Examkin

Soru

Zorluk: ZorHükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

1982 Anayasası'nda 2017 yılında gerçekleştirilen anayasa değişiklikleri ile kabul edilen 'Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi' ve demokrasi modellerinin uygulama biçimleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Temsili demokrasi modelinin esas alındığı sistemde, anayasa değişikliklerinin halk oyuna sunulabilmesi yarı doğrudan demokrasi araçlarının varlığını gösterir.
  2. B
    Yürütme yetkisi ve görevinin sadece Cumhurbaşkanına ait olması, yürütme organının monist (tek başcı) bir yapıda teşkilatlandığını kanıtlar.
  3. C
    Kuvvetler ayrılığının sert bir biçimde uygulandığı bu modelde, yasama ve yürütme organları halk tarafından ayrı seçimlerle belirlenir.
  4. Egemenliğin doğrudan halk tarafından kullanılmasına olanak sağlayan 'halk teşebbüsü' ve 'halk vetosu' gibi mekanizmalar, 2017 değişiklikleri ile Türk anayasa hukukuna dahil edilmiştir.Cevap
  5. E
    Klasik başkanlık sistemlerinden farklı olarak; hem Cumhurbaşkanı hem de Meclis, seçimlerin karşılıklı olarak yenilenmesine karar verme yetkisine sahiptir.

Cevap

Egemenliğin doğrudan halk tarafından kullanılmasına olanak sağlayan halk teşebbüsü ve halk vetosu gibi mekanizmaların 2017 değişiklikleri ile dahil edildiği ifadesi yanlıştır.
Türkiye Cumhuriyeti'nde egemenliğin kullanılması noktasında 'temsili demokrasi' esastır. 1982 Anayasası'nda yapılan 2017 değişiklikleri, sadece yürütme yapısını değiştirmiş ve halk oylaması mekanizmasını korumuştur. Ancak 'halk teşebbüsü' (halkın imza toplayarak kanun teklif etmesi) veya 'halk vetosu' (halkın kabul edilmiş bir kanunu iptal etmesi) gibi uygulamalar hukuk sistemimizde yer almamaktadır. Dolayısıyla bu araçların sisteme dahil edildiği bilgisi hukuki olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Demokrasi modellerini analiz etme
Türkiye'de temel model temsili demokrasidir; halk oylaması (referandum) ise yarı doğrudan demokrasi unsurudur.
Anayasa'nın 67. ve 175. maddeleri halk oylamasına imkan tanırken diğer araçlara yer vermez.
2
Hükümet sisteminin yürütme yapısını inceleme
2017 sonrası yürütme 'tek başcı' (monist) olmuştur.
Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kaldırılmış, tüm yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına verilmiştir.
3
Klasik başkanlık ile Türk modelini karşılaştırma
Türkiye'deki sistem 'seçimlerin birlikte yenilenmesi' kuralı ile klasik modellerden ayrılır.
Karşılıklı fesih/yenileme imkanı sistemin kilitlenmesini önlemek için getirilmiş özgün bir mekanizmadır.
4
Doğrudan/Yarı doğrudan demokrasi araçlarını kontrol etme
Halk teşebbüsü (halkın kanun teklifi vermesi) ve halk vetosu (halkın kanunu iptal etmesi) Türkiye'de yoktur.
Anayasada bu yönde bir düzenleme yapılmamıştır; sadece referandum mevcuttur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ve Demokrasi Araçları

İpuçları

1
Türkiye'de halkın doğrudan kanun teklifi verme veya kanun iptal etme yetkisi olup olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Yarı doğrudan demokrasinin diğer araçları olan 'temsilcilerin azli' kavramını inceleyerek Türkiye'deki milletvekilliği düşme sebepleriyle karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Hükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

Bu konudan daha fazla soru