Anayasası’nın "Yargı" bölümünde düzenlenen mahkemeler hiyerarşisi; organların anayasal metindeki yerleşimi, üye seçim yöntemleri ve kararlarının hukuk sistemi üzerindeki etkisiyle belirlenmektedir. Bir yargı merciinin kararlarının kesin olması (temyiz edilememesi), o merciye anayasal anlamda otomatik olarak "Yüksek Mahkeme" statüsü kazandırmamaktadır.
Buna göre, Türk yargı sistemindeki yüksek mahkemelerin hukuki niteliği ve anayasa değişiklikleri sonrası oluşan güncel yapısı ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- ASayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu, kararlarının kesinliği ve başka bir merciye başvurulamaması nedeniyle Anayasası'nda açıkça "Yüksek Mahkeme" başlığı altında sınıflandırılmıştır.
- Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları kesin olarak çözümleyen bir yüksek mahkeme olup; başkanının Anayasa Mahkemesi tarafından, üyelerinin ise Yargıtay ve Danıştay tarafından kendi üyeleri arasından seçilmesiyle yapısal bir farklılık arz eder.Cevap
- CYüksek mahkemelerin tamamı ( Anayasası uyarınca dört adet), üyelerinin yarısının Cumhurbaşkanı yarısının ise TBMM tarafından seçildiği ortak bir demokratik seçim rejimine tabidir.
- Danayasa değişikliği ile askeri yargının kaldırılması sonucu yüksek mahkeme sayısı beşe inmiş; Askeri Yargıtay ve AYİM'in görevleri doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi'ne devredilmiştir.
- EHâkimler ve Savcılar Kurulu, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı üzerindeki mutlak yetkisi nedeniyle Anayasa’nın yargı bölümünde düzenlenen dördüncü yüksek mahkeme olarak kabul edilir.
Cevap
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin diğer yüksek mahkemelerden (AYM, Yargıtay, Danıştay) gelen üyelerle oluştuğunu ve başkanının AYM tarafından görevlendirildiğini belirten ifade doğrudur.
Uyuşmazlık Mahkemesi, Türk hukuk sisteminde adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözen tek yüksek mahkemedir. Yapısal olarak kendine hastır; çünkü başkanı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilirken, diğer asıl ve yedek üyeler Yargıtay ve Danıştay tarafından kendi üyeleri arasından seçilerek görevlendirilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Anayasal Yüksek Mahkeme Statüsü
İpuçları
1
Kararları kesin olan her kurum yüksek mahkeme değildir; Anayasa'da 'Yüksek Mahkemeler' başlığı altında hangi isimlerin geçtiğini hatırlayın.
2
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin üyelerinin hangi mahkemelerden (adli ve idari yargının tepesindeki mahkemeler) geldiğine dikkat edin.
3
Sayıştay ve YSK'nın anayasal yerleşiminin yüksek mahkemeler başlığı altında olmadığını, HSK'nın ise bir mahkeme olmadığını göz önünde bulundurun.
Daha Fazla Pratik
Anayasa Mahkemesi'nin üye seçim sayılarını ( üye) ve seçim mercilerini (Cumhurbaşkanı ve TBMM) tekrar ederek bu konudaki bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Eleme yöntemi: Şıklardaki 'Sayıştay', 'YSK' ve 'HSK' ifadelerini gördüğünüzde bu kurumların anayasal olarak yüksek mahkeme statüsünde olmadığını hatırlayarak seçenekleri hızlıca ikiye indirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s