Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorYasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıklarının hukuki karakteri, kapsamı ve anayasal istisnaları gözetildiğinde; yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı arasındaki farklara ilişkin yapılabilecek en isabetli tespit aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözleri nedeniyle cezai ve hukuki sorumluluğunu kalıcı olarak kaldıran bir 'maddi hukuk' korumasıyken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai takibatı engelleyen bir 'usul hukuku' kurumudur ve şahsi tazminat davalarını kapsamaz.Cevap
  2. B
    Anayasa’nın 14. maddesinde yer alan 'devletin bölünmez bütünlüğüne karşı işlenen suçlar' söz konusu olduğunda, soruşturma aşamasına bakılmaksızın milletvekilinin her iki bağışıklıktan da yararlanması mümkün değildir.
  3. C
    Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı ilgili milletvekili veya bir diğer milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 15 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.
  4. D
    Yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği süresince kişiye karşı açılan tüm hukuk (tazminat) davalarının da üyeliğin sona ermesine kadar bekletilmesini zorunlu kılan mutlak bir korunma sağlar.
  5. E
    Yasama sorumsuzluğu, TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy) ile alınacak bir parlamento kararıyla, suçun niteliğine göre sınırlı bir süre için kaldırılabilir.

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun maddi hukuk koruması sağladığı, yasama dokunulmazlığının ise bir usul hukuku kurumu (muhakeme engeli) olduğu ve tazminat davalarını kapsamadığı tespiti doğrudur.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki açıklamaları nedeniyle hem ceza hem de tazminat sorumluluğunu kalıcı olarak (ebediyen) kaldıran bir maddi hukuk korumasıdır. Yasama dokunulmazlığı ise sadece cezai işlemleri (tutuklama, yargılama vb.) milletvekilliği süresince durduran bir usul engeli olup, hukuk (tazminat) davalarının yürütülmesine engel teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme
Sorumsuzluk, milletvekilinin Meclis içindeki oy, söz ve düşünce açıklamalarını kapsar. Bu koruma 'maddi hukuk' niteliğindedir; yani fiilin hem cezai hem de hukuki (tazminat) sorumluluğunu ebediyen ortadan kaldırır. Kaldırılamaz ve milletvekilliği bitse de sürer.
Bağışıklığın mutlak ve sürekli karakterini belirlemek için.
2
Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme
Dokunulmazlık, milletvekilinin suç işlediği iddiasıyla tutuklanmasını veya yargılanmasını engeller. Bu bir 'usul hukuku' (muhakeme) engelidir; yani suç ortadan kalkmaz, sadece yargılama milletvekilliği sonuna kadar ertelenir. TBMM tarafından kaldırılabilir.
Dokunulmazlığın nispi ve geçici karakterini belirlemek için.
3
Hukuki (tazminat) davaları açısından ayrımı inceleme
Sorumsuzluk 'sorumlu tutulamaz' dediği için tazminat davalarını da engeller. Dokunulmazlık ise sadece cezai işlemleri saydığı için hukuk (tazminat) davalarını engellemez.
Bağışıklıkların koruma alanını netleştirmek için.
4
Anayasal istisnaları ve usulleri değerlendirme
Dokunulmazlığın istisnaları (Ağır cezayı gerektiren suçüstü ve seçimden önce başlamış olmak kaydıyla madde 14 durumları) varken; sorumsuzluğun anayasal bir istisnası yoktur. İtiraz süreleri ise 7 güne 15 gündür.
Çeldiricilerdeki usul ve istisna hatalarını tespit etmek için.
5
Seçenekleri karşılaştırarak sonuca ulaşma
Maddi hukuk/usul hukuku ayrımını ve tazminat davası farkını doğru veren ifadenin hatasız olduğu görülür.
Doğru seçeneği teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Hukuki Niteliği (Maddi Hukuk vs. Usul Hukuku)
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

Bu konudan daha fazla soru