Examkin

Soru

Zorluk: Çok zor1961 Anayasası

19611961 Anayasası, 19241924 Anayasası'nın "çoğunlukçu demokrasi" ve "meclis üstünlüğü" anlayışına bir tepki olarak; iktidarın hukukla sınırlandırılmasını ve egemenliğin yetkili organlar arasında paylaştırılmasını hedeflemiştir. Bu doğrultuda egemenlik, sadece TBMM tarafından değil, "Anayasa'nın koyduğu esaslara göre, yetkili organlar eliyle" kullanılmaya başlanmıştır.

19611961 Anayasası'nın getirdiği bu yeni düzende, yasama organının (TBMM) işlem ve eylemlerinin anayasal sınırlar içinde kalmasını sağlamak ve anayasanın üstünlüğünü kurumsal düzeyde güvence altına almak amacıyla oluşturulan en üst yargısal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Anayasa Mahkemesi'nin kurularak kanunların anayasaya uygunluğunun denetlenmeye başlanmasıCevap
  2. B
    Cumhuriyet Senatosu'nun kurularak yasama yetkisinin iki meclis arasında paylaştırılması
  3. C
    Kuvvetler birliği ilkesi uyarınca egemenlik yetkisinin sadece tek mecliste toplanması
  4. D
    Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun kurularak yargı bağımsızlığının idari güvenceye alınması
  5. E
    Devlet Planlama Teşkilatı'nın kurularak sosyal devlet ilkesinin ekonomik zemine oturtulması

Cevap

Anayasa Mahkemesi'nin kurularak kanunların anayasaya uygunluğunun denetlenmeye başlanması
Doğru yanıt olan Anayasa Mahkemesi'nin kurulması, Türk anayasa hukukunda bir devrim niteliğindedir. 19611961 Anayasası ile egemenliğin kullanımı TBMM tekelinden çıkarılmış ve yetkili organlara dağıtılmıştır. Bu sistemde Anayasa Mahkemesi, yasama organının (TBMM) yaptığı kanunların anayasaya aykırı olamayacağını denetleyerek hukuk devleti ilkesini ve anayasanın üstünlüğünü kurumsal olarak hayata geçirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
19241924 ve 19611961 anayasalarının egemenlik tanımlarını karşılaştırın.
19241924'de egemenlik TBMM tekelindeyken, 19611961'de 'yetkili organlar' (AYM, Yasama, Yürütme, Yargı) arasında paylaştırılmıştır.
Bu değişim, meclis üstünlüğünden anayasa üstünlüğüne geçişin temelidir.
2
Yasama organını denetleyecek 'yargısal' mekanizmayı belirleyin.
Meclisin çıkardığı kanunları denetleyebilecek tek kurum Anayasa Mahkemesi'dir.
Anayasa Mahkemesi, kanunların anayasaya aykırı olamayacağı kuralının (normlar hiyerarşisi) bekçisidir.
3
Diğer kurumsal yeniliklerin rollerini ayırt edin.
Cumhuriyet Senatosu yasama içi bir denge, HSYK yargı bağımsızlığı, DPT ise sosyal devletin ekonomik planlamasıyla ilgilidir.
Soruda sorulan 'en üst yargısal güvence' tanımına sadece Anayasa Mahkemesi uymaktadır.

Anahtar Kavram

Anayasanın Üstünlüğü ve Yetkili Organlar İlkesi

İpuçları

1
19611961 Anayasası, meclisin her istediği kanunu çıkaramaması için bir 'denetçi' mahkeme kurmuştur.
2
Soruda bahsedilen 'yetkili organlar' ilkesi, yasamanın (TBMM) mutlak gücünü kırmak amacıyla getirilmiştir.
3
Kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyen en üst kurum hangisidir? Bu kurum ilk kez 19611961 ile gelmiştir.

Daha Fazla Pratik

19611961 Anayasası'nın neden 'çoğulcu' (pluralist) bir anayasa olarak kabul edildiğini, TRT ve üniversite özerkliği gibi kavramlarla birlikte inceleyin.

Alternatif Yöntem

Egemenlik anlayışındaki değişikliği bir 'fren-mekanizma' mantığıyla düşünün: 19241924'de fren yoktu (meclis üstündü), 19611961'de AYM en büyük fren olarak sisteme eklendi.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

1961 Anayasası

Bu konudan daha fazla soru