Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTürkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

Türkiye'de bitki coğrafyası üzerine yapılan araştırmalar, orman üst sınırını belirleyen temel faktörün sıcaklık şartları olduğunu ortaya koymaktadır. Matematik konum gereği, enlem etkisine bağlı olarak orman üst sınırının Akdeniz'den Karadeniz'e doğru gidildikçe düzenli olarak alçalması beklenir. Ancak Türkiye'de karasallık şiddeti ve dağ kütlelerinin genişliği gibi özel konum şartları, bu genel kuralın dışına çıkan istisnai durumlar yaratmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de orman üst sınırının belirlenmesinde enlem etkisinin belirleyiciliğine ters düşen ve yerel ısınma koşullarının etkisini kanıtlayan bir durumdur?

  1. A
    Doğu Karadeniz'de ormanların deniz seviyesinden başlayarak nemcil karakterli bir kuşak oluşturması
  2. Kuzeydoğu Anadolu'da, Sarıkamış çevresindeki sarıçam ormanlarının yaklaşık 28002800 metre yükseltiye kadar ulaşabilmesiCevap
  3. C
    Akdeniz kıyı kuşağında maki üst sınırının 800−900800-900 metrelere kadar çıkabilmesi
  4. D
    Batı Toroslar'da kızılçamların yerini yükseltiye bağlı olarak sedir ve göknar türlerine bırakması
  5. E
    Yıldız Dağları'nın kuzey yamaçlarında orman örtüsünün güney yamaçlara göre daha alt seviyelerden başlaması

Cevap

Kuzeydoğu Anadolu'da, Sarıkamış çevresindeki sarıçam topluluklarının yaklaşık 28002800 metre yükseltiye kadar çıkabilmesi, enlem etkisiyle çelişen bir özel konum durumudur.
Kuzeydoğu Anadolu'da (Sarıkamış) ormanların 28002800 metreye kadar çıkması, bölgenin kuzeyde olmasına rağmen en yüksek orman sınırına sahip olması demektir. Bu durum, 'kuzeye gidildikçe sınır alçalır' şeklindeki enlem kuralına ters düşer ve 'ısı adası' oluşturan geniş kara kütlelerinin ısınma etkisiyle (özel konum) açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Orman üst sınırı kavramını tanımla
Orman üst sınırı, sıcaklık yetersizliği nedeniyle ağaç yetişebilecek en yüksek sınırı ifade eder.
Sıcaklık enlem ve yükseltiye bağlı olarak değiştiği için bu sınırın temel belirleyicisi sıcaklıktır.
2
Enlem-sıcaklık ilişkisini analiz et
Genel kural: Ekvatordan kutuplara (Güneyden Kuzeye) gidildikçe sıcaklık azalır, dolayısıyla orman üst sınırı deniz seviyesine yaklaşır (alçalır).
Türkiye'de bu kurala göre Akdeniz'de sınırın en yüksek, Karadeniz'de en düşük olması beklenir.
3
Anomaliyi (istisnayı) tespit et
Erzurum-Kars (Sarıkamış) yöresi kuzeyde yer almasına rağmen Türkiye'nin en yüksek orman üst sınırına (28002800 m) sahiptir.
Karasallığın şiddetli olması ve yüksek/geniş kara kütlelerinin (plato etkisi) yaz döneminde yoğun ısınması, ormanların daha yükseklerde yetişmesine imkan tanır.

Anahtar Kavram

Orman Üst Sınırı ve Karasallık İlişkisi

İpuçları

1
Orman üst sınırını belirleyen temel faktör sıcaklıktır.
2
Normalde güneydeki dağlarda ormanların daha yükseklere çıkmasını bekleriz; eğer kuzeyde bir yer daha yüksek sınıra sahipse orada enlem dışı bir etki vardır.
3
Isınan kara kütlelerinin (plato etkisi) ormanları ne kadar yukarı taşıyabildiğini düşünün; özellikle Sarıkamış bu konuda en uç örnektir.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de orman alt sınırının neden Karadeniz'den Akdeniz'e doğru gidildikçe yükseldiğini (nemlilik farkı) araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Bitki Örtüsü: Ormanlar

Bu konudan daha fazla soru