Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye'nin Ocak ayı sıcaklık dağılışını gösteren indirgenmiş bir harita üzerinde, en düşük sıcaklık değerlerinin Erzurum-Kars çevresinde toplandığı görülmektedir.

Buna göre, sözü edilen bölgede sıcaklıkların Türkiye'nin diğer yerlerine göre daha düşük çıkmasında aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulamaz?

  1. A
    Enlem etkisine bağlı olarak güneş ışınlarının daha dar açıyla gelmesi
  2. B
    Karasallığın şiddetli olması nedeniyle ısı kaybının fazla olması
  3. C
    Denizellik etkisinden uzak olması ve nem miktarının azlığı
  4. Bölgenin ortalama yükseltisinin 2000 metrenin üzerinde olmasıCevap
  5. E
    Kış mevsiminde bölgeyi etkisi altına alan Sibirya kökenli hava kütleleri

Cevap

Bölgenin ortalama yükseltisinin 2000 metrenin üzerinde olması seçeneği, indirgenmiş haritaların doğası gereği sıcaklık üzerinde bir etkiye sahip değildir.
İndirgenmiş sıcaklık haritaları hazırlanırken, ölçülen gerçek sıcaklık değerlerine her 200200 metre için 1∘C1^\circ C eklenerek merkezlerin deniz seviyesindeki sıcaklıkları bulunur. Bu işlem sonucunda yükselti faktörü tüm merkezler için eşitlenmiş (sıfıra indirgenmiş) olur. Dolayısıyla Erzurum-Kars'ın yüksek bir plato olması, bu özel haritadaki düşük sıcaklık değerlerinin bir nedeni olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Kavram Analizi
İndirgenmiş sıcaklık = Gerçek Sıcaklık + (Yükselti / 200)
İndirgenmiş sıcaklık hesaplanırken her yer deniz seviyesinde kabul edilir, dolayısıyla yükselti faktörü elenmiş olur.
2
Faktör Değerlendirmesi
Enlem, karasallık ve hava kütleleri geçerli faktörlerdir.
Erzurum-Kars'ın kuzeyde olması (enlem), iç kesimde olması (karasallık) ve Sibirya Yüksek Basıncı'na açık olması deniz seviyesinde dahi olsa orayı soğuk yapacaktır.
3
Çelişkiyi Tespit Etme
Yükselti değişkeni indirgenmiş haritada etkisizdir.
Harita 'indirgenmiş' olduğu için bölgenin gerçekte ne kadar yüksek olduğu sıcaklık verisini teknik olarak etkilemez.

Anahtar Kavram

İndirgenmiş Sıcaklık ve Özel Konum İlişkisi

İpuçları

1
Sorudaki 'indirgenmiş' ifadesine dikkat edin. Bu ifade yükseltinin hesaplamadan çıkarıldığını gösterir.

Daha Fazla Pratik

Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkın en fazla ve en az olduğu illeri karşılaştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla