II. Göktürk (Kutluk) Devleti döneminde dikilen Orhun Yazıtları, Türk tarihinin ve edebiyatının en önemli belgeleri arasında yer alır. Bu yazıtlardan Vezir Tonyukuk adına dikilen abideyi; Bilge Kağan ve Kül Tigin yazıtlarından ayıran en temel üslup ve içerik farkı aşağıdakilerden hangisidir?
- Yazıtın bizzat Tonyukuk tarafından kaleme alınmış olması ve bir devlet adamının askeri stratejileri ile tecrübelerini içeren 'hatırat' niteliği taşımasıCevap
- BTürk adının ilk kez geçtiği resmi belge olması ve Türklerin Manihaizm dinine geçiş sürecini detaylandırması
- CSadece Çin ile yapılan ticaret anlaşmalarını ve yerleşik hayata geçişin hukuki kurallarını kapsaması
- DDiğer yazıtların aksine tamamen Uygur alfabesiyle yazılmış olması ve Gök Tanrı inancını reddetmesi
- EHükümdarın halkına hesap vermesi yerine, halkın kağana olan koşulsuz bağlılık yeminlerini içermesi
Cevap
Vezir Tonyukuk Yazıtı'nın yazarının bizzat Tonyukuk olması ve eserin Türk tarihinin ilk 'hatırat' (anı) ve askeri strateji belgesi niteliği taşımasıdır.
Vezir Tonyukuk Yazıtı, Türk tarihinin ilk 'hatırat' (anı) örneği kabul edilir. Bilge Kağan ve Kül Tigin yazıtları Yolluğ Tigin tarafından kaleme alınmışken, Tonyukuk kendi yazıtını bizzat yazmış; Çin esaretinden kurtuluş mücadelesini ve devletin kuruluşunu bir stratejist gözüyle, halka ders verecek şekilde anlatmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Vezir Tonyukuk Yazıtı'nın Türk Tarihindeki Özgün Yeri
İpuçları
1
Yazıtların yazar (müellif) kadrosunu ve kimin adına dikildiğini düşünün.
2
Tonyukuk, Türk tarihinin ilk veziri ve stratejisti olarak bilinir; yazdıkları bir hakanın buyruklarından ziyade bir devlet adamının tecrübe aktarımıdır.
3
Bilge Kağan ve Kül Tigin yazıtlarını Yolluğ Tigin yazmışken, Tonyukuk yazıtını bizzat kendisi birinci tekil şahısla yazmıştır; bu da ona 'anı' niteliği kazandırır.
Daha Fazla Pratik
İlteriş Kağan'ın devleti yeniden teşkilatlandırırken kullandığı 'Aygucı' (Vezir) makamının yetkilerini ve Tonyukuk'un askeri stratejilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s