Türkiye'nin idari teşkilat yapısında, isim benzerliği nedeniyle sıkça karıştırılan 'İl Genel İdaresi' ve 'İl Özel İdaresi' birimlerinin hukuki statüleri ve teşkilat yapısındaki konumları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AHer iki birim de merkezi yönetimin taşra teşkilatı içerisinde yer alan ve devlet tüzel kişiliğini temsil eden kuruluşlardır.
- Bİl genel idaresi mahalli müşterek ihtiyaçları karşılayan bir yerinden yönetim birimi iken, il özel idaresi merkeze bağlı bir taşra birimidir.
- İl özel idaresi, Anayasa'da düzenlenen bir mahalli idare birimi olup kamu tüzel kişiliğine sahipken; il genel idaresi merkezi idarenin taşra teşkilatıdır.Cevap
- DVali, il genel idaresi üzerinde idari vesayet yetkisini kullanırken; il özel idaresi üzerinde hiyerarşi yetkisini kullanır.
- EHer iki birim de 1982 Anayasası uyarınca yönetmelik çıkarma yetkisine sahip olmayan, sadece kanunla yönetilen birimlerdir.
Cevap
İl özel idaresinin bir mahalli idare birimi olarak kamu tüzel kişiliğine sahip olduğunu, il genel idaresinin ise merkezi idarenin taşra teşkilatı olduğunu belirten ifade doğrudur.
Doğru seçenek, idari teşkilatlanmanın temel ayrımını yansıtmaktadır. 1982 Anayasası'na göre mahalli idareler (il özel idaresi, belediye, köy) ayrı kamu tüzel kişiliğine sahipken; merkezi idarenin taşra teşkilatını oluşturan birimlerin (il genel idaresi, ilçe idaresi) ayrı bir tüzel kişiliği yoktur, bunlar devlet tüzel kişiliğini kullanırlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İl Özel İdaresi (Mahalli) ve İl Genel İdaresi (Taşra) Ayrımı
İpuçları
1
'İl Genel İdaresi' dediğimizde Vali, İl İdare Kurulu ve İl Şube Başkanlarını hatırla.
2
'İl Özel İdaresi'nin organlarını düşün: Vali, İl Genel Meclisi ve İl Encümeni. Seçimle gelen hangisidir?
3
Bir birimin kendine ait bütçesi ve personeli varsa o bir 'Mahalli İdare'dir. İl Genel İdaresi'nin bütçesi merkeze (devlete) aittir.
Daha Fazla Pratik
Büyükşehir statüsündeki illerde 'İl Özel İdaresi'nin kaldırıldığını, ancak KPSS müfredatında anayasal bir mahalli idare birimi olarak görülmeye devam ettiğini unutmayın.
Alternatif Yöntem
Birimleri 'Tüzel Kişilik' üzerinden ayırt edebilirsiniz: 'Özel' kelimesi genellikle ayrı, özel bir hukuki varlığı (tüzel kişiliği) çağrıştırırken; 'Genel' kelimesi devletin genel hiyerarşisini temsil eder.
Tahmini Süre:1m 15s