Türkiye'nin Ovaları

Türkiye'nin kıyı kuşağında yer alan ovaların önemli bir kısmı, akarsuların taşıdığı alüvyonları denize döküldükleri sığ kıyılarda biriktirmesiyle oluşan delta ovalarıdır. Ancak bazı kıyı bölümlerimizde akarsu ağı yoğun ve taşınan alüvyon miktarı fazla olmasına rağmen, kıyı çizgisinde geniş delta düzlüklerine rastlanmaz.

Buna göre, Doğu Karadeniz kıyı kuşağında akarsuların ağız kısımlarında büyük delta ovalarının oluşmamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de akarsuların denize döküldükleri kıyılarda taşıdıkları alüvyonları biriktirmesiyle oluşan geniş düzlüklere "delta ovası" adı verilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir delta ovasıdır?

Türkiye'de akarsuların döküldükleri kıyılarda delta ovası oluşturabilmeleri için kıta sahanlığının geniş olması, kıyıdaki akıntıların zayıf olması ve akarsuyun bol alüvyon taşıması gerekmektedir. Ege Bölgesi, dağların denize dik uzanması ve geniş kıta sahanlığı nedeniyle delta oluşumu için en uygun coğrafi alan olarak bilinse de bölgenin güneyinde yer alan Menteşe Yöresi (Muğla) kıyı kuşağında büyük ölçekli delta ovalarına rastlanmaz.

Bu durumun ortaya çıkmasında, Menteşe Yöresi'nin aşağıdaki özelliklerinden hangisi en temel etkendir?

Bir coğrafyacı, Türkiye'deki tektonik ovaların dağılışını incelerken Batı Anadolu'daki graben sistemleri ile Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) üzerindeki ovaların benzer oluşum süreçlerine sahip olduğunu ancak farklı fay kuşaklarında yer aldığını belirtmiştir.

Bu coğrafyacının araştırma sahası Batı Anadolu grabenleri (Bakırçay, Gediz, Küçük ve Büyük Menderes) olarak belirlendiğine göre, aşağıdaki ovalardan hangisi bu araştırmacının inceleme alanı dışında kalır?

Türkiye'deki ovalar oluşum süreçlerine göre; tektonik, karstik ve delta ovaları gibi çeşitli sınıflara ayrılır. Bu ovaların her birinin oluşum kökenine bağlı olarak toprak verimliliği, genişliği ve tarımsal kullanım özellikleri farklılık gösterebilir. Buna göre, aşağıda verilen ovalardan hangisi oluşum kökeni ve toprak yapısı bakımından diğerlerinden farklı bir grupta yer alır?

Türkiye'de özellikle Batı Toroslar kuşağında ve Göller Yöresi çevresinde yoğunlaşan Tefenni, Acıpayam, Korkuteli ve Elmalı gibi ovaların oluşumunda, kalkerli arazilerin yer altı ve yer üstü suları tarafından kimyasal yollarla aşındırılması temel rol oynamıştır. Bu özelliklere sahip olan ovalar, oluşum kökenlerine göre aşağıdakilerden hangisi ile adlandırılır?

Türkiye'de akarsuların taşıdıkları alüvyonları denize döküldükleri kıyılarda biriktirmesi sonucunda oluşan düzlüklere 'delta ovası' adı verilir. Buna göre, aşağıda verilen ovalardan hangisi bu oluşum grubuna dahil edilebilir?

Türkiye'de Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) boyunca bir 'oluk' şeklinde uzanan çöküntü alanları, zamanla akarsu biriktirmesiyle dolmuş ve tektonik ovaları meydana getirmiştir. Bu kuşak üzerindeki ovaların suları genellikle Kuzey Anadolu Dağları'nı aşarak Karadeniz'e dökülen akarsular tarafından drene edilmektedir. Ancak bölgenin hidrografik yapısı ve havza ayrım çizgileri incelendiğinde, bu genel kuralın dışına çıkan örneklerin bulunduğu görülmektedir.

Buna göre, Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde yer alan aşağıdaki ovalardan hangisi, sularını Karadeniz Havzası yerine Basra Körfezi havzasına gönderen bir akarsu tarafından drene edilmektedir?

Türkiye'de yer alan ovalar; oluşum kökenleri, jeolojik yapıları ve bulundukları bölgenin iklim şartlarına göre farklı tarımsal potansiyellere sahiptir. Bazı ovalar doğal avantajlara sahipken, bazılarında çeşitli faktörler tarımsal verimliliği sınırlandırabilir.

Buna göre, aşağıda verilen ovalar ve bu ovalarda tarımsal faaliyetleri etkileyen temel özellik/sınırlayıcı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye’nin kıyı ovaları incelendiğinde, akarsuların taşıdığı alüvyon miktarı ile oluşturdukları delta alanlarının genişliği arasında her zaman doğru bir orantı bulunmadığı görülür. Örneğin; Sakarya Nehri, Karadeniz’e dökülen debisi ve sediment yükü en yüksek akarsulardan biri olmasına rağmen, Kızılırmak (Bafra) veya Yeşilırmak (Çarşamba) nehirleri gibi denize doğru geniş bir delta çıkıntısı oluşturamamıştır.

Buna göre, Sakarya Nehri'nin döküldüğü kıyıda belirgin bir delta çıkıntısının gelişmemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de neotektonik dönemdeki hareketler sonucunda oluşan çöküntü alanları, zamanla akarsu alüvyonlarıyla dolmuş ve geniş düzlükler meydana gelmiştir. Bu alanlardan bazıları, akarsu yatağının deniz seviyesine çok yaklaştığı 'taban seviyesi ovaları' olarak nitelendirilir. Aşağıdaki ovalardan hangisi, tektonik bir çukurlukta yer alması ve denizden iç kesimde bulunmasına rağmen; çok düşük eğimi, kalın alüvyon tabakası ve Sakarya Nehri'nin akış hızı kaybı nedeniyle drenaj sorunları ve yüksek taşkın riski bakımından kıyıdaki delta ovalarıyla en benzer karakteristikleri sergiler?

Türkiye'de akarsuların taşıdığı alüvyonları denize döküldükleri sığ kıyılarda, gel-git etkisinin az olduğu alanlarda biriktirmesiyle oluşan ovalara delta ovası adı verilir.

Buna göre, aşağıda verilen ovalardan hangisi bu oluşum özelliğine sahip değildir?

Türkiye'de neotektonik dönemde yer kabuğunun kırılmasıyla oluşan çöküntü alanları, akarsu biriktirmesiyle dolarak tektonik ovaları meydana getirmiştir. Bu ovaların büyük bir bölümü Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay kuşakları üzerinde yoğunlaşırken, bazıları ise Afrika Levhası ile Arabistan Levhası arasındaki ayrılma hareketinin bir sonucu olan rift sisteminin kuzey uzantısında yer alır.

Buna göre, jeolojik oluşumu ve üzerinde bulunduğu fay kuşağı dikkate alındığında, aşağıdaki ovalardan hangisi diğerlerinden farklı bir tektonik sistem içerisinde yer almaktadır?

Türkiye'de akarsuların denize döküldükleri sığ kıyılarda, taşıdıkları alüvyonları biriktirmesiyle oluşan delta ovaları tarımsal açıdan büyük öneme sahiptir. Ege, Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında farklı akarsular tarafından oluşturulmuş çeşitli delta ovaları bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki akarsu ve bu akarsuyun oluşturduğu delta ovası eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de ovaların oluşumunda tektonik hareketler, karstik süreçler ve akarsu biriktirmesi (delta) gibi farklı faktörler etkili olmuştur. Bu oluşum süreçleri ovaların toprak yapısını ve tarımsal potansiyelini de doğrudan etkilemektedir.

Buna göre, aşağıda verilen ova ve oluşum kökeni eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de akarsuların denize döküldükleri kıyı şeridinde, taşıdıkları alüvyonları sığ deniz tabanında biriktirmesi sonucunda 'delta ovaları' oluşmaktadır. Bu ovalar, uygun iklim koşulları ve verimli toprakları nedeniyle Türkiye tarımı için büyük önem taşır.

Buna göre, aşağıda verilen ovalardan hangisi oluşum bakımından bu grupta yer almaz?

Türkiye'de iç kesimlerde yer alan ovaların büyük bir bölümü, yer kabuğu hareketleri sonucunda çöken alanların alüvyonlarla dolmasıyla oluşmuş tektonik kökenli düzlüklerdir. Bu ovaların genel özellikleri ve Türkiye coğrafyasındaki dağılışları göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu ovalar için geçerli bir özellik değildir?

Marmara Bölgesi'nin Trakya kesiminde yer alan Ergene Ovası; oluşum kökeni, toprak yapısı ve tarımsal potansiyeli bakımından kendine has özelliklere sahiptir.

Ergene Ovası ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de dağların eteklerinde, eğimin aniden azaldığı yerlerde akarsuların taşıdığı alüvyonların birikmesiyle oluşan ve yan yana gelen birikinti yelpazelerinin birleşmesiyle genişleyen düzlüklere "dağ eteği ovaları" (piyedmont) denir.

Buna göre, aşağıda verilen ovalardan hangisi oluşum kökeni bakımından bu açıklamaya en uygun örnektir?

Türkiye'deki ovalar, bulundukları coğrafi konuma göre kıyı ve iç ovalar şeklinde sınıflandırılabilir. Kıyı ovalarının büyük bir bölümü akarsuların taşıdığı alüvyonların deniz kıyısında birikmesiyle oluşan delta ovalarıdır. Ancak bazı ovalar deniz kıyısında yer almasına rağmen, bölgenin jeolojik ve litolojik yapısına bağlı olarak farklı süreçlerle şekillenmiştir.

Buna göre, aşağıdaki ovalardan hangisi bir kıyı ovası olmasına rağmen oluşum kökeni bakımından bir delta ovası değildir?