Türk-İslam dünyasında bilimsel çalışmaların kurumsallaştığı ve hükümdarların bilim insanlarını himaye ettiği dönemde; Gazneli Mahmut tarafından "Sarayımın en değerli hazinesi" olarak nitelendirilen, astronomi, coğrafya ve matematik alanındaki çalışmalarıyla tanınan ünlü bilginin eserleri ve faaliyetleri dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi bu bilginin akademik literatüre kazandırdığı unsurlardan biri değildir?
- AHindistan'ın dini, kültürel ve coğrafi yapısını incelediği "Tahkik-i Ma li'l-Hind" adlı eseriyle modern antropolojinin öncüsü olması
- BAstronomi sahasındaki birikimini yansıtan ve dönemin sultanına ithaf ettiği "El-Kanunü’l-Mes’ûdî" adlı temel başvuru kaynağını hazırlaması
- Görme olayının nesnelerden gelen ışınların göze ulaşmasıyla gerçekleştiğini kanıtlayarak "Kitabü’l-Menazir" adlı eseriyle optik biliminin temellerini atmasıCevap
- DEczacılık ve tıbbi bitkiler üzerine sistemli bilgiler içeren "Kitabü’s-Saydele fi’t-Tıbb" adlı eseriyle farmakoloji biliminin gelişimine katkı sağlaması
- EDünyanın çevresini, çapını ve meridyen yayının uzunluğunu bugün bilinen değerlere oldukça yakın bir hassasiyetle hesaplamayı başarması
Cevap
Kitabü’l-Menazir adlı eser ve optik alanındaki çalışmalar Biruni'ye değil, İbn-i Heysem'e aittir.
Doğru cevap olan seçenek, optik alanındaki devrim niteliğindeki çalışmaları ve 'Kitabü’l-Menazir' adlı eseri anlatmaktadır. Bu eser, Biruni'ye değil; aynı çağda yaşamış ve modern optiğin kurucusu sayılan İbn-i Heysem'e aittir. Biruni ise daha çok astronomi, matematik, coğrafya ve eczacılık alanındaki çalışmalarıyla öne çıkmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Türk-İslam Dünyasında Bilim İnsanları ve Eserleri
İpuçları
1
Gazneli Mahmut'un bu ünlü sözü, özellikle sarayında himaye ettiği bilginler arasındaki en çok yönlü ismi işaret eder.
2
Seçeneklerden birinde belirtilen eser, İslam dünyasında optik ve fizik denilince akla gelen ilk isme aittir.
3
Biruni; coğrafya, matematik ve astronomi üzerine çalışırken, ışık ve görme teorileri üzerine olan 'Kitabü’l-Menazir' İbn-i Heysem tarafından yazılmıştır.
Daha Fazla Pratik
Farabi'nin İhsâ’ü’l-Ulûm (Bilimlerin Sınıflandırılması) ve İbn-i Sina'nın El-Kanun fi't-Tıbb eserlerini de benzer bir karşılaştırmalı yöntemle çalışmanız kalıcılığı artıracaktır.
Alternatif Yöntem
Soru kökündeki 'Sultan Mesut'a ithaf' bilgisinden yola çıkarak, eser ismindeki 'Mes'ûdî' kelimesiyle bağlantı kurabilir ve Biruni olduğunu kesinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s