Soru

Zorluk: Zor1924 Anayasası

1924 Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), temel hak ve hürriyetleri 'Kamu Hürriyetleri' başlığı altında düzenlemiştir. Bu anayasanın hürriyet anlayışı ve hakların sınırlandırılması rejimi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 1924 Anayasası'nın bu alandaki temel yaklaşımını en doğru şekilde ifade etmektedir?

  1. A
    Hak ve hürriyetler, 1921 Anayasası'nda olduğu gibi anayasa metninde hiç düzenlenmemiş, bu alanın düzenlenmesi tamamen yürütme organının takdirine bırakılmıştır.
  2. Temel haklar 'Tabii Hak' (doğal hak) anlayışıyla düzenlenmiş; ancak bu hakların kanunla sınırlandırılmasında yasama organının yetkisini kısıtlayan 'ölçülülük' veya 'hakların özüne dokunma' gibi anayasal güvencelere yer verilmemiştir.Cevap
  3. C
    Hakların korunması için kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyen bir Anayasa Mahkemesi kurulmuş ve bireylere anayasa ihlallerine karşı yargısal başvuru yolu açılmıştır.
  4. D
    Anayasada sadece siyasi haklara yer verilmiş; kişi hürriyetleri ve mülkiyet hakkı gibi temel haklar anayasa dışı bırakılarak sadece kanunla düzenlenmiştir.
  5. E
    Sosyal devlet ilkesi gereği, sosyal ve ekonomik haklar (ikinci kuşak haklar) anayasada detaylı bir şekilde düzenlenmiş ve devletin bu alandaki ödevleri açıkça belirtilmiştir.

Cevap

1924 Anayasası'nda haklar 'Tabii Hak' anlayışıyla düzenlenmiş olsa da, yasamanın bu hakları sınırlandırma yetkisini kısıtlayan yargısal denetim ve modern güvenceler (ölçülülük, öze dokunma yasağı vb.) sistemde yer almamaktadır.
1924 Anayasası hem hürriyetçi (Tabii Hak) başlangıcını hem de koruma mekanizmasındaki zayıflığı (yargısal denetim eksikliği ve kanun sınırlamasına açıklık) bir arada sunan bir yapıya sahiptir. 'Kazuistik' ve 'Sert' bir anayasa olmasına rağmen, haklar alanında yasama organına geniş bir alan bırakmış ve modern anayasal sınırlamaları (ölçülülük, öze dokunma yasağı gibi) metnine dahil etmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
1924 Anayasası'nın felsefi altyapısını inceleyiniz.
Anayasa, 18. yüzyıl liberalizminden etkilenerek hakları 'insanın doğuştan sahip olduğu hürriyetler' (Tabii Haklar) olarak tanımlar.
68. maddede hürriyetin 'başkasına muzır olmayacak her türlü tasarrufta bulunmak' olduğu belirtilerek doğal hukuk yaklaşımı benimsenmiştir.
2
Hakların sınırlandırılması ve korunma mekanizmalarını değerlendiriniz.
Haklar kanunla sınırlanabilir ancak kanunların anayasaya uygunluğunu denetleyen bir organ (Anayasa Mahkemesi) yoktur.
1924 sistemi 'Meclis Üstünlüğü'ne dayandığı için TBMM'nin çıkardığı kanunlar hakları kısıtlasa dahi bunu engelleyecek yargısal bir güvence mevcut değildir.

Anahtar Kavram

1924 Anayasası'nda Kamu Hürriyetleri ve Yasama Üstünlüğü
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla