Examkin

İsimler (Adlar)

115 soru

Soru 1Soru →

Türkçede biçimce tekil olduğu halde (çokluk eki almadan) anlamca birden fazla varlığı ya da bir grubu karşılayan sözcüklere "topluluk ismi" denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarışmanın jürisi, adayların performanslarını değerlendirmek üzere toplandı.

Cevap

Cümlede geçen 'jüri' sözcüğü, herhangi bir çokluk eki almamasına rağmen bir heyeti veya grubu ifade ettiği için topluluk ismidir.
Verilen cümlede geçen 'jüri' sözcüğü, yapıca tekil olmasına (çokluk eki almamasına) rağmen anlam bakımından bir değerlendirme kurulunu, yani birden fazla kişiden oluşan bir grubu ifade eder. Bu özellik, sözcüğün topluluk ismi kategorisine girmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri tespit edin.
İsimler: raflar, kitaplar, jüri, adaylar, danışma, memur, dosya, Valilik vb.
Topluluk ismi arayabilmek için önce sözcük türünün isim olması gerekir.
2
İsimlerin çokluk eki (-lar / -ler) alıp almadığını kontrol edin.
raflar, kitaplar, adaylar, dosyalar gibi kelimeler çokluk eki almıştır (çoğul isim).
Topluluk isimleri biçimce tekil olmalıdır.
3
Biçimce tekil olan isimlerin anlamını (tek varlık mı, grup mu) inceleyin.
'Jüri' sözcüğünün bir değerlendirme kurulunu, yani birden fazla kişiyi temsil ettiği görülür.
Topluluk ismi tanımı, biçimce tekil ama anlamca çoğul olma kuralına dayanır.

Anahtar Kavram

Topluluk isimleri, çokluk eki almadıkları halde bir topluluğu ya da grubu temsil eden isimlerdir.

Alternatif Yöntem

Kelimeye -lar/-ler eki getirerek test edebilirsiniz: 'Jüriler' dendiğinde birden fazla heyet anlaşılır, bu da kelimenin kök halinin (jüri) zaten bir heyeti temsil ettiğini kanıtlar.
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru →

Köy (I)heyeti, (II)yakacak ihtiyacını karşılamak için (III)orman köylüsüne (IV)bazı (V)ayrıcalıklar tanınmasını istedi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, belgisizlik bildiren ve bir ismin yerini tutan bir zamirdir.

Cevap

Dördüncü sözcük olan 'bazı', bir ismin yerini tutmadığı, aksine önündeki ismi nitelediği için zamir değil, sıfattır.
Cümlede geçen 'bazı' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'ayrıcalıklar' ismini belirsizlik yönüyle etkilemektedir. Bir ismi niteleyen veya belirten sözcükler 'sıfat' (ön ad) görevindedir. Zamir olabilmesi için bir ismin yerini tutması (örneğin: 'bazıları') gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralı sözcüklerin türlerini belirleme
Heyet (isim), yakacak (isim), orman (isim), bazı (sıfat), ayrıcalıklar (isim).
Soruda isimler üzerinden bir karşılaştırma yapılması istenmektedir.
2
İsimlerin yapı ve anlam özelliklerini analiz etme
I (topluluk), II (kalıcı isim), III (somut isim), V (soyut isim).
Seçeneklerdeki tanımların doğruluğunu teyit etmek için kavramsal analiz gereklidir.
3
Dördüncü sözcüğün işlevini kontrol etme
'Bazı' sözcüğü 'ayrıcalıklar' ismini belirttiği için zamir değil, belgisiz sıfattır.
Zamirler ismin yerini tutarken, sıfatlar ismi niteleme veya belirtme görevi üstlenir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Tür ve Anlam Özellikleri ile Sözcük Türü Ayrımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 3Soru →

Hukuk (I)müşavirliğinin (II)görüş yazısında belirtilen (III)meclis kararı, (IV)adalet ilkesi gereği (V)şu dosyaya eklenmiştir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. sözcük; fiil anlamı devam eden ve bir eylemi karşılayan isim-fiildir.

Cevap

Numaralanmış sözcüklerden ikincisi olan 'görüş', fiil anlamını yitirmiş ve kalıcı bir isim haline gelmiştir; bu nedenle isim-fiil olarak değerlendirilemez.
Cümledeki 'görüş' sözcüğü, fiilimsi eki (-ış) alarak türetilmiştir ancak bu cümledeki kullanımıyla bir eylemi değil, bir fikir/beyan ürününü (kalıcı bir kavramı) temsil etmektedir. Bu tür kelimeler hareket anlamını yitirdikleri için artık fiilimsi değil, kalıcı isimdir. Dolayısıyla bu sözcüğün 'fiil anlamı devam eden bir isim-fiil' olarak tanımlanması yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin yapılarını ve türlerini analiz etme.
I. müşavirlik (türemiş isim), II. görüş (kalıcı isim), III. meclis (topluluk ismi), IV. adalet (soyut isim), V. şu (işaret sıfatı).
Her bir sözcüğün cümlede üstlendiği dil bilgisi görevini belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri sözcüklerle karşılaştırma.
B seçeneğindeki 'isim-fiil' ifadesinin 'görüş' sözcüğüyle (kalıcı isim olması nedeniyle) uyuşmadığı görülür.
Kalıcı isimler, fiilimsi eklerini alsa da artık hareket/eylem anlamı taşımazlar.

Anahtar Kavram

İsimlerde Tür, Yapı ve Ekler (Kalıcı İsim, Topluluk İsmi, Soyut İsim)

Daha Fazla Pratik

İsim-fiil ekleri alan 'ekmek, çakmak, kavurma' gibi kelimelerin cümledeki anlamlarına göre isim mi fiilimsi mi olduğunu ayırt etme alıştırmaları yapın.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru →

Türkçede bazı isimler, çokluk eki (-lar / -ler) almadıkları halde anlamca birden fazla varlığı karşılar. Bu tür isimlere "topluluk ismi" denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütün sınıf, sınavdan sonra kütüphanede bir araya gelerek ders çalıştı.

Cevap

Cümledeki "sınıf" sözcüğü, çokluk eki almadan birden fazla varlığı (öğrencileri) karşıladığı için topluluk ismidir.
Sınıf sözcüğü, herhangi bir çokluk eki (-lar / -ler) almamasına rağmen, bir grup öğrenciyi veya bireyi ifade eden bir bütünlüğü karşılamaktadır. Türkçede bu tür sözcükler (ordu, orman, jüri vb. gibi) topluluk ismi olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimlerin aldıkları ekleri ve anlamlarını incelemek.
A seçeneğinde 'belgeleri' sözcüğünün -lar eki aldığı görülür.
Topluluk isimleri, çokluk eki almadan birden fazla varlığı karşılamalıdır.
2
Sözcük türlerini ayırt etmek.
C ve D seçeneklerinde sıfat (dürüst) ve zamir (hepsi) kullanılmıştır.
Soruda isim soylu sözcüklerden sadece 'isim' türüne odaklanılması gerekmektedir.
3
Biçimce tekil, anlamca çoğul olan sözcüğü belirlemek.
B seçeneğindeki 'sınıf' sözcüğü topluluk ismidir.
Sınıf sözcüğü burada içindeki öğrencileri kastedecek şekilde kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

Topluluk İsimleri
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru →

İsim-fiil eklerini (−ma-ma, −ıs\c-ış, −mak-mak) alan bazı sözcükler, zamanla eylem anlamını tamamen yitirerek bir varlığın, bir kavramın ya da bir yerin kalıcı adı hâline gelebilir. Bu sözcükler cümlede artık fiilimsi değil, "kalıcı isim" olarak görev yaparlar.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamayı örneklendiren bir kullanım vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun girişindeki danışma masasına müracaat ederek giriş kartınızı alabilirsiniz.

Cevap

Kurumun girişindeki danışma masasına müracaat edilmesini belirten seçenek doğrudur.
Müracaat edilen yer anlamında kullanılan 'danışma' sözcüğü, eylem anlamını tamamen kaybederek bir birimin adı olmuştur. Bu durum, fiilimsi eklerinin kalıcı isim türetme işlevine tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İsim-fiil eki almış sözcükleri tespit et.
Cümlelerde geçen 'danışma', 'incelemesi', 'alışma', 'yapılması', 'toplanması' gibi sözcükler isim-fiil eki almıştır.
Kalıcı isimler genellikle bu eklerle türetilir.
2
Sözcüklerin eylem anlamını koruyup korumadığını kontrol et.
'Danışma' sözcüğü artık bir eylemden ziyade kurumdaki bir birimin/yerin adı olmuştur.
Eylem anlamı kaybolduğunda sözcük fiilimsi olmaktan çıkarak kalıcı isme dönüşür.

Anahtar Kavram

İsim-Fiil ve Kalıcı İsim Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'çakmak', 'ekmek', 'dolma' gibi sözcüklerin cümledeki kullanımına göre fiilimsi mi yoksa kalıcı isim mi olduğunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 6Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, bir fiilin (eylemin) adı olmaktan çıkarak bir varlığın kalıcı adı (kalıcı isim) haline gelmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Akşam yemeği için taze ekmek almalısın.

Cevap

"Akşam yemeği için taze ekmek almalısın" cümlesindeki "ekmek" sözcüğü kalıcı bir isimdir.
Doğru cevapta geçen "ekmek" sözcüğü, isim-fiil ekini alarak kalıplaşmış ve bir gıda maddesinin ismi olmuştur. Artık "tohumu toprağa ekmek" anlamındaki eylemi değil, doğrudan bir nesneyi karşıladığı için kalıcı isimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki altı çizili sözcüklerin eklerini kontrol et.
Tüm sözcüklerin isim-fiil ekleri (-mak/-mek) aldığı görülür.
Kalıcı isimler genellikle fiilimsi ekleri alarak kalıplaşmış sözcüklerdir.
2
Sözcüğün bir hareketi mi yoksa somut bir nesneyi mi karşıladığını ayırt et.
"Ekmek" sözcüğü bir fırın ürününü karşılarken diğerleri eylem bildirmeye devam etmektedir.
Fiilimsi özelliğini kaybeden sözcükler artık eylem değil, varlık ismi olur.

Anahtar Kavram

Kalıcı İsim ve İsim-Fiil Ayrımı
Soru 7Soru →

Dağcılık (I)kulübü, rotadaki (II)yiyecek paketlerini taşıyan (III)sporcuların (IV)dayanıklılığını (V)şu yamaçta test etti.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, bir varlığın adının yerini işaret yoluyla tutan bir isimdir.

Cevap

Beşinci sözcük olan 'şu', cümlede bir ismin yerini tutmadığı, aksine 'yamaç' ismini nitelediği için bir isim veya zamir değil, işaret sıfatıdır.
Cümledeki 'şu' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'yamaç' ismini işaret yoluyla belirttiği için dil bilgisi bakımından 'işaret sıfatı'dır. Seçenekte ise bu sözcüğün bir ismin yerini tuttuğu (zamir/isim-soylu) iddia edilmiştir; bu ifade sözcüğün cümledeki işleviyle uyuşmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki görevlerini ve türlerini tek tek incelemek.
(I) topluluk ismi, (II) kalıcı isim, (III) çoğul isim, (IV) soyut isim, (V) işaret sıfatı olarak belirlenmiştir.
Sözcük türlerini doğru ayırt etmek, seçeneklerdeki yargıları test etmek için temel adımdır.
2
Dördüncü ve beşinci sözcüklerin eklerini ve tamlama içindeki rollerini kontrol etmek.
'sporcuların dayanıklılığı' ifadesinde iyelik ilişkisi kurulmuş, 'şu yamaç' ifadesinde ise sıfat tamlaması oluşmuştur.
Sözcüğün zamir mi yoksa sıfat mı olduğunu anlamak için bir ismi belirtip belirtmediğine bakılmalıdır.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri ve Diğer Sözcük Türleriyle Karşılaştırılması
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 8Soru →

Aşçılar (I)takımı, (II)yemek listesinin (III)detaylarını (IV)sorumluluk bilinciyle (V)şu raporlara kaydetti.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, belgisiz zamir görevinde kullanılmış bir sözcüktür.

Cevap

V. numaralı sözcük işaret zamiri değil, bir ismi işaret yoluyla belirten işaret sıfatıdır.
Cümlede geçen 'şu' sözcüğü, hemen ardından gelen 'raporlara' ismini işaret ederek onu belirtmektedir. Türkçede bir ismi işaret yoluyla belirten sözcükler 'işaret sıfatı' olarak adlandırılır. Bu sözcük bir ismin yerini tutmadığı için zamir olarak değerlendirilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin türlerini ve aldıkları ekleri analiz etme
I. Takım (Topluluk), II. Yemek (Kalıcı isim), III. Detay-lar-ı-nı (Çoğul, iyelik, hal ekli isim), IV. Sorumluluk (Soyut isim), V. Şu (İşaret sıfatı).
Cümledeki her bir sözcüğün dil bilgisel özelliklerini belirlemek için gereklidir.
2
V. numaralı 'şu' sözcüğünün görevini kontrol etme
'Şu' sözcüğü 'raporlara' isminden önce gelmiş ve onu işaret etmiştir.
İşaret bildiren sözcükler bir ismi etkilediğinde sıfat, bir ismin yerini tuttuğunda zamir olur.

Anahtar Kavram

İsim Türleri ve İsim-Zamir-Sıfat Ayrımı

İpuçları

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki görevlerine odaklanın, özellikle de yanındaki sözcüklerle olan ilişkisine.
2
İşaret bildiren sözcükler (bu, şu, o) bir isimle tamlama kuruyorsa sıfattır.
3
'Şu raporlar' ifadesinde 'şu' kelimesinin bir ismi niteleyip nitelemediğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatları ile işaret zamirleri arasındaki farkı pekiştirmek için benzer cümleler kurarak analiz yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 9Soru →

Türkçede bazı isimler, çoğul eki (-lar / -ler) almadıkları hâlde anlamca birden fazla varlıktan oluşan bir grubu veya topluluğu karşılar. Bu tür isimlere "topluluk ismi" denir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis, yeni yasama yılındaki ilk toplantısını bugün gerçekleştirecek.

Cevap

Topluluk ismi içeren doğru cümle 'Meclis' sözcüğünün kullanıldığı cümledir.
Topluluk isimleri, yapıca tekil olmalarına rağmen anlamca bir grubu temsil ederler. 'Meclis' cümlesinde geçen 'Meclis' sözcüğü, içerisinde birçok üyeyi barındıran bir kurumu ifade ettiği için topluluk ismi kategorisine girer.

Adım Adım Çözüm

1
Topluluk ismi tanımını hatırla.
Topluluk ismi, çoğul eki (-lar/-ler) almadan birden fazla varlığı karşılayan isimdir.
Soruda istenen kavramın sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki isimleri biçim ve anlam yönünden incele.
'Meclis' sözcüğünün bir grubu (milletvekilleri veya kurul) ifade ettiği tespit edilir.
Sözcüğün anlamca çokluk bildirip bildirmediğini kontrol etmek gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki benzer yapıdaki sözcükleri ele.
'Öğrenciler' çoğul ekli, 'Sarı' sıfat, 'Onlar' zamir ve 'Okumak' fiilimsi olduğu için elenir.
Kavramlar arasındaki farkı netleştirerek doğru yanıta ulaşılır.

Anahtar Kavram

Topluluk İsmi (Adı)

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin hangi durumlarda çoğul eki alarak genel anlam kazandığını (Örneğin: 'Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir!') inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru →

(I)Müdürlük, (II)projelerin (III)başarısı için (IV)uzman (V)kurul ile sürekli iletişim halindedir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, çoğul eki aldığı için topluluk ismi kategorisindedir.

Cevap

V. numaralı sözcüğün çoğul eki aldığı ve bu sebeple topluluk ismi olduğu bilgisi yanlıştır; çünkü topluluk isimleri biçimce tekil olan sözcüklerdir.
V. numaralı 'kurul' sözcüğü bir topluluk ismidir. Topluluk isimlerinin en temel özelliği, çoğul eki (-lar / -ler) almadıkları halde anlamca birden fazla varlığı karşılamalarıdır. Dolayısıyla bu sözcüğün 'çoğul eki aldığı için' topluluk ismi olduğunu söylemek dil bilgisi kurallarına göre yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki numaralanmış sözcüklerin türlerini ve aldıkları ekleri belirleyin.
I: Tekil/Somut isim, II: Çoğul isim, III: Soyut isim, IV: Sıfat, V: Topluluk ismi.
Sözcüklerin dil bilgisel kategorilerini belirleyerek şıkları değerlendirmek.
2
Sözcüklerin özelliklerini seçeneklerdeki ifadelerle karşılaştırın.
V. sözcük olan 'kurul' ifadesinin -lar/-ler ekini almadığı görülmektedir.
Yanlış olan yargıyı tespit etmek.

Anahtar Kavram

İsimlerin Sayılarına ve Maddelerine Göre Gruplandırılması

İpuçları

1
Topluluk isimlerinin çoğul eki alıp almadığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

İsim-fiil ekleri alan ancak kalıcı isim haline gelmiş sözcükleri (Örn: giriş, danışma) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 11Soru →

Kurumdaki (I)aydınlatma sisteminin yenilenmesi için toplanan (II)komisyon, (III)teknisyenlerin (IV)önerilerini (V)şu dosyaya ekledi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, bir ismin yerini işaret yoluyla tutan işaret zamiridir.

Cevap

Numaralanmış sözcüklerden beşincisi ('şu'), bir ismin yerini tutmadığı ve 'dosya' ismini işaret ederek nitelediği için işaret zamiri değil, işaret sıfatıdır.
Cümlede geçen 'şu' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'dosya' ismini işaret yoluyla belirttiği için 'işaret sıfatı' görevindedir. Bir sözcüğün işaret zamiri olabilmesi için bir ismin yerini tutması (örneğin: 'Şunu dosyaya ekledi') gerekirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin türlerini ve görevlerini belirleme
I. Aydınlatma (Kalıcı isim), II. Komisyon (Topluluk ismi), III. Teknisyenlerin (Çoğul + Tamlayan ekli isim), IV. Önerilerini (Soyut isim), V. Şu (İşaret sıfatı)
Cümledeki kullanım bağlamına göre sözcüklerin dil bilgisel kategorilerini saptamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki iddiaları sözcük özellikleriyle karşılaştırma
A, B, C ve D seçeneklerindeki tanımlamalar ilgili sözcüklerle örtüşürken, E seçeneğindeki 'işaret zamiri' ifadesi yanlıştır.
Sıfatlar isimlerin önüne gelerek onları niteleyip belirtirken, zamirler doğrudan isimlerin yerini tutar.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri, Ekleri ve Diğer Sözcük Türleriyle (Sıfat, Zamir) Ayrımı
Soru 12Soru →

Türkçede isimler; iyelik ekleri, hâl (durum) ekleri ve tamlama ekleri gibi çeşitli çekim eklerini alarak cümlede farklı görevler üstlenirler. Kimi durumlarda bir isim, hem iyelik hem de hâl ekini aynı sözcükte barındırabilir. Bu durum, özellikle belirtme hâl eki ile üçüncü şahıs iyelik ekinin art arda gelmesiyle oluşur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük hem iyelik eki hem de belirtme hâl eki almış bir isimdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun geleceğini etkileyecek olan bu karar, stratejik bir öneme sahiptir.

Cevap

Kurumun geleceğini etkileyecek olan bu karar, stratejik bir öneme sahiptir.
'Geleceğini' sözcüğü incelendiğinde; 'gelecek' kelimesi bir eylemin adı olmaktan çıkıp bir kavramın adı (kalıcı isim) haline gelmiştir. 'Kurumun geleceği' tamlamasında yer alan ilk '-i' eki üçüncü tekil şahıs iyelik ekidir. Bu ekten sonra gelen '-ni' eki ise belirtme (yükleme) hâl ekidir. Dolayısıyla sözcük hem isimdir hem de her iki eki almıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin türlerini belirleme
Gelecek (isim), Heyet (isim), Rapor (isim), Sarma (isim), Birçoğu (zamir).
Soru kökünde özellikle 'isim' olan sözcük istendiği için zamir olan seçenek elenmelidir.
2
Sözcüklerdeki ekleri analiz etme
Gelecek-i-n-i (İyelik + Belirtme), Heyet-in (Tamlayan), Rapor-u (Belirtme), Sarma-sı (İyelik), Birçoğ-u-n-u (İyelik + Belirtme).
Sözcüğün kökünden sonra gelen eklerin işlevlerini (sahiplik mi yoksa yükleme mi bildirdiğini) ayırt etmek gerekir.
3
Doğru seçeneği teyit etme
'Geleceğini' sözcüğü hem isimdir hem de istenen her iki eki almıştır.
Kurumun geleceği (iyelik), geleceğini etkilemek (belirtme).

Anahtar Kavram

İsim Çekim Ekleri ve Kelime Türleri
Soru 13Soru →

Arşiv (I)dairesinde saklanan (II)yazmalar, (III)komisyonun (IV)gayreti ile (V)tarihî birer vesika olarak tescil edildi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük; belirtme durum eki almış somut bir isimdir.

Cevap

Cümledeki 'tarihî' sözcüğü, bir ismi niteleyen sıfat görevindedir ve belirtme durum eki almamıştır.
Cümlede geçen 'tarihî' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'vesika' isminin bir özelliğini belirttiği için niteleme sıfatı görevindedir. İsim tamlaması içinde yer almadığı ve bir nesneyi doğrudan göstermediği için ne bir isimdir ne de belirtme durum eki almıştır. Sonundaki '-î' eki, Arapça kökenli sözcüklere gelerek onları sıfat yapan nispet i-sidir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümle içindeki görevlerini ve aldıkları ekleri analiz etmek.
I (daire): isim, iyelik ve hal eki; II (yazma): kalıcı isim; III (komisyon): topluluk ismi; IV (gayret): soyut isim; V (tarihî): sıfat.
Sözcük türlerini ve eklerini belirlemek, seçeneklerin doğruluğunu test etmek için temel adımdır.
2
Seçeneklerdeki ifadeleri sözcüklerle karşılaştırmak.
A, B, C ve D şıklarındaki açıklamalar sözcüklerin özellikleriyle örtüşmektedir. E şıkkındaki 'belirtme durum eki almış isim' ifadesi ise 'tarihî' sözcüğüyle uyuşmamaktadır.
Yanlış yargıyı bulmak için her bir sözcüğün dil bilgisel özelliğini doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

İsim Türleri ve İsimlerin Aldığı Çekim Ekleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 14Soru →

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine, sayılarına ve oluşlarına göre çeşitli gruplara ayrılır. Ayrıca bazı kelimeler fiil kök veya gövdelerinden türeyerek bir varlığın veya kavramın adı olan "kalıcı isim" hâline gelebilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi, soyut isim ve kalıcı isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Komisyon, dürüstlük ilkesi gereği kurumun yıllık gelir tablosunu onayladı.

Cevap

Komisyon, dürüstlük ilkesi gereği kurumun yıllık gelir tablosunu onayladı.
Doğru cevap olan cümlede 'Komisyon' sözcüğü yapıca tekil olmasına rağmen bir kurulu/grubu karşıladığı için topluluk ismidir. 'Dürüstlük' sözcüğü zihinsel bir kavramı ifade ettiği için soyut isimdir. 'Gelir' sözcüğü ise fiil kökünden türeyerek mali bir kavramın adı olduğu için kalıcı isimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Kategorilerin tanımlarını hatırla.
Topluluk ismi (biçimce tekil, anlamca çokluk), Soyut isim (duyu organlarıyla algılanamayan), Kalıcı isim (fiilden türeyip bir varlığın adı olan).
Soruda istenen üç farklı isim türünü doğru ayırt edebilmek için temel tanımlar gereklidir.
2
Seçeneklerdeki isim türlerini analiz et.
Doğru seçenekte 'Komisyon' (topluluk), 'dürüstlük' (soyut) ve 'gelir' (gel-mek fiilinden kalıcı isim) sözcükleri bulunmaktadır.
Üç türün de aynı cümle içinde eksiksiz yer alması gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki benzer türleri ve çeldiricileri ele.
Çoğul isimleri topluluk ismiyle, sıfatları soyut isimle ve isim-filleri kalıcı isimle karıştırma hatasından kaçınıldı.
KPSS düzeyindeki sorularda sözcük türleri arasındaki ince farklar elenmelidir.

Anahtar Kavram

İsim Türleri ve Kalıcı İsim Ayrımı
Soru 15Soru →

Müzenin (I)giriş katında toplanan (II)kafile, (III)eserlerin (IV)korunması için alınan (V)önlemleri inceliyordu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, fiil anlamını tamamen yitirerek somut bir nesneyi karşılayan kalıcı bir isimdir.

Cevap

Dördüncü sözcük olan 'korunması', fiil anlamını yitirmiş somut bir nesne adı değil; hareket anlamını koruyan bir isim-fiildir (fiilimsi).
Cümledeki 'korunması' sözcüğü bir isim-fiildir ve bir eylemin, sürecin adıdır. Kalıcı isimler (ekmek, kazma, giriş gibi) ise eylem anlamını tamamen yitirip somut bir varlığın adı olurlar. Ayrıca 'korunması' sözcüğü somut değil, soyut bir süreci ifade eder. Bu nedenle dördüncü sözcüğe ilişkin yapılan 'somut nesne' ve 'kalıcı isim' tanımı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki numaralanmış sözcükler dil bilgisel özellikleri bakımından incelenir.
Giriş (kalıcı isim), kafile (topluluk ismi), eserlerin (çekim ekli isim), korunması (isim-fiil), önlemleri (soyut isim) şeklinde sınıflandırılır.
Sözcüklerin isim türündeki alt kategorilerini ve eklerini doğru saptamak için bu analiz gereklidir.
2
Kalıcı isim ile fiilimsi (isim-fiil) arasındaki fark kontrol edilir.
'Korunması' sözcüğünün bir eylem/süreç bildirdiği, 'giriş' sözcüğünün ise artık bir yerin adı olduğu görülür.
Kalıcı isimler eylem anlamını tamamen yitirirken, fiilimsiler bu anlamı korur.
3
Seçeneklerdeki tanımlamalarla sözcükler eşleştirilir.
Dördüncü seçenekteki 'somut bir nesne' ve 'kalıcı isim' nitelemesinin 'korunması' sözcüğüyle uyuşmadığı saptanır.
Yanlış olan ifadeyi bulmak için her bir sözcüğün tanımını seçeneklerle doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

İsimlerde Tür ve Yapı Özellikleri (Kalıcı İsim - Fiilimsi Ayrımı, Topluluk İsmi, Soyut İsim)
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 16Soru →

Kurumdaki (I)danışma masasında oturan (II)heyet, (III)ziyaretçilerin (IV)hassasiyetini (V)birçok yönden takdir etti.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, bir kavramın yerini tutan belgisiz bir zamirdir.

Cevap

Beşinci sözcük olan 'birçok', bir ismin yerini tutmadığı, aksine 'yön' ismini nicelik bakımından belirttiği için belgisiz sıfat görevindedir; bu nedenle zamir olarak nitelendirilmesi yanlıştır.
Cümledeki 'birçok' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'yön' ismini miktar yönünden belirsiz bir şekilde nitelediği/belirttiği için bir belgisiz sıfattır. Bir ismin yerini tutmadığı için zamir olarak adlandırılamaz. Bu nedenle beşinci sözcükle ilgili yapılan açıklama yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin cümle içindeki görevlerini ve aldıkları ekleri belirle.
Sözcüklerin isim, sıfat veya zamir olup olmadıkları incelendi.
Sözcük türlerini doğru ayırt etmek sorunun temelidir.
2
'Danışma' ve 'heyet' gibi özel isim türlerini kontrol et.
I. sözcüğün kalıcı isim, II. sözcüğün topluluk ismi olduğu saptandı.
İsimlerin alt kategorilerini (kalıcı, topluluk) doğrulamak gerekir.
3
'Birçok' sözcüğünün bir ismi etkileyip etkilemediğini incele.
'Birçok' sözcüğünün 'yön' ismini belirttiği görüldü.
Sıfat ve zamir ayrımını yapmak için sözcüğün isimle olan ilişkisine bakılmalıdır.

Anahtar Kavram

İsimlerin türleri ve diğer sözcük türleriyle (sıfat, zamir) olan farkları
Soru 17Soru →

Depodaki (I)kazma küreklerini düzenleyen (II)kadro, (III)birkaç (IV)parçanın (V)sağlamlığını kontrol etti.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük, belirsizlik anlamı taşıyan bir soyut isimdir.

Cevap

Cümledeki 'birkaç' sözcüğü bir ismin önüne gelerek onu miktar yönüyle belirttiği için 'belgisiz sıfat' görevindedir; bir varlık veya kavramın adı (isim) değildir.
Cümledeki 'birkaç' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'parça' ismini miktar bakımından belirsiz bir şekilde nitelemektedir. Türkçede bir ismi niteleyen veya belirten bu tür sözcükler 'sıfat' (ön ad) olarak kabul edilir. Bu nedenle bu sözcüğün 'soyut isim' olarak tanımlanması yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki görevlerini analiz etmek.
Sözcüklerin isim, sıfat veya fiilimsi kökenli olup olmadıkları belirlendi.
Sözcük türlerini doğru ayırt etmek, yanlış seçeneği bulmak için temel adımdır.
2
'Kazma' ve 'kadro' sözcüklerini anlam yönüyle incelemek.
'Kazma' bir alet adı (kalıcı isim), 'kadro' ise grup adı (topluluk ismi) olarak tespit edildi.
İsimlerin anlam ve biçim özelliklerine göre sınıflandırılmasını test etmek.
3
'Birkaç' sözcüğünün bir ismin yerini mi tuttuğunu yoksa bir ismi mi nitelediğini kontrol etmek.
'Birkaç' sözcüğünün 'parça' ismini nitelediği, dolayısıyla sıfat olduğu belirlendi.
Sıfat ve isim arasındaki ayrımı netleştirmek.
4
'Parça' ve 'sağlamlık' sözcüklerini somutluk-soyutluk ve aldıkları ekler açısından analiz etmek.
'Parça' somut, 'sağlamlık' ise soyut bir isimdir; 'sağlamlık' sözcüğünün iyelik ve durum eklerini aldığı doğrulandı.
İsim çekim eklerini ve kavramsal türlerini doğrulamak.

Anahtar Kavram

İsim türleri (kalıcı isim, topluluk ismi, somut/soyut isim) ve isim çekim eklerinin sıfatlarla karıştırılmadan ayırt edilmesi.
Soru 18Soru →

Heyetin (I) hazırladığı yakacak (II) yardımı, şu (III) listede ismi bulunan çiftçilerin (IV) büyük bir sevinç (V) yaşamasına neden oldu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük, bir ismin yerini işaret yoluyla tutan bir zamirdir.

Cevap

Cümledeki üçüncü sözcük olan 'şu', bir ismi nitelediği için zamir değil işaret sıfatıdır.
Üçüncü sözcük olan 'şu', kendisinden sonra gelen 'liste' ismini işaret yoluyla belirttiği için 'işaret sıfatı' görevindedir. Eğer bir ismin yerini tutup 'Şu, listede ismi bulunan...' şeklinde kullanılsaydı zamir olurdu. Ancak burada ismi nitelediği için zamir olduğu ifadesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin türlerini ve görevlerini belirle.
Heyet (topluluk ismi), yakacak (kalıcı isim), şu (sıfat), çiftçilerin (çoğul ve tamlayan ekli isim), sevinç (soyut isim).
Sözcüklerin cümle içindeki bağlamını anlamak yanlış olan seçeneği elemeyi sağlar.
2
Üçüncü sözcüğü (şu) yapısal ve görevsel olarak incele.
'Şu' sözcüğü 'liste' isminden önce gelmiş ve onu işaret etmiştir.
İşaret bildiren sözcükler bir ismi etkilerse sıfat, ismin yerini tutarsa zamir olur.
3
Dördüncü sözcüğün (çiftçilerin) aldığı ekleri kontrol et.
çiftçi + ler (çokluk) + in (tamlayan).
İsim çekim eklerinin işlevlerini teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri ve İşaret Sıfatı-Zamir Ayrımı
Soru 19Soru →

Yarışma (I) başvurusunu değerlendiren (II) jüri, (III) bazı (IV) adayların (V) samimiyetini sorguladı.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, hem iyelik eki hem de bulunma durum eki almış soyut anlamlı bir isimdir.

Cevap

V. numaralı sözcükte iyelik eki bulunmasına rağmen, hal eki olarak bulunma hali değil, belirtme hali kullanılmıştır.
Beşinci sözcük olan 'samimiyetini' kelimesi 'samimiyet' (soyut isim), '-i' (3. tekil şahıs iyelik eki) ve '-i' (belirtme hal eki) eklerinden oluşmaktadır. Seçenekte iddia edilen 'bulunma hal eki' (-da/-de) bu sözcükte mevcut değildir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci sözcüğü analiz et
Başvuru: 'Baş-vur-u' şeklinde türemiştir; fiilimsi karakterini yitirmiş kalıcı bir isimdir.
Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını yapmak için.
2
İkinci sözcüğü analiz et
Jüri: Çokluk eki almamıştır ancak bir heyeti karşılar; topluluk ismidir.
Topluluk isminin tanımına uygunluğunu kontrol etmek için.
3
Üçüncü sözcüğü analiz et
Bazı: 'Adaylar' isminin önüne gelerek onu belirsizlik yönüyle belirtmiştir; sıfattır.
Sözcük türü ayrımı (sıfat-isim) yapmak için.
4
Dördüncü sözcüğü analiz et
Adayların: 'Aday' somut bir varlıktır, '-lar' çoğul eki ve '-ın' tamlayan eki almıştır.
Somut-soyut ve tekil-çoğul ayrımı yapmak için.
5
Beşinci sözcüğü eklerine ayır
Samimiyet-i-n-i: 'Samimiyet' (soyut isim) + '-i' (iyelik eki) + '-n' (kaynaştırma) + '-i' (belirtme hal eki).
Hal eklerinin doğru tanımlanıp tanımlanmadığını belirlemek için.

Anahtar Kavram

İsimlerde Çekim Ekleri ve Anlam Özellikleri
Soru 20Soru →

Müdürlükteki (I) danışma görevlisi, (II) yazışma kurallarına uyulmadığı gerekçesiyle (III) dosyaları (IV) heyetin (V) masasına bıraktı.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, iyelik eki almamış; sadece yönelme hâl eki almış bir isimdir.

Cevap

V numaralı 'masasına' sözcüğü iyelik eki almamış değil, aksine 'heyet' sözcüğüne ait olduğunu bildiren 3. tekil kişi iyelik eki (-sı) almıştır.
V numaralı 'masasına' sözcüğü, bir isim tamlamasının tamlananı durumundadır (heyetin masası). Bu tür kullanımlarda tamlanan eki (-sı) her zaman bir iyelik ekidir. Dolayısıyla sözcüğün iyelik eki almadığı iddiası yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını yapın.
'Danışma' bir yerin adı (kalıcı isim), 'yazışma' ise bir eylemin adı (isim-fiil) olarak kullanılmıştır.
Sözcüklerin cümledeki anlamı, fiilimsi mi yoksa kalıcı isim mi olduklarını belirler.
2
İsimlerin aldığı ekleri inceleyin.
'Dosyaları' (dosya-lar-ı) çoğul ve belirtme eki, 'heyetin' (heyet-in) tamlayan eki almıştır.
Eklerin görevlerini doğru saptamak ismin cümlede kazandığı anlamı anlamayı sağlar.
3
İyelik ve hâl eklerinin bir arada kullanımını kontrol edin.
'Masasına' sözcüğü 'masa-sı-n-a' şeklinde tahlil edilir. Burada '-sı' iyelik ekidir.
İsim tamlamalarında tamlanan eki her zaman iyelik ekidir.

Anahtar Kavram

İsimlerde Kalıcı Ad, Topluluk İsmi ve Çekim Ekleri

Alternatif Yöntem

İsim tamlaması kurgusuna odaklanarak 'heyetin masası' yapısındaki '-sı' ekinin her zaman iyelik (aitlik) bildirdiğini hatırlamak soruyu saniyeler içinde çözdürür.
Tahmini Süre:50s
Sayfa 1 / 6Sonraki