Soru

Zorluk: OrtaCumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişikliklerle benimsenen hükümet sistemi modeline göre; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, görevleri ve TBMM ile olan ilişkileri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Milletvekili olan bir kimsenin bakan olarak atanması durumunda Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sona erer.Cevap
  2. B
    Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve teşkilat yapısı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan kanunla düzenlenir.
  3. C
    Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevlerine başlarken Cumhurbaşkanı huzurunda ant içerler.
  4. D
    Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, hem görevleriyle ilgili hem de kişisel suçlarından dolayı doğrudan Yargıtay ilgili ceza dairesinde yargılanırlar.
  5. E
    Türkiye Büyük Millet Meclisi, 'Gensoru' mekanizmasını kullanarak bakanların veya Cumhurbaşkanı yardımcılarının görevine son verebilir.

Cevap

Milletvekili iken bakan olarak atanan bir kişinin Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyeliği kendiliğinden sona erer.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır. Eğer TBMM üyelerinden (milletvekillerinden) biri bakan veya Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atanırsa, anayasa gereği milletvekilliği sıfatı sona erer. Bu durum, yeni sistemde yasama ve yürütme organlarının ayrılığını güçlendiren bir düzenlemedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yürütme organının yeni yapısını analiz etme
2017 değişikliği ile parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmiştir.
Yürütme yetkisi tek elde (Cumhurbaşkanı) toplanmış, Bakanlar Kurulu kaldırılmıştır.
2
Yasama ve Yürütme arasındaki uyumsuzluk kuralını inceleme
Anayasa'nın 106. maddesi gereği yürütme görevinde (bakan/CB yardımcısı) olanların yasama üyesi olamayacağı saptanmıştır.
Kuvvetler ayrılığının sertleşmesi nedeniyle bir kişinin aynı anda hem TBMM üyesi hem de bakan olması engellenmiştir.
3
Diğer seçeneklerdeki usulleri (kararname, ant içme, denetim) kontrol etme
Bakanlıkların CBK ile kurulduğu, yeminin TBMM'de yapıldığı ve gensorunun kaldırıldığı teyit edilmiştir.
Anayasal düzenlemelerin güncel halleri yanlış seçeneklerin elenmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Yürütme Organının Teşkilatlanması

İpuçları

1
Yeni sistemde yürütme organı tek bir kişiden (Cumhurbaşkanı) oluşur, diğerleri onun yardımcılarıdır.
2
Bir kişinin hem yasama (TBMM) hem de yürütme (Bakanlık) üyesi olup olamayacağını düşünün.
3
Gensoru ve güvenoyu gibi yetkilerin 2017'de kaldırıldığını, bakanların sadece Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanına vekalet etme şartlarını ve TBMM'nin bilgi edinme yollarını (yazılı soru, meclis araştırması vb.) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla