Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorHak Kavramı ve Hakların Türleri

Özel hukukta haklar; ileri sürülebilecekleri çevre, konuları, devredilebilirlikleri ve kullanılmalarının doğurduğu hukuki sonuçlar bakımından çeşitli ayrımlara tabi tutulur. Özellikle tek taraflı bir irade beyanıyla mevcut bir hukuki durumu etkileyen 'yenilik doğuran (inşai) haklar', hukuk güvenliği ve belirlilik ilkeleri gereği belirli özel kurallara tabidir. Buna göre, yenilik doğuran hakların genel özellikleri ve türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. Yenilik doğuran haklar, hak sahibinin tek taraflı irade beyanının muhataba ulaşmasıyla hukuki sonuç doğurur; kural olarak bir kez kullanılmakla tüketilirler ve muhataba ulaştıktan sonra geri alınamazlar.Cevap
  2. B
    Sözleşmeden dönme veya fesih hakkı, mevcut bir hukuki ilişkiyi kökten değiştirdiği için 'değiştirici' yenilik doğuran haklar kategorisinde değerlendirilir.
  3. C
    Yenilik doğuran haklar, hukuk sistemimizdeki tüm haklar gibi kural olarak zamanaşımı sürelerine tabidir ve bu süre geçtikten sonra eksik borç haline gelirler.
  4. D
    Hukuki belirliliği sağlamak adına yenilik doğuran hakların kullanılması, her zaman karşı tarafın açık veya zımni kabulüne bağlı tutulmuştur.
  5. E
    Seçimlik borçlarda borcun konusunu belirleme yetkisi veren 'seçimlik hak', yeni bir hukuki ilişki başlattığı için 'kurucu' yenilik doğuran haklar arasında yer alır.

Cevap

Yenilik doğuran haklar, irade beyanının muhataba ulaşmasıyla sonuç doğuran, bir kez kullanılarak tüketilen ve kural olarak geri alınamayan haklardır.
Doğru olan ifade, yenilik doğuran hakların tek taraflı irade beyanıyla sonuç doğurduğunu, muhataba ulaşınca geri alınamayacağını ve kullanılmasıyla tüketildiğini belirtmektedir. Bu özellikler hukuk güvenliğini sağlamak için getirilmiş temel prensiplerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Yenilik doğuran hakların tanımını hatırla.
Hak sahibinin tek taraflı iradesiyle yeni bir hukuki durum yaratması, mevcut durumu değiştirmesi veya sona erdirmesidir.
Soruda istenen 'doğru' ifadeyi bulmak için temel özelliklerin belirlenmesi gerekir.
2
Yenilik doğuran hakların alt türlerini (Kurucu, Değiştirici, Bozucu) analiz et.
Alım (iştira) hakkı kurucu; seçimlik hak ve ayıplı malın değişimi değiştirici; fesih ve dönme bozucu haktır.
Seçeneklerdeki tür eşleşmelerinin doğruluğunu denetlemek için bu ayrım kritiktir.
3
Kullanım usulü ve süre rejimini değerlendir.
Bu haklar zamanaşımına değil, hak düşürücü süreye tabidir; kural olarak şarta bağlanamazlar ve kullanıldıktan sonra geri dönülemezler.
Hukuk güvenliği ilkesi, bu hakların yarattığı ani değişikliğin belirsiz kalmamasını gerektirir.
4
Doğru ifadeyi teyit et.
İrade beyanının ulaşmasıyla etkinleşen ve geri alınamayan yapıyı tanımlayan ifade hukuken doğrudur.
Yenilik doğuran hakların 'tüketilebilirlik' ve 'tek taraflılık' vasfı en temel karakteristik özelliğidir.

Anahtar Kavram

Yenilik Doğuran (İnşai) Hakların Hukuki Niteliği ve Türleri

İpuçları

1
Yenilik doğuran hakların kullanılmasında karşı tarafın onayı gerekip gerekmediğini düşünün.
2
Bu haklar kullanıldıktan sonra 'geri vites' yapılıp yapılamayacağı (geri alınabilirlik) hukuk güvenliği açısından önemlidir.
3
Sürelere dikkat edin: Haklar tamamen mi bitiyor (hak düşürücü) yoksa sadece talep hakkı mı engelleniyor (zamanaşımı)?

Daha Fazla Pratik

Mutlak haklar ile nispi haklar arasındaki 'ileri sürülebilirlik' farklarını içeren soruları incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Hak Kavramı ve Hakların Türleri

Bu konudan daha fazla soru