kökündeki hedef tercihi belirleme
Kıyılarda zayıf gözetleme birlikleri bırakıp ana kuvvetleri geride toplayan ihtiyat odaklı savunma stratejisi von Sanders'e aittir.
Bu strateji, İtilaf güçlerinin Arıburnu ve Seddülbahir'de karaya rahatça ayak basıp tutunmalarına zemin hazırlamış, ardından Mustafa Kemal'in inisiyatifiyle kriz çözülmüştür.

Anahtar Kavram

Çanakkale Kara Savaşlarında Liman von Sanders ve Türk Komutanlarının Savunma Doktrinleri

İpuçları

1
Mareşal Liman von Sanders ile Mustafa Kemal'in savunma anlayışları birbirine zıttır; biri kıyı savunmasını diğeri geride ihtiyat tutmayı savunmuştur.
2
Alman komutan, donanma topçusundan korunmak ve çıkarma sahasını gördükten sonra karşı taarruz yapmak amacıyla birliklerini sahilden geriye çekmiştir.
3
Kıyılarda sadece küçük gözetleme postaları bırakıp asıl orduyu geride ihtiyat tutan strateji Liman von Sanders'e aittir.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Kara Savaşlarında Anafartalar Grup Komutanlığı ve Mustafa Kemal'in aldığı görevler üzerine benzer düzeyde sorular çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Mustafa Kemal'in Conkbayırı ve Arıburnu'nda 'Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum' diyerek inisiyatif alması, Liman von Sanders'in geride beklettiği ihtiyat kuvvetlerinin (19. Tümen) zaman kaybetmeksizin kıyıya sevk edilmesi zorunluluğundan doğmuştur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 17Soru →

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin Çanakkale Cephesi'nde kazandığı zafer, savaşın seyrini doğrudan etkileyerek hem ulusal hem de küresel ölçekte önemli siyasi gelişmelere yol açmıştır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi Çanakkale Zaferi'nin ortaya çıkardığı uluslararası sonuçlardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İtilaf Devletleri'nden yardım alamayan Çarlık Rusyası'nda rejim değişikliğine zemin hazırlanması

Cevap

İtilaf Devletleri'nden yardım alamayan Çarlık Rusyası'nda rejim değişikliğine zemin hazırlanması
İtilaf Devletleri'nin Çanakkale Boğazı'nı geçememesi, ekonomik ve askerî darboğaz yaşayan Çarlık Rusyası'na yardım gitmesini engellemiştir. Bu durum Rusya'da ekonomik ve toplumsal krizin derinleşmesine, 1917 Bolşevik İhtilali'nin gerçekleşmesine ve Çarlık rejiminin yıkılmasına ortam hazırlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Cephesi'nin açılma amaçlarını ve askerî neticesini değerlendirmek
İtilaf Devletleri Boğazları geçerek müttefikleri olan Çarlık Rusyası'na askerî ve ekonomik lojistik destek ulaştırmayı hedeflemiş ancak Türk savunmasını aşamayarak geri çekilmek zorunda kalmıştır.
Çanakkale Zaferi ile Boğazlar yolu kapalı kalmış ve Rusya'ya müttefik yardımı ulaştırılamamıştır.
2
Yardım alamayan Rusya'daki iç siyasi ve uluslararası etkileri belirlemek
İç kriz yaşayan Çarlık Rusyası ekonomik ve askerî açıdan çöküşe geçmiş, 1917 yılında gerçekleşen Bolşevik İhtilali ile Çarlık rejimi yıkılmıştır.
Çanakkale Zaferi'nin en önemli uluslararası siyasi sonucu Rusya'da yaşanan rejim değişikliği ve Rusya'nın savaştan çekilme sürecine girmesidir.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'nin uluslararası siyasi sonuçları ve Çarlık Rusyası'nın çöküşü

İpuçları

1
İtilaf Devletleri'nin bu cepheyi açmaktaki en önemli hedeflerinden biri Doğu Cephesi'nde zor durumda olan müttefiklerine yardım ulaştırmaktı.
2
Boğazların geçilememesi ve yardımın ulaşamaması, ekonomik ve siyasi buhran yaşayan Çarlık Rusyası'nı derinden etkilemiştir.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Zaferi sonrasında İttifak Devletleri safında savaşa girerek Almanya ile Osmanlı Devleti arasında kara bağlantısını sağlayan Balkan devletini (Bulgaristan) pekiştiriniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 18Soru →

18 Mart 1915'te müttefik donanmasının Çanakkale Boğazı'ndaki mayın hatları ve kıyı tabyaları karşısında ağır kayıplar vererek geri çekilmek zorunda kalması, İtilaf Devletleri'nin harekât planında stratejik bir revizyona gitmesine yol açmıştır.

Deniz yoluyla Boğaz'ı geçme girişiminin başarısızlıkla sonuçlanması üzerine İtilaf kuvvetlerinin benimsediği yeni askerî yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelibolu Yarımadası'na amfibi kara çıkarması yaparak kıyı tabyalarını karadan etkisiz hale getirmek

Cevap

Gelibolu Yarımadası'na amfibi kara çıkarması yaparak kıyı tabyalarını karadan etkisiz hale getirmek
18 Mart 1915'te İtilaf Devletleri donanması Çanakkale Boğazı'nı sadece deniz yoluyla geçmeyi denemiş; fakat Nusret Mayın Gemisi'nin döktüğü mayınlar ve kıyı bataryalarının etkili ateşi sonucu ağır yenilgiye uğramıştır. Bu başarısızlık üzerine İtilaf komuta kademesi, donanmanın emniyetle geçebilmesi için sahil tabyalarının karadan susturulması gerektiğine karar vermiş ve 25 Nisan 1915'te Gelibolu Yarımadası'na amfibi kara çıkarması düzenlemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
18 Mart 1915 Deniz Harekâtı'nın askerî sonucunu değerlendirmek
İtilaf Devletleri donanmasının Türk topçusu ve Nusret Mayın Gemisi'nin döşediği mayın hatları karşısında ağır kayıplar vererek geri çekildiği belirlenir.
Savaşın seyrindeki stratejik kırılma noktasını tespit etmek için deniz harekâtının akıbeti bilinmelidir.
2
İtilaf komuta kademesinin deniz yenilgisi sonrasında aldığı stratejik kararı incelemek
Boğaz'ın yalnızca donanma ile aşılamayacağının anlaşıldığı ve kıyı tabyalarını susturmak için kara harekâtına ihtiyaç duyulduğu saptanır.
Deniz savaşlarından kara savaşlarına geçişin temel askerî gerekçesini ortaya koymak gerekir.
3
Yeni stratejinin somut uygulamasını seçenekler arasından tespit etmek
General Ian Hamilton komutasındaki Akdeniz Seferi Kuvvetleri'nin 25 Nisan 1915'te Gelibolu Yarımadası'na amfibi çıkarma yapması doğrulanır.
Çanakkale Kara Muharebeleri'nin başlama gerekçesi ile İtilaf Devletleri'nin yeni askerî planı örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Çanakkale Deniz Savaşı sonrasında İtilaf Devletleri'nin donanma harekâtından Gelibolu amfibi kara harekâtına geçiş stratejisi

İpuçları

1
18 Mart Deniz Zaferi'nden sonra savaşın Gelibolu Yarımadası'nda hangi yöntemle devam ettiğini hatırlayınız.
2
Donanmanın geçişini engelleyen kıyı topçu bataryalarını etkisiz kılmak için askeri birliklerin karaya ayak basması gerekmiştir.
3
25 Nisan 1915'te Seddülbahir, Arıburnu ve Kumkale kıyılarına asker çıkarılarak deniz savaşından kara muharebelerine geçilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Kara Muharebeleri sırasında Mustafa Kemal'in 19. Tümen Komutanı ve Anafartalar Grubu Komutanı olarak görev aldığı muharebe mevkilerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Çanakkale Cephesi'nin kronolojik gelişimini (18 Mart 1915 Deniz Zaferi → 25 Nisan 1915 Kara Çıkarmaları) takip ederek deniz harekâtının ardından kara harekâtının zorunlu hale geldiğini çıkarabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 19Soru →

Çanakkale Boğazı'na yönelik İtilaf donanması taarruzunun engellenmesinde kıyı tabyalarının tahkim edilmesi, Nusret mayın gemisinin sevk ve idaresinin planlanması ile 18 Mart Deniz Zaferi'nin kazanılmasındaki liderliği dolayısıyla '18 Mart Kahramanı' unvanıyla anılan Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cevat (Çobanlı) Paşa

Cevap

Cevat (Çobanlı) Paşa
Çanakkale Boğazı savunmasında görev yapan Müstahkem Mevki Komutanı Cevat (Çobanlı) Paşa; kıyı bataryalarının tahkimi, boğaz tabyalarının organizesi ve Nusret mayın gemisinin Erenköy Koyu'na döşediği mayın hatlarının sevk ve idaresini başarıyla yöneterek 18 Mart 1915'te İtilaf donanmasının geri çekilmesini sağlamış ve bu zafer sebebiyle '18 Mart Kahramanı' olarak anılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Cephesi'nin deniz aşamasındaki komuta kademesini ve görev dağılımını belirleme
Çanakkale Boğazı'nın kıyı savunmasını ve tabyalarını sevk ve idare eden makam Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanlığıdır.
İtilaf donanmasının boğazı geçme girişimlerine karşı deniz savunması bu komutanlık bünyesinde organize edilmiştir.
2
18 Mart 1915 Deniz Zaferi'ndeki kilit komutanı ve unvanını eşleştirme
Dönemin Müstahkem Mevki Komutanı Miralay Cevat (Çobanlı) Paşa, mayın hatlarının dökülmesi ve kıyı bataryalarının isabetli yönetimi ile büyük bir zafer elde etmiş, tarihe '18 Mart Kahramanı' olarak geçmiştir.
Mustafa Kemal Atatürk 'Anafartalar Kahramanı' olarak kara muharebelerinde öne çıkarken, deniz zaferinin simge komutanı Cevat Paşa'dır.

Anahtar Kavram

Çanakkale Deniz Zaferi ve Komuta Kademesi (18 Mart Kahramanı Cevat Çobanlı Paşa)

İpuçları

1
Soruda bahsedilen komutan, Çanakkale Kara Savaşları'ndan ziyade Boğaz'ın denizden savunulmasını organize eden Müstahkem Mevki Komutanıdır.
2
Bu komutan, Nusret mayın gemisinin faaliyetleri ve kıyı topçularının sevk-idaresi ile 18 Mart Deniz Zaferi'nin simge ismi olmuştur.
3
'Anafartalar Kahramanı' unvanı Mustafa Kemal Paşa'ya aitken, '18 Mart Kahramanı' unvanı Cevat Paşa'ya verilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Mustafa Kemal'in Çanakkale Kara Savaşları'nda görev aldığı mevkileri (Conkbayırı, Arıburnu, Anafartalar, Kireçtepe) ve rütbe terfisini (Yarbaylıktan Albaylığa) pekiştiriniz.

Alternatif Yöntem

Önemli komutan unvanlarını eşleştirme yöntemiyle çözünüz: Mustafa Kemal -> Anafartalar Kahramanı, Halil Paşa -> Kut'ül Amare Kahramanı, Fahreddin Paşa -> Medine Müdafii, Cevat Paşa -> 18 Mart Kahramanı.
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru →

Çanakkale Kara Muharebeleri'nde İtilaf Devletleri komutanlığı; Gelibolu Yarımadası'nın güney ucuna (Seddülbahir) çıkarma yaparak Boğaz'ın girişini koruyan tabyaları susturmayı ve Kilitbahir Platosu'nu ele geçirmeyi planlamıştır. Ancak 25 Nisan 1915'ten itibaren Seddülbahir, Kirte ve Zığındere hatlarında Türk birliklerinin gösterdiği yoğun mukavemet neticesinde müttefik taarruzları durdurulmuş ve hedefledikleri ana tepeyi ele geçirememişlerdir.

İtilaf kuvvetlerinin Seddülbahir bölgesindeki tüm kara harekâtının ana stratejik hedefi olan ve Türk savunmasının aşılamaması nedeniyle ele geçirilemeyen bu hâkim yükselti aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alçıtepe

Cevap

İtilaf kuvvetlerinin Seddülbahir çıkarmasındaki ana stratejik hedefi olan ve Türk savunması aşılamadığı için ele geçirilemeyen hâkim yükselti Alçıtepe'dir.
Çanakkale Kara Muharebeleri'nde müttefik ordusunun Seddülbahir (Güney) çıkarmasındaki birincil stratejik hedefi Alçıtepe (Achi Baba)'dir. İtilaf komutanlığı ilk gün Alçıtepe'yi ele geçirip ardından Kilitbahir Platosu'na hâkim olarak Çanakkale Boğazı'nın kıyı bataryalarını karadan susturmayı planlamıştır. Ancak Türk birliklerinin Kirte, Seddülbahir ve Zığındere hatlarındaki savunması neticesinde Alçıtepe savaş boyunca ele geçirilememiş ve güneydeki müttefik taarruzları siper savaşına dönüşerek kilitlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Kara Muharebeleri'nin güney (Seddülbahir) ve kuzey (Arıburnu/Anafartalar) harekât sektörlerinin hedeflerini ayrıştırmak
Seddülbahir çıkarmasının temel amacının Kilitbahir Platosu'na giden yolu açarak Boğaz kıyı bataryalarını karadan etkisiz hale getirmek olduğu belirlenir.
İtilaf ordusunun kara harekâtı planı iki ana kola ayrılmış olup güney kolunun kilit hedefi Boğaz tahkimatlarını arkadan düşürmektir.
2
Seddülbahir çıkarması sonrasında yaşanan Kirte ve Zığındere muharebelerinin yöneldiği coğrafi hedefi tespit etmek
General Ian Hamilton komutasındaki müttefik ordusunun ilk günkü hedefi olan ve I, II, III. Kirte ile Zığındere muharebelerinde ele geçirmeye çalıştığı kilit yükseltinin Alçıtepe (Achi Baba) olduğu anlaşılır.
Alçıtepe ele geçirilmeden Kilitbahir Platosu'na ve Boğaz tabyalarına ilerlemek topoğrafik olarak mümkün değildir.
3
Diğer seçeneklerdeki mevkilerin hangi sektörlere ait olduğunu incelemek
Kocaçimen Tepesi, Kanlısırt ve Kemalyeri Arıburnu sektörüne; Kireçtepe ise Anafartalar sektörüne aittir.
Bu yükseltiler güneydeki Seddülbahir taarruzlarının değil, kuzeydeki Anzak ve Suvla çıkarmalarının operasyon alanlarıdır.
4
Seddülbahir savunmasının sonucunu değerlendirerek doğru cevaba ulaşmak
Türk askerinin gösterdiği sarsılmaz direniş sayesinde Alçıtepe düşmemiş ve düşmanın güney taarruzu siper muharebelerine kilitlenmiştir.
Seddülbahir bölgesindeki harekâtın kilit hedefi Alçıtepe'dir.

Anahtar Kavram

Çanakkale Kara Muharebeleri'nde Seddülbahir Cephesi'nin stratejik hedefi ve Alçıtepe savunması

İpuçları

1
Soruda bahsedilen mevki, Mustafa Kemal'in savunduğu kuzeydeki Arıburnu bölgesinde değil, güneydeki Seddülbahir ve Kirte bölgesindedir.
2
İngiliz ve Fransız kuvvetleri I, II ve III. Kirte muharebelerinde bu tepeyi aşarak Kilitbahir Platosu'na ulaşmayı amaçlamış fakat başarılı olamamışlardır.
3
Batılı kaynaklarda 'Achi Baba' olarak geçen ve Seddülbahir'in kilit noktası sayılan tepe Alçıtepe'dir.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Cephesi'nde kuzey sektöründe Mustafa Kemal'in emrindeki 19. Tümen'in savunduğu Conkbayırı ve Kocaçimen hattının özelliklerini tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Çanakkale Kara Muharebeleri'ni iki ana sektöre ayırarak çözebilirsiniz: Kuzey (Arıburnu/Anafartalar: Conkbayırı, Kocaçimen, Kanlısırt, Kireçtepe) ve Güney (Seddülbahir/Kirte: Alçıtepe, Zığındere, Kerevizdere). Seddülbahir sorulduğunda doğrudan Alçıtepe belirlenir.
Tahmini Süre:1m 0s
Sayfa 1 / 3Sonraki