Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye'de sıcaklıkların genel dağılışında enlem (matematik konum) temel belirleyici bir faktördür ve kural olarak güneyden kuzeye doğru gidildikçe sıcaklıkların azalması beklenir. Ancak kış mevsiminde Karadeniz kıyısındaki Samsun'un sıcaklık ortalamasının, kendisinden yaklaşık 450450 km daha güneyde yer alan Ankara'dan daha yüksek olduğu görülmektedir.

Samsun'un daha kuzeyde olmasına rağmen Ankara'dan daha ılık olması, sıcaklığı etkileyen aşağıdaki faktörlerden hangisiyle açıklanabilir?

  1. A
    Samsun'un boylam derecesinin Ankara'ya göre daha doğuda yer alması
  2. Denizelliğin ısıyı koruyucu etkisi ve Ankara'nın yükseltisinin Samsun'dan fazla olmasıCevap
  3. C
    Ankara'nın kış mevsimi boyunca sadece İzlanda Alçak Basıncı'nın etkisi altında kalması
  4. D
    Samsun'un gür orman örtüsünün bölgedeki terlemeyi artırarak sıcaklığı yükseltmesi

Cevap

Samsun'un Ankara'dan daha ılık olması denizelliğin ılımanlaştırıcı etkisi ve yükselti farkı ile açıklanır.
Doğru seçenek, Samsun'un deniz kıyısında olması (denizellik) ve Ankara'nın denizden uzak ve yüksek olması (karasallık ve yükselti) arasındaki farkı belirtmektedir. Denizler kışın karalara göre daha geç soğuduğu için kıyı kuşağını ılıman tutar. Ayrıca Ankara'nın Samsun'a göre yaklaşık 900900 metre daha yüksek olması, sıcaklığın enlem kuralına aykırı olarak düşmesine neden olan temel faktördür.

Adım Adım Çözüm

1
Matematik konum etkisini analiz et
Enleme göre Ankara daha güneyde olduğu için daha sıcak, Samsun ise daha soğuk olmalıdır.
Türkiye Kuzey Yarım Küre'de olduğu için güneyden kuzeye güneş ışınlarının geliş açısı daralır.
2
Özel konum faktörlerini karşılaştır
Samsun deniz kıyısındadır (00 m), Ankara ise iç kesimde ve yüksek bir platodadır ( 900~900 m).
Denizler nem sayesinde ısıyı muhafaza eder (denizellik), yükselti ise her 200200 metrede sıcaklığı yaklaşık 1∘C1^\circ C düşürür.
3
Enlem ile özel konumun çatışmasını değerlendir
Özel konum şartları (denizellik ve düşük yükselti), enlem etkisini geride bırakmıştır.
Samsun'un daha kuzeyde olmasına rağmen Ankara'dan sıcak olması 'enlemle çelişen' bir durumdur.

Anahtar Kavram

Özel Konumun Enlem Üzerindeki Etkisi

İpuçları

1
Türkiye'de sıcaklık her zaman sadece güney-kuzey yönünde değişmez; batıdan doğuya veya kıyıdan içe doğru değişimleri de düşünün.
2
Bir yerin deniz seviyesinden yüksekliği arttıkça sıcaklık azalır. Ankara ve Samsun'un deniz seviyesinden yüksekliklerini kıyaslayın.
3
Samsun'un kıyıda olması kışın don olaylarının azalmasını sağlarken, Ankara'nın karasal ve yüksek olması kışların çok daha sert geçmesine neden olur.

Daha Fazla Pratik

İndirgenmiş sıcaklık haritaları ile gerçek sıcaklık haritaları arasındaki farkın 'yükselti' faktörüyle nasıl ilişkili olduğunu araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Matematik konumun (enlem) beklediği durumun tam tersi bir durum (anomali) varsa, bu her zaman 'Özel Konum' (denizellik, yükselti, karasallık, yer şekilleri) ile açıklanır.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Bu konudan daha fazla soru