Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Nem ve Yağış

Türkiye'de özellikle Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında denizden gelen nemli hava kütleleri, kıyıya paralel uzanan dağ yamaçları boyunca yükselerek orografik (yamaç) yağışlara neden olur. Ancak bu hava kütlesi dağın zirvesini aşıp iç kesimlere doğru alçalmaya başladığında (fön etkisi), bünyesinde nem bulunmasına rağmen yağış bırakma özelliğini kaybeder.

Bu hava kütlesinin alçaldığı yamaçta yağış bırakmamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Havanın mutlak nem miktarının, maksimum nem kapasitesine eşitlenerek doyma noktasına ulaşması
  2. Sıcaklık arttığı için maksimum nem kapasitesinin artması ve bağıl nem oranının düşmesiCevap
  3. C
    Hava kütlesinin özgül nem miktarının, havanın nem taşıma kapasitesini sınırlayarak yoğuşmayı engellemesi
  4. D
    Alçalan havanın genleşmesi sonucunda mutlak nemin fiziksel yapısının değişerek buharlaşması
  5. E
    Karasal etkiler nedeniyle havanın içindeki su buharının kristalleşerek yoğuşma seviyesinden uzaklaşması

Cevap

Hava kütlesinin alçaldığı yamaçta yağış bırakmamasının temel nedeni, sıcaklığın artmasıyla birlikte maksimum nem kapasitesinin artması ve buna bağlı olarak bağıl nemin düşmesidir.
Doğru yanıt olan seçenek, fön etkisinin temel mekanizmasını açıklar. Denizden gelen nemli hava dağı aşarken bünyesindeki nemin bir kısmını orografik yağış olarak bırakır. Ancak arka yamaca geçtiğinde her 100100 metrede 11 ∘C^{\circ}C ısınarak alçalır. Isınan hava kütlesinin su buharı taşıma kapasitesi (maksimummaksimum nemnem) hızla genişlediği için mevcut nem (mutlakmutlak nemnem) bu kapasiteyi dolduramaz. Sonuç olarak bag˘ılbağıl nemnem oranı düşer ve hava 'neme aç' hale gelir, bu da yağışın kesilmesine neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Hava kütlesinin hareket yönünün belirlenmesi
Hava kütlesi dağ yamacı boyunca aşağı doğru (iç kesimlere) hareket etmektedir.
Alçalan hava kütlesi (fön etkisi) ısınma eğilimindedir.
2
Sıcaklık ve Maksimum Nem ilişkisinin analizi
Her 100100 metrede yaklaşık 11 ∘C^{\circ}C ısınan havanın nem taşıma kapasitesi (maksimummaksimum nemnem) artar.
Sıcaklık ile maksimum nem arasında doğru orantı vardır.
3
Bağıl Nem oranının hesaplanması
Mutlak nem sabit kalsa bile, kapasite (maksimum nem) büyüdüğü için Bag˘ılBağıl Nem=(Mutlak/Maksimum)×100Nem = (Mutlak / Maksimum) \times 100 formülüne göre sonuç küçülür.
Havanın neme doyma oranı düştüğü için yağış ihtimali ortadan kalkar.

Anahtar Kavram

Havanın nem taşıma kapasitesi (Maksimum Nem) sıcaklıkla doğru orantılıdır; sıcaklık arttıkça hava doyma noktasından uzaklaşır.

İpuçları

1
Hava kütlesi dağdan aşağı inerken sıcaklığı nasıl değişir?
2
Sıcaklığı artan bir kabın içine daha fazla su buharı sığabilir mi yoksa daha az mı?
3
Fön rüzgarları etkili olduğu yamaçta havayı kurutur; bu durum bağıl nemin düştüğünün en büyük kanıtıdır.

Daha Fazla Pratik

Fön rüzgarlarının ulaştığı yerlerde tarım ürünlerinin erken olgunlaşması ve kar erimelerine neden olması ile bu nem ilişkisini bağdaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Nem ve Yağış

Bu konudan daha fazla soru