Soru

Zorluk: OrtaMısır'da Kurulan Türk-İslam Devletleri

Mısır'da kurulan Türk-İslam devletleri, Abbasi Devleti'nin merkezi otoritesinin zayıfladığı dönemlerde ortaya çıkan "Tevaif-i Müluk" devletleri arasında yer alırlar. Bu devletler, Mısır ve çevresinde Türk kültürünü yaymış, Haçlı ve Moğol tehditlerine karşı İslam dünyasını korumuşlardır.

Aşağıdaki devletlerden hangisi, Mısır merkezli kurulmuş olmasının yanı sıra Mekke ve Medine'yi (Hicaz) egemenlik altına alarak "Kutsal Topraklara" hükmeden ilk Türk devleti olmuştur?

  1. A
    Tolunoğulları
  2. İhşidiler (Akşitler)Cevap
  3. C
    Eyyubiler
  4. D
    Memlükler
  5. E
    Gazneliler

Cevap

Mısır'da kurulan ve Hicaz bölgesine (Mekke ve Medine) hâkim olan ilk Türk-İslam devleti İhşidiler (Akşitler) devletidir.
İhşidiler (Akşitler), 935-969 yılları arasında Mısır'da hüküm sürmüşlerdir. Devletin kurucusu olan Muhammed bin Toğaç, Abbasi halifesi tarafından verilen "Akşit" unvanını taşımıştır. İhşidilerin en önemli özelliklerinden biri, Mısır'da kurulan Türk-İslam devletleri arasında Mekke ve Medine (Hicaz) bölgesini sınırlarına katarak bu kutsal topraklara hükmeden ilk Türk devleti olmalarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Mısır'da kurulan Türk-İslam devletlerini kronolojik olarak sıralamak.
Sıralama: Tolunoğulları (868-905), İhşidiler (935-969), Eyyubiler (1174-1250), Memlükler (1250-1517).
Hicaz'a hâkim olan "ilk" devleti bulmak için öncelikle hangi devletlerin bölgede ve o dönemde var olduğunu bilmek gerekir.
2
Bu devletlerin egemenlik sahalarını karşılaştırmak.
Tolunoğulları Mısır ve Suriye'ye; İhşidiler ise Mısır, Suriye ve Hicaz'a hâkim olmuştur.
İlk kurulan devlet olan Tolunoğulları Hicaz'a ulaşamadığı için bir sonraki devletin başarılarına bakılır.
3
İhşidilerin (Akşitlerin) ayırt edici özelliğini teyit etmek.
Muhammed bin Toğaç'ın Abbasi halifesinden "Akşit" (Nur yüzlü/Padişah) unvanını alması ve Hicaz'ı ilhak etmesi doğrulanır.
Bu bilgi, KPSS müfredatında İhşidileri diğer Mısır devletlerinden ayıran temel kronolojik ve coğrafi farktır.

Anahtar Kavram

Hicaz Hâkimiyeti ve İhşidiler

İpuçları

1
Mısır'da kurulan ilk Türk devleti ile Hicaz'a hâkim olan ilk Türk devletini birbirine karıştırmayın.
2
Kurucusu, Abbasi halifesi tarafından 'Akşit' unvanıyla ödüllendirilen devleti hatırlamaya çalışın.
3
Bu devlet, Tolunoğulları'ndan sonra Mısır'da kurulan ikinci Türk-İslam devletidir.

Daha Fazla Pratik

Mısır'da kurulan bu devletlerin kısa ömürlü olmalarının temel nedenini (halk ve yönetici arasındaki etnik fark) inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla