Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTürkiye'de Nüfus Değişimi ve Nüfus Politikaları

Türkiye'de 19651965 yılında çıkarılan Nüfus Planlaması Kanunu ile nüfus artış hızını düşürücü politikalara geçilmiş olmasına rağmen, 1965−19851965-1985 yılları arasındaki yirmi yıllık dönemde nüfusa eklenen kişi sayısının (mutlak artış) önceki dönemlere kıyasla sayısal olarak daha fazla olduğu görülmüştür.

Bu demografik eğilimin temel nedeni ve politika yapıcıların bu tabloya karşı 19851985 sonrasında geliştirdiği yeni politika yaklaşımı aşağıdakilerin hangisinde doğru bir nedensellik bağıyla birlikte verilmiştir?

  1. Geçmiş dönemde doğan geniş kitlenin üreme çağına girmesiyle doğum sayısının yüksek kalması / Nüfusun niceliğini kontrol etmek yerine eğitim ve sağlık gibi özelliklerini iyileştiren nitelik artırıcı politikalara odaklanılmasıCevap
  2. B
    Kentlerdeki sanayi tesislerinin sunduğu iş imkânlarının itici faktör etkisi yaratarak doğurganlığı artırması / Kırdan kente göçü durdurmak amacıyla kırsal alanlarda katı yasal antinatalist (doğum kontrolcü) kotaların uygulanması
  3. C
    Tarımsal nüfus yoğunluğunun ülke genelinde aritmetik nüfus yoğunluğunun altına düşmesiyle tarımsal iş gücü açığının doğması / Tarım alanlarını genişletmek ve üretimi artırmak için yeniden niceliksel nüfus teşviklerine dönülmesi
  4. D
    Yayla ve oba gibi kalıcı kırsal yerleşmelerde insan gücüne duyulan ihtiyacın sürekli yüksek seyretmesi / Bu yerleşmelerin idari yapısının tamamen değiştirilerek doğrudan kentsel nüfus planlaması kapsamına alınması
  5. E
    Bölgesel kalkınma projelerinin bu dönemde tamamen bitirilmesiyle ülke genelinde refahın aniden yükselmesi / Sadece proje bölgeleriyle sınırlı kalacak şekilde nüfus artış hızını yükseltici lokal politikalara geçilmesi

Cevap

Demografik ivme nedeniyle doğum sayısının yüksek kalmasını ve bunun sonucunda 1985 sonrasında nitelik artırıcı politikalara geçildiğini ifade eden seçenek doğru cevaptır.
Doğru yanıt, Türkiye'nin demografik tarihinde çok önemli bir yere sahip olan 'demografik ivme' kavramını tam olarak açıklamaktadır. 19651965 öncesi teşvik edilen kalabalık nüfus, 19701970'li ve 8080'li yıllarda doğurganlık çağına ulaşmış, bu devasa ebeveyn kitlesi hız düşse dahi mutlak nüfusa milyonlarca kişi eklemiştir. 19851985'ten itibaren ise devlet, kalkınmanın sadece nüfus sayısını kontrol etmekle değil, mevcut nüfusun eğitim, sağlık ve yaşam kalitesi gibi niteliksel özelliklerini artırmakla mümkün olacağını görerek 'nüfusun niteliğini iyileştirici' politikalara geçiş yapmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
1965−19851965-1985 yılları arasında nüfus artış hızı düşürülmeye çalışılsa da kişi sayısının neden hızla arttığını analiz et.
Mutlak artışın nedeni 'Demografik İvme'dir. 1923−19651923-1965 arasındaki nüfusu artırıcı politikalar döneminde doğan kalabalık nesil, bu dönemde üreme çağına girmiş ve aile başına düşen çocuk sayısı azalsa bile, anne-baba sayısının çokluğundan dolayı toplam doğum sayısı yüksek kalmıştır.
Artış hızı (yüzde/binde) ile mutlak nüfus artışı (kişi sayısı) arasındaki matematiksel ve demografik farkı kurabilmek için.
2
19851985 sonrası dönemde politika yapıcıların bu duruma karşı aldığı yeni pozisyonu belirle.
19851985 sonrasında devlet, doğrudan nüfus sayısını azaltmaya çalışmak yerine ailenin kendi kararını vermesine olanak tanımış; sağlık, eğitim, anne-çocuk bakımı gibi konularda 'nüfusun niteliğini (kalitesini)' iyileştiren politikalara odaklanmıştır.
Türkiye'nin nüfus politikalarındaki temel kırılma noktalarını kronolojik olarak doğru eşleştirmek için.
3
Seçeneklerde yer alan coğrafi terimleri ve nedensellik bağlarını kontrol et.
Diğer seçeneklerde göçün itici/çekici faktörleri, geçici/kalıcı yerleşme türleri ve aritmetik/tarımsal yoğunluk kavramları bilinçli olarak yanlış kullanılarak hatalı nedensellikler kurulmuştur.
Güçlü çeldiricilerdeki kavramsal hataları tespit ederek en doğru ve bilimsel yargıya ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Demografik İvme ve Nüfus Politikalarının Evrimi

İpuçları

1
Bir aracın frene basıldığında hemen duramaması gibi, nüfus artış hızını düşürücü politikalar uygulandığında da nüfus hemen azalmaz. Önceki yıllardan gelen 'hız' bir süre daha mutlak artışı yüksek tutar.
2
Çeldirici seçeneklerde göçün itici/çekici nedenleri ve köy altı yerleşmelerinin kalıcı/geçici olma durumları ters verilerek kavramsal hatalar yapılmıştır. Bu hatalı ifadeleri eleyiniz.

Daha Fazla Pratik

Demografik ivme kavramını anladıktan sonra, Türkiye'nin son yıllardaki nüfus piramidine bakarak neden tekrar 'nüfus artış hızını yükseltici' politikalara dönüldüğünü (yaşlanan nüfus problemi) inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Kronolojik eleme yöntemi: 1985 sonrası dönemin ana karakterinin nicelik değil 'nitelik' artırıcı olduğunu hatırlamak, sizi doğrudan doğru sonuca götürecektir. Niceliği (sayıyı) artırıcı politikalara tekrar dönüş ancak 2014 sonrasında gündeme gelmiştir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Nüfus Değişimi ve Nüfus Politikaları

Bu konudan daha fazla soru