Soru

Zorluk: Ortaİsimler (Adlar)

Kadim (I) Antalya’nın (II) serinliğini (III) hisseden (IV) kafile, antik (V) tiyatroda kısa bir mola verdi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    I. sözcük, tamlayan (ilgi) eki almış bir özel isimdir.
  2. B
    II. sözcük, iyelik ve belirtme hâl eki almış soyut bir isimdir.
  3. III. sözcük, fiilden türeyerek bir varlığın adını karşılayan kalıcı isimdir.Cevap
  4. D
    IV. sözcük, yapıca tekil ancak anlamca birden fazla varlığı karşılayan topluluk ismidir.
  5. E
    V. sözcük, bulunma hâl eki almış somut bir isimdir.

Cevap

Söz konusu cümlede yer alan 'hisseden' sözcüğü bir ismi karşılayan kalıcı bir ad değil, bir sıfat-fiildir (fiilimsidir).
Doğru yanıt olan seçenek, 'hisseden' sözcüğünün kalıcı bir isim olduğunu iddia etmektedir. Ancak bu sözcük, bir fiilin sıfat-fiil eki alarak oluşturduğu bir fiilimsidir ve cümlede sıfat görevinde kullanılmaktadır. Kalıcı isimler (örneğin: 'dolmuş', 'çakmak') artık bir eylemi değil, doğrudan bir varlığı temsil ederler; 'hisseden' ise eylem anlamını korumaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin türlerini belirle.
Antalya'nın (Özel İsim), serinliğini (Soyut İsim), hisseden (Sıfat-fiil), kafile (Topluluk İsmi), tiyatroda (Somut İsim).
Soru kökünde isimler üzerine odaklanıldığı için sözcük türü ayrımı yapılmalıdır.
2
Sözcüklerin aldığı ekleri incele.
Tamlayan (-nın), İyelik/Belirtme (-i/-ni), Sıfat-fiil (-en), Bulunma (-da).
İsimlerin aldıkları çekim ekleri (hâl ve iyelik) blueprint gereksinimlerini karşılamaktadır.
3
Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını kontrol et.
'Hisseden' kelimesi bir hareket bildirmekte ve ismi nitelemektedir, kalıcı bir varlık adı değildir.
Kalıcı isimler (dondurma, ekmek vb.) fiilimsi eklerini alsa da artık bir nesnenin adı olmuşlardır; oysa burada kelime hâlâ eylem anlamı taşımaktadır.

Anahtar Kavram

İsim (Ad) Türleri ve İsim Çekim Ekleri

İpuçları

1
Cümledeki numaralanmış kelimelerin isim mi yoksa başka bir sözcük türü (sıfat, fiilimsi vb.) mü olduğuna dikkat edin.
2
Özellikle III numaralı kelimeye bakın; bir ismi niteleme görevi mi üstlenmiş yoksa tek başına bir varlığın adı mı olmuş?
3
Kalıcı isimler artık bir eylemi değil bir nesneyi karşılar. 'Hisseden' kelimesi ise bir ismi niteleyen bir sıfat-fiildir.

Daha Fazla Pratik

İsimler ve fiilimsiler arasındaki farkı pekiştirmek için 'dondurma', 'yakacak', 'giriş' gibi sözcüklerin cümledeki kullanımlarını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin üzerine 'mak/mek' ekleyip ekleyemediğinize bakın; 'Antalya-mak' olmaz (isim), 'hissed-en' (hissed-mekten gelir, fiil kökenlidir ve sıfat-fiil eki almıştır).
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla