Lozan Barış Antlaşması'na ek olarak imzalanan "Türk ve Rum Nüfus Mübadelesine İlişkin Sözleşme"de yer alan "yerleşik" (etabli) kriteri, antlaşma sonrası süreçte Türkiye ve Yunanistan arasında ciddi bir diplomatik krize ve hatta savaş tamtamlarının çalmasına neden olmuştur. Bu krizin temelini oluşturan anlaşmazlık konusu ve sorunun çözümü için görüşüne başvurulan uluslararası merci aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- Aİstanbul'daki Rumların mülkiyet haklarının korunması - Milletler Cemiyeti Konseyi
- Ekim tarihinden sonra İstanbul'a gelen Rumların mübadele dışı tutulmak istenmesi - Lahey Adalet DivanıCevap
- CBatı Trakya'daki Türk nüfusunun dini ve kültürel haklarının kısıtlanması - Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
- DMübadele edilecek toplam nüfusun sayısındaki belirsizlik - Karma Hakem Komisyonu
- EAnadolu'daki Ortodoks Türklerin (Karamanlılar) mübadele kapsamına alınması - Fener Rum Patrikhanesi
Cevap
Antlaşmazlığın temeli Ekim tarihinden sonra İstanbul'a gelen Rumların durumudur ve çözüm için Lahey Adalet Divanı'na başvurulmuştur.
Lozan Barış Antlaşması'na göre İstanbul'daki Rumlar ile Batı Trakya'daki Türkler mübadele dışı bırakılmıştır. Ancak 'yerleşik' sayılma kriteri olarak Yunanistan, İstanbul'da ne zaman gelmiş olursa olsun tüm Rumların kalmasını savunurken; Türkiye sadece Ekim öncesi yerleşenlerin kalması gerektiğini savunmuştur. Bu hukuki ihtilaf Lahey Adalet Divanı'na taşınmış, divan Türkiye'nin tezine yakın bir görüş bildirse de sorun ancak yılında karşılıklı siyasi uzlaşı ile çözülebilmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Etabli (Yerleşiklik) Sorunu ve Uluslararası Hukuk
İpuçları
1
Etabli kelimesi 'yerleşik' anlamına gelir ve Lozan'da kimlerin mübadele dışında kalacağını belirlemek için kullanılmıştır.
2
Krizin temelinde Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalandığı tarih olan Ekim kritik bir öneme sahiptir.
3
Uyuşmazlık Karma Komisyon'da çözülemeyince uluslararası bir yargı organı olan Lahey'den tavsiye kararı istenmiştir.
Daha Fazla Pratik
Lozan sonrası Türkiye-Yunanistan ilişkilerinde etabli sorununun çözümünden sonra başlayan 'Dostluk Dönemi'ni ve Balkan Antantı'na giden süreci inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Soruyu çözerken etabli sorununun kronolojik olarak yılındaki nüfus mübadelesi antlaşması ile sonuçlandığını ve bu sürece kadar olan gerginliklerin 'mülkiyet' değil 'nüfus tanımı' üzerinden gittiğini hatırlamak eleme yapmanızı kolaylaştırır.
Tahmini Süre:2m 0s