Türkiye'de dağların uzanış doğrultusu ve kıyıya göre konumu, iklim elemanlarının dağılışı ile bitki örtüsü kuşakları üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Özellikle Karadeniz ve Akdeniz kıyıları boyunca dağların kıyı çizgisine paralel bir uzanış sergilemesi, denizel etkilerin iç kesimlere ulaşmasını engellemektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi dağların kıyıya paralel uzanmasının iklim ve bitki örtüsü üzerindeki etkilerinden biri değildir?
- AKıyı ile iç kesimler arasında belirgin nem ve yağış farklarının oluşması
- BDağların denize bakan yamaçlarında orografik (yamaç) yağışlarının görülmesi
- CKıyı kesimlerinde yıllık ve günlük sıcaklık farklarının iç kesimlere göre daha az olması
- Akdeniz kıyılarında maki üst sınırının Ege kıyılarına göre daha yüksek olmasıCevap
- EDenizden iç kesimlere doğru gidildikçe bitki örtüsünün kısa mesafelerde değişikliğe uğraması
Cevap
Akdeniz kıyılarında maki üst sınırının Ege kıyılarına göre daha yüksek olması, dağların uzanışıyla değil enlem etkisiyle (matematik konum) ilgilidir.
Maki üst sınırının Akdeniz'de daha yüksek olması tamamen sıcaklık ve enlem (matematik konum) ile ilgilidir. Akdeniz kıyıları Ege kıyılarına göre daha güneyde olduğu için daha sıcaktır ve bu durum bitki örtüsünün yetişme üst sınırını yukarı çeker.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Özel Konum (Yer Şekilleri) vs. Matematik Konum (Enlem) Ayrımı
İpuçları
1
Türkiye'de dağların kıyıya paralel uzanması iklimin iç kesimlere sokulmasını engeller.
2
Bir özelliğin 'kıyı-iç kesim' yerine 'kuzey-güney' yönünde değişip değişmediğine bakın.
3
Maki üst sınırı, orman üst sınırı ve tarım üst sınırı gibi 'üst sınır' kavramları genellikle enlem (sıcaklık) ile belirlenir.
Daha Fazla Pratik
Türkiye'de enlem ve denizellik arasındaki çelişkilere (örneğin kışın Samsun'un Ankara'dan sıcak olması) yönelik sorulara çalışabilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Ege Bölgesi ile karşılaştırma yapın: Ege'de dağlar dik uzandığı için deniz etkisi - km içeri girebilirken, Akdeniz'de sadece dar bir kıyı şeridinde kalır.
Tahmini Süre:1m 15s