Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda mücadele ettiği Çanakkale Cephesi; gerek Boğaz tahkimatının denizden zorlanması gerekse Gelibolu Yarımadası'ndaki kara çıkarmaları safhalarında askerî, taktiksel ve jeopolitik kırılmalara sahne olmuştur.
Çanakkale Muharebeleri'nin cereyan tarzı ve ortaya çıkardığı askerî-stratejik sonuçlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu cepheye ilişkin doğru bir değerlendirmedir?
- AMustafa Kemal, 18 Mart Deniz Zaferi'nin kazanılmasında Müstahkem Mevki Komutanı sıfatıyla Boğaz bataryalarını bizzat sevk ve idare etmiş, ardından Anafartalar Grup Komutanlığı görevine getirilerek Arıburnu çıkarmasını henüz ilk gününde tamamen durdurmuştur.
- BÇanakkale Zaferi'nin kazanılması neticesinde savaşa İttifak Devletleri safında katılan İtalya ve Romanya, Doğu Akdeniz'deki askerî varlıklarını sonlandırarak Osmanlı başkenti üzerindeki baskıyı kaldırmıştır.
- İtilaf donanmasının 18 Mart 1915 Boğaz taarruzundaki ağır hezimeti sonrasında denizden geçiş doktrininin terk edilmesi, Akdeniz Seferî Kuvvetleri'nin İskenderiye üzerinden Gelibolu Yarımadası'na yönelik müşterek bir amfibi kara harekâtı planlamasını ve Seddülbahir ile Arıburnu odaklı çıkarma stratejisinin tatbik edilmesini zorunlu kılmıştır.Cevap
- DGelibolu Yarımadası'nın İtilaf kuvvetlerince tahliyesinin ardından Osmanlı Devleti'nin Kafkas Cephesi'ndeki stratejik üstünlüğü kesinleşmiş ve Rus kuvvetleri 1915 yılı sonunda Doğu Anadolu'dan tamamen çekilmek zorunda kalmıştır.
- EBoğazlar üzerinden müttefiki Rusya'ya lojistik hat açamayan İngiltere ve Fransa, Rusya'nın savaştan çekilmesini önlemek amacıyla Osmanlı topraklarının paylaşımını öngören gizli antlaşmaları tamamen iptal ederek Rusya ile ayrı bir savunma paktı imzalamıştır.
Cevap
İtilaf donanmasının 18 Mart 1915 Boğaz taarruzundaki ağır hezimeti sonrasında denizden geçiş doktrininin terk edilmesi, Akdeniz Seferî Kuvvetleri'nin İskenderiye üzerinden Gelibolu Yarımadası'na yönelik müşterek bir amfibi kara harekâtı planlamasını ve Seddülbahir ile Arıburnu odaklı çıkarma stratejisinin tatbik edilmesini zorunlu kılmıştır.
Çanakkale Cephesi iki ana safhadan oluşmuştur. 18 Mart 1915'te İtilaf donanmasının Türk topçusu ve mayın hatları karşısında ağır yenilgiye uğraması, Boğaz'ın tek başına donanma marifetiyle geçilemeyeceğini ortaya koymuştur. Bu stratejik açmaz üzerine İtilaf Yüksek Komutanlığı taktiksel bir doktrin değişimine giderek Mısır'da konuşlu Akdeniz Seferî Kuvvetleri'ni Gelibolu Yarımadası'na sevk etmiş ve 25 Nisan 1915'te Seddülbahir ile Arıburnu kıyılarına müşterek amfibi çıkarmalar icra etmiştir. Dolayısıyla deniz hezimetinin amfibi kara harekâtını zorunlu kıldığı değerlendirmesi bütünüyle doğrudur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Çanakkale Cephesi'nin askerî aşamaları, denizden kara harekâtına doktriner geçiş süreci ve cephenin jeopolitik sonuçları
İpuçları
1
Çanakkale Muharebeleri'nin deniz ve kara aşamaları arasındaki taktiksel neden-sonuç bağını ve 18 Mart hezimetinin İtilaf komuta kademesini nasıl bir harekât planına mecbur bıraktığını düşününüz.
2
18 Mart'ta donanması püskürtülen İtilaf güçlerinin Gelibolu kıyılarına yönelik 25 Nisan amfibi çıkarma kararına ve İskenderiye merkezli lojistik hazırlıklara odaklanınız.
3
Komuta kademesi eşleştirmelerine (Cevat Paşa / Mustafa Kemal), Bulgaristan'ın İttifak safına girişine ve Kafkas Cephesi'nin kapanış yılına (1918) dikkat ederek tarihsel yanılgı içeren seçenekleri eleyiniz.
Daha Fazla Pratik
Çanakkale Kara Muharebeleri'nde Mustafa Kemal'in görev aldığı 19. Tümen ve Anafartalar Grup Komutanlığı safhalarını Conkbayırı, Arıburnu, Kireçtepe ve Kanlısırt muharebeleri özelinde kronolojik olarak pekiştiriniz.
Alternatif Yöntem
Kronolojik ve doktriner eleme yöntemi: 18 Mart Deniz Muharebesi (Cevat Paşa) -> Başarısızlık -> Doktrin Revizyonu (İskenderiye hazırlığı ve amfibi çıkarma kararı) -> 25 Nisan Kara Muharebeleri (Seddülbahir/Arıburnu) silsilesi takip edildiğinde stratejik geçiş doğrudan tespit edilebilir.
Tahmini Süre:2m 0s