Türkiye'de bir yerin sıcaklık özellikleri üzerinde hem matematik konum (enlem) hem de özel… — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür

Türkiye'de bir yerin sıcaklık özellikleri üzerinde hem matematik konum (enlem) hem de özel konum (yükselti, denizellik, karasallık) faktörleri birlikte etkili olmaktadır. Aşağıdaki tabloda, Türkiye'de yer alan üç farklı merkezin aynı gün ve saatte ölçülen gerçek sıcaklıkları ile deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık değerleri verilmiştir:

Merkez	Gerçek Sıcaklık ( $^\circ C$ )	İndirgenmiş Sıcaklık ( $^\circ C$ )
X	$12$	$13$
Y	$6$	$16$
Z	$-4$	$14$

Buna göre, tablodaki veriler ve Türkiye'nin coğrafi özellikleri dikkate alındığında, bu merkezlerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine kesin olarak ulaşılabilir?

Y merkezi, X merkezine göre enlem etkisiyle daha güneyde bir konumda yer almaktadır.Cevap
B
Z merkezinin deniz seviyesinden yüksekliği $2000$ metrenin altındadır.
C
X merkezi, indirgenmiş sıcaklığı en düşük olduğu için kesinlikle deniz kıyısında yer alan bir merkezdir.
D
Merkezlerin boylam dereceleri arttıkça gerçek sıcaklık değerleri düzenli olarak azalmaktadır.
E
Y merkezinde yıllık sıcaklık farkı, Z merkezine göre daha fazladır.

Cevap

Y merkezinin, X merkezine göre enlem etkisiyle daha güneyde bir konumda yer alması kesin olarak ulaşılabilir bir yargıdır.

Deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık, bir merkezin yükseltisi yok sayılarak (

0

metre kabul edilerek) hesaplanan sıcaklıktır. Bu değer karşılaştırıldığında, yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisi devre dışı bırakılmış olur. Türkiye'de bir merkezin indirgenmiş sıcaklığının diğerinden yüksek olması, o merkezin daha güneyde yer aldığının (enlem etkisi) veya denizelliğin etkisiyle daha ılık olduğunun bir göstergesidir. Y merkezinin indirgenmiş sıcaklığı (

16^\circ C

), X merkezinden (

13^\circ C

) belirgin şekilde yüksek olduğu için Y merkezi daha güneydedir.

Adım Adım Çözüm

Merkezlerin yükseltilerini hesaplamak için gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkı bulup

200

ile çarpmak.

13 - 12 = 1^\circ C \rightarrow 200m

; Y:

16 - 6 = 10^\circ C \rightarrow 2000m

; Z:

14 - (-4) = 18^\circ C \rightarrow 3600m

Sıcaklık her

200

metrede

1^\circ C

azalır. Bu fark yükseltiyi verir.

İndirgenmiş sıcaklık değerlerini karşılaştırarak enlem etkisini yorumlamak.

Y (

16^\circ C

) > Z (

14^\circ C

) > X (

13^\circ C

İndirgenmiş sıcaklık yükselti faktörünü ortadan kaldırır. Türkiye'de kış mevsiminde yükseltiden bağımsız olarak en sıcak yerlerin güneyde olması enlem etkisidir.

Sonuçları seçeneklerle eşleştirerek kesin yargıya ulaşmak.

Y'nin indirgenmiş sıcaklığı (

16^\circ C

), X'ten (

13^\circ C

) yüksek olduğu için Y daha güneydedir.

Daha yüksek indirgenmiş sıcaklık, güneş ışınlarının daha büyük açıyla gelmesi (güney enlemi) ile doğrudan ilişkilidir.

Anahtar Kavram

İndirgenmiş Sıcaklık ve Enlem-Yükselti İlişkisi

İpuçları

Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki fark sadece yükselti ile açıklanır.

Her

200

metrelik yükselti farkı sıcaklığı

1^\circ C

değiştirir. Z merkezindeki

18^\circ C

farkı hesaplayın.

İndirgenmiş sıcaklığı en yüksek olan merkez, yükselti etkisi çıkarıldığında en sıcak olandır; bu durum genellikle o merkezin daha güneyde olduğunu gösterir.

Daha Fazla Pratik

İndirgenmiş sıcaklık haritaları ile gerçek izoterm haritaları arasındaki farkların nedenlerini inceleyen soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Tablodaki her merkez için (İndirgenmiş Sıcaklık - Gerçek Sıcaklık) * 200 formülünü uygulayarak önce yükseltileri bulup, sonra sadece indirgenmiş sıcaklıklara bakarak enlem sıralaması yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Konular

Bu konudan daha fazla soru