Türkiye'nin kıyı kuşağında yer alan ovaların önemli bir kısmı, akarsuların taşıdığı alüvyonları denize döküldükleri sığ kıyılarda biriktirmesiyle oluşan delta ovalarıdır. Ancak bazı kıyı bölümlerimizde akarsu ağı yoğun ve taşınan alüvyon miktarı fazla olmasına rağmen, kıyı çizgisinde geniş delta düzlüklerine rastlanmaz.
Buna göre, Doğu Karadeniz kıyı kuşağında akarsuların ağız kısımlarında büyük delta ovalarının oluşmamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- AAkarsuların taşıdığı alüvyon miktarının, bölgedeki fiziksel aşınmanın azlığı nedeniyle yetersiz kalması
- Kıta sahanlığının dar olması ve kıyının aniden derinleşmesiCevap
- CBölgedeki kayaç yapısının karstik olması nedeniyle taşınan malzemelerin suda eriyerek kaybolması
- DKıyı boyunca etkili olan güçlü alt ve üst akıntıların birikmeyi sürekli engellemesi
- EAkarsu rejimlerinin düzenli olması sebebiyle biriktirme faaliyetinin yıl içine yayılması
Cevap
Doğu Karadeniz'de kıta sahanlığının dar olması ve deniz derinliğinin fazla olması delta oluşumunu engelleyen temel faktördür.
Delta ovaları, akarsuların taşıdığı malzemeyi denizin sığ olduğu yerlerde biriktirmesiyle oluşur. Doğu Karadeniz'de dağlar kıyıya çok yakın ve paralel uzandığı için kıta sahanlığı (0-200 metre derinlikteki alan) oldukça dardır. Deniz aniden derinleştiği için akarsuların getirdiği bol miktardaki alüvyon, denizi doldurup su yüzeyine çıkacak bir düzlük oluşturamaz. Bu durum, bölgede Çarşamba veya Bafra gibi büyük delta ovalarının (Orta Karadeniz'de dağlar geride olduğu için oluşabilmiştir) görülmemesinin temel sebebidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kıta Sahanlığı (Şelf) ve Delta Oluşumu İlişkisi