Türkçe dil bilgisinde isim-fiil eklerini (-ma / -me, -ış / -iş / -uş / -üş, -mak / -mek) alan bazı sözcükler, zamanla fiil anlamını tamamen kaybederek bir varlığı veya kavramı karşılayan 'kalıcı isim' hâline gelir. Bu sözcükler artık bir eylemi değil, somut bir nesneyi ya da soyut bir kavramı ifade eder.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya örnek olabilecek bir kullanım yoktur?
- AKış hazırlıkları kapsamında bir küfe dolusu dolma biber kuruttular.
- BTiyatro salonunun giriş kısmında bilet almak için uzun bir kuyruk oluşmuştu.
- Bahçeye ektiği tohumların toprak yüzeyine çıkma süresini sabırla bekliyordu.Cevap
- DDedem, bahçedeki sert toprağı havalandırmak için yeni bir kazma aldı.
- EKütüphanenin sessiz ortamında deneme türündeki eserleri okumayı çok seviyordu.
Cevap
Toprak yüzeyine çıkma süresini beklediğini ifade eden seçenek doğru cevaptır çünkü buradaki 'çıkma' sözcüğü kalıcı bir isim değil, bir eylem adıdır (fiilimsi).
Doğru seçenekte yer alan 'çıkma' sözcüğü, tohumun topraktan ayrılma sürecini ve eylemini ifade etmektedir. Bu sözcük eylem anlamını koruduğu için bir isim-fiildir (fiilimsi). Diğer seçeneklerdeki sözcükler ise artık birer nesnenin, yerin veya kavramın adı haline gelmiş kalıcı isimlerdir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kalıcı İsim vs. İsim-Fiil (Fiilimsi)
İpuçları
1
Cümledeki sözcüğün bir alet, yiyecek veya yer adı olup olmadığına bakın.
2
Sözcüğe olumsuzluk eki (-ma/-me) getirmeyi deneyin. Eğer anlam bozuluyorsa o bir kalıcı isimdir.
3
Seçeneklerdeki 'dolma', 'giriş', 'kazma' ve 'deneme' sözcükleri birer varlığı karşılarken, 'çıkma' sözcüğü eylemin kendisini bildirmektedir.
Daha Fazla Pratik
İsimler konusundaki 'Yapı' (basit, türemiş, birleşik) özelliklerini inceleyerek kalıcı isimlerin nasıl türetildiğini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s