Examkin

Soru

Zorluk: Çok zor1924 Anayasası

1924 Anayasası, Türk anayasa tarihinde "meclis üstünlüğü" ilkesini en belirgin şekilde uygulayan ve meclis hükümeti sistemi ile parlamenter sistem arasında bir geçiş formu olan "Karma Hükümet Sistemi"ni benimseyen bir metindir. Anayasanın kabul edildiği ilk hali, temel felsefesi ve zaman içerisinde geçirdiği anayasal değişiklikler göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi 1924 Anayasası düzeniyle ilgili hatalı bir bilgidir?

  1. A
    Anayasa'nın 102. maddesi uyarınca, devletin şeklinin Cumhuriyet olduğuna dair birinci maddede yapılan düzenleme, değiştirilmesi teklif dahi edilemeyecek tek maddedir.
  2. Yürütme organının bir kanadı olan Cumhurbaşkanı'na, yasama organının faaliyetlerini denetlemek amacıyla meclisi feshetme ve seçimleri yenileme yetkisi tanınmıştır.Cevap
  3. C
    TBMM'ye, yürürlükteki kanunların anlamını açıklama ve gerçek mahiyetini belirleme yetkisi veren 'yasama yorumu' (teşrii tefsir) müessesesi anayasada açıkça düzenlenmiştir.
  4. D
    1945 yılında yapılan dille sadeleştirme değişikliğiyle 'Teşkilat-ı Esasiye Kanunu' ismi 'Anayasa' olarak değiştirilmiş, ancak bu metin 1952 yılında hukuken geçersiz sayılarak eski diline geri döndürülmüştür.
  5. E
    Bireysel hak ve hürriyetler konusunda 'tabii hak' anlayışı benimsenmiş, haklar devletin tanıdığı değil, insanın doğuştan sahip olduğu sınırsız yetkiler olarak tasvir edilmiştir.

Cevap

Cumhurbaşkanı'na meclisi feshetme yetkisinin tanınmış olduğu bilgisi yanlıştır; çünkü 1924 Anayasası'nda meclis üstünlüğü ilkesi gereği fesih yetkisi reddedilmiştir.
Doğru cevap olan seçenekte belirtilen 'Cumhurbaşkanı'na meclisi feshetme yetkisinin tanınması' ifadesi yanlıştır. 1924 Anayasası hazırlanırken Cumhurbaşkanı'na bu yetkinin verilmesi önerilmiş ancak TBMM üyeleri, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu ve bu egemenliğin tek temsilcisinin meclis olduğu gerekçesiyle bu yetkiyi reddetmişlerdir. Bu durum 1924 Anayasası'nın 'Meclis Üstünlüğü' ilkesinin en somut kanıtlarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
1924 Anayasası'nın hükümet sistemi analiz edilmelidir.
Sistem, 'Meclis Üstünlüğü'ne dayalı Karma Hükümet Sistemi'dir.
Bu sistemde yasama organı yürütmeden daha güçlüdür ve yürütmenin yasamayı sona erdirme (fesih) gücü yoktur.
2
Cumhurbaşkanının yetkileri gözden geçirilmelidir.
Cumhurbaşkanı meclis tarafından seçilir ve sembolik yetkilere yakındır; fesih yetkisi yoktur.
1924 Anayasası görüşmelerinde fesih yetkisi 'ulusal egemenliğe aykırı' görülerek taslaktan çıkarılmıştır.
3
Diğer seçeneklerdeki teknik detaylar (yasama yorumu, dil değişikliği, değiştirilemez maddeler) doğrulanmalıdır.
Tüm diğer seçenekler 1924 Anayasası'nın tarihsel süreciyle tam uyumludur.
Özellikle 1928, 1937 ve 1945 değişiklikleri ile anayasanın katı yapısı ve başlangıçtaki 'tabii haklar' felsefesi KPSS düzeyi için kritik bilgilerdir.

Anahtar Kavram

1924 Anayasası'nın Hükümet Sistemi ve Yasama Üstünlüğü

İpuçları

1
1924 Anayasası'nın en temel özelliği meclisin her şeyin üzerinde görülmesidir.
2
Meclis üstünlüğünün olduğu bir sistemde, meclisin dışındaki bir makamın (Cumhurbaşkanı gibi) meclisin varlığına son verip veremeyeceğini düşünün.
3
Atatürk döneminde hazırlanan bu metinde, meclisin feshi yetkisi 'tek adamlık' endişesiyle reddedilmişti.

Daha Fazla Pratik

1921 ve 1924 anayasaları arasındaki meclis hükümeti sistemi farklarını ve yargı yetkisinin düzenleniş biçimini karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

1924 Anayasası

Bu konudan daha fazla soru