Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorİsimler (Adlar)

Türkçe dil bilgisinde bazı sözcükler, isim-fiil eklerini (-ma/-me, -ış/-iş, -mak/-mek) almalarına rağmen zamanla bir varlığın, nesnenin veya kavramın kalıcı adı hâline gelerek fiilimsi (eylemsi) özelliklerini kaybederler. Bu sözcükler artık bir eylemi değil, doğrudan bir varlığı karşıladıkları için "kalıcı isim" olarak adlandırılırlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, bu açıklamada belirtilen "kalıcı isim" durumuna örnek olarak gösterilemez?

  1. A
    Vatandaşlar, işlem sırası beklerken danışma masasındaki görevliye sorular sordular.
  2. B
    Bu akşamki resmî davette misafirlere kuzu etinden yapılmış lezzetli bir kavurma ikram edildi.
  3. C
    Geleneksel müzik festivalinde sanatçının kullandığı bağlama, işçiliğiyle dikkat çekiyordu.
  4. D
    Hastanenin ana girişi, tadilat çalışmaları nedeniyle geçici olarak kullanıma kapatıldı.
  5. Sınav evraklarını ayıklama işlemi, görevli öğretmenler tarafından titizlikle yürütüldü.Cevap

Cevap

Sınav evraklarının ayıklanması eylemini ifade eden seçenek doğru cevaptır.
Doğru cevapta geçen sözcük, bir nesnenin veya kavramın kalıplaşmış ismi değildir; sınav evrakları üzerinde gerçekleştirilen bir eylemin (seçme, ayırma işi) adıdır. Bu nedenle fiilimsi özelliğini korumaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin aldıkları ekleri ve cümledeki anlamlarını inceleyin.
Tüm sözcükler isim-fiil ekleri (-ma, -ış) almıştır.
Kalıcı isimler ve isim-fiiller aynı eklerle kurulduğu için anlam farkına bakılması gerekir.
2
Sözcüğün bir eylemi mi yoksa somut/soyut bir nesneyi/yeri mi karşıladığını belirleyin.
Danışma (ofis), kavurma (yemek), bağlama (enstrüman) ve giriş (bölüm) birer varlığın adı olmuştur.
Eylem anlamını tamamen yitirip bir varlığın adı olan sözcükler kalıcı isimdir.
3
Ayıklama sözcüğünün eylem anlamını koruyup korumadığını kontrol edin.
Ayıklama işlemi ifadesinde eylem anlamı devam etmektedir.
Halen bir işi, oluşu veya hareketi adlandıran sözcükler fiilimsi kategorisinde kalır.

Anahtar Kavram

İsimler - Kalıcı İsim ve İsim-fiil Ayrımı

İpuçları

1
Sözcüğün olumsuzunu yapmaya çalışın; eğer eylem anlamı sürüyorsa (-ma, -me ile) olumsuzu anlamlı olur, kalıcı isimse anlamsızlaşır.
2
Kalıcı isimler bir nesneyi (çakmak, yemek, alet) veya bir yeri (giriş, durak) temsil eder.
3
Seçeneklerdeki 'bağlama' ve 'kavurma' gibi sözcüklerin cümledeki bağlamına dikkat edin; bunlar artık birer nesne ve yemek adıdır.

Daha Fazla Pratik

İsim-fiil ekleri alan ancak kalıcı isim olan diğer örnekleri (ekmek, çakmak, dondurma) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğe '-ma/-me' olumsuzluk eki getirmeyi deneyin. Örneğin; 'kavurma' yemeği için 'kavurmama' diyemezsiniz (kalıcı isim), ancak 'ayıklama işlemi' yerine 'ayıklamama işlemi' diyebilirsiniz (isim-fiil).
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İsimler (Adlar)

Bu konudan daha fazla soru