Examkin

Soru

Zorluk: ZorMısır'da Kurulan Türk-İslam Devletleri

Mısır coğrafyasında hüküm süren Tolunoğulları ve Akşitler (İhşidiler), Abbasi Devleti’nin zayıflamasıyla ortaya çıkan 'Tevaif-i Mülük' devletleri olarak bilinir ve yönetici sınıfları ile halk arasındaki etnik farklılık nedeniyle kısa sürede yıkılmışlardır. Ancak bu devletlerden sonra kurulan Memlük Devleti, benzer bir toplumsal dokuya (yönetici Türk, halk Arap) sahip olmasına rağmen yaklaşık iki buçuk asır boyunca bölgedeki siyasi varlığını güçlü bir şekilde korumuştur.

Bu bilgilere dayanarak Memlük Devleti'ni, Mısır'da kurulan diğer Türk-İslam devletlerinden ayıran ve siyasi sürekliliğini 'iktidarın el değiştirmesi' noktasında farklılaştıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Veraset sisteminde saltanat usulüne bağlı kalmayıp her emirin hükümdar olma hakkına sahip olduğu özgün bir yapı benimsemeleriCevap
  2. B
    Maristan adı verilen hastaneler inşa ederek sosyal devlet anlayışını Mısır coğrafyasında ilk kez hayata geçirmeleri
  3. C
    Kutsal topraklar olan Hicaz bölgesine (Mekke ve Medine) hakimiyet sağlayan ilk Türk-İslam devleti olmaları
  4. D
    Ordunun tamamını yerel Arap halktan oluşturarak yönetici ve halk arasındaki etnik çatışmayı tamamen sonlandırmaları
  5. E
    Abbasi halifeliğinin siyasi yetkilerini kendi hanedan bünyelerine katarak teokratik bir imparatorluk yapısı kurmaları

Cevap

Memlükleri diğerlerinden ayıran temel fark, veraset sisteminde saltanat usulüne bağlı kalmayıp her emirin (komutanın) hükümdar olma hakkına sahip olduğu özgün bir yapı benimsemeleridir.
Memlük Devleti (1250-1517), geleneksel Türk veraset sistemindeki 'ülke hanedanın ortak malıdır' anlayışını uygulamayan tek Türk devletidir. Bu sistemde ordudaki güçlü emirlerin (komutanların) her biri tahta geçme hakkına sahipti. Bu durum, devletin başında her zaman liyakatli ve güçlü bir askeri otoritenin bulunmasını sağlayarak devletin ömrünü uzatmış ve Moğollara (Ayn Calut) karşı başarıyı getirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Mısır'daki Türk devletlerinin ortak ve farklı özelliklerini analiz et.
Dört devletin de (Tolunoğulları, Akşitler, Eyyubiler, Memlükler) yönetici kadrosu Türk, halkı ise Araptır.
Bu etnik farklılık Tolunoğulları ve Akşitlerin kısa sürede yıkılmasına neden olmuştur.
2
Memlüklerin neden daha uzun süre dayandığını araştır.
Memlükler 'El-Devletü't-Türkiyye' adıyla anılır ve hanedan sistemi yerine 'başarılı komutanın tahta geçmesi' sistemini uygularlar.
Bu sistem sayesinde devletin başına her zaman ordunun güvenini kazanan güçlü liderler gelmiş, Moğol ve Haçlı tehditleri bu sayede bertaraf edilmiştir.
3
Seçeneklerdeki 'ilk' ve 'özgün' ifadelerini doğrula.
Maristan Tolunoğulları'na, Hicaz hakimiyeti Akşitler'e aittir. Memlüklerin özgünlüğü ise veraset sistemindedir.
KPSS soruları genellikle bu ince ayrım noktalarını sorgular.

Anahtar Kavram

Memlüklerdeki Özgün Veraset Sistemi ve Diğer Mısır Türk Devletlerinden Farkı

İpuçları

1
Mısır'da kurulan ilk iki Türk devleti olan Tolunoğulları ve Akşitler, Abbasilerin otorite boşluğunda kurulan 'Vali' kökenli devletlerdir.
2
Memlüklerin diğer Türk devletlerinden en büyük farkı, 'Kut' inancına dayalı hanedan sistemini uygulamamış olmalarıdır.
3
Düşünün: Bir devlette neden her komutan hükümdar olabiliyor? Bu durum askeri gücü nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Memlüklerin bu özgün veraset sistemine son veren hükümdarı ve Osmanlı'ya geçiş sürecini (Mercidabık ve Ridaniye) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kronolojik eleme yöntemi: Soruda bahsedilen Tolunoğulları (868868-905905) ve Akşitler (935935-969969) döneminde henüz Haçlı seferleri veya Moğol istilası yoktur. Memlükler (12501250-15171517) ise bu büyük tehditlere karşı ayakta kalmıştır. Bu dayanıklılığın sırrı yönetim biçimindedir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Mısır'da Kurulan Türk-İslam Devletleri

Bu konudan daha fazla soru