yılında imzalanan Lozan Boğazlar Sözleşmesi’ne göre Boğazlar’ın her iki yakasında askerden arındırılmış bölgeler (demilitarize kuşaklar) oluşturulmuş ve bu bölgelerin güvenliği Milletler Cemiyeti’nin garantisi altına alınmıştır. Ancak ’lu yıllarda İtalya’nın Habeşistan’a saldırması ve Almanya’nın Ren bölgesini silahlandırması gibi gelişmeler üzerine Türkiye, statünün değiştirilmesi için diplomatik girişimlerde bulunmuştur.
yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile bu durumun yerini alan ve Türkiye’nin ulusal güvenliğini doğrudan sağlayan temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- ABoğazlar’ın savunmasının Milletler Cemiyeti tarafından kurulan bir uluslararası barış gücüne bırakılması
- Askerden arındırılmış kuşakların kaldırılarak Türk ordusuna Boğazlar’da tahkimat yapma ve asker bulundurma hakkı tanınmasıCevap
- CUluslararası Boğazlar Komisyonu’nun yetki alanının genişletilerek Türkiye’nin bu komisyonda sadece gözlemci statüsüne düşürülmesi
- DBoğazlar’ın sadece Karadeniz’e kıyısı olan devletlerin savaş gemilerine açılmasına ve Türkiye’nin geçiş ücreti almamasına karar verilmesi
- ELozan’da belirlenen askerden arındırılmış bölgelerin sınırlarının genişletilerek bölgenin silahsız statüsünün yıl boyunca korunması
Cevap
Askerden arındırılmış kuşakların kaldırılarak Türk ordusuna Boğazlar’da tahkimat yapma ve asker bulundurma hakkı tanınması
Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Lozan'da Türkiye'nin egemenliğini kısıtlayan 'askerden arındırılmış kuşak' uygulamasını sona erdirmiştir. Bu sayede Türk ordusu stratejik öneme sahip bu bölgelere yerleşmiş ve savunma hatlarını (tahkimat) kurma hakkını elde etmiştir. Bu durum, Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki askeri ve siyasi kontrolünü mutlak hale getirmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Montrö Boğazlar Sözleşmesi - Askeri Egemenlik ve Tahkimat Hakkı
İpuçları
1
Lozan'daki 'güvenlik garantisi' kimdeydi ve Montrö'de bu durum kime geçtiğini düşünün.
2
Türkiye'nin egemenliğini kısıtlayan 'silahsız bölgeler' ve 'uluslararası denetim' unsurlarının Montrö ile nasıl değiştiğine odaklanın.
3
Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın Montrö'deki diplomatik başarısı, Boğazlar'da Türk askerinin tekrar varlık göstermesini sağlamıştır.
Daha Fazla Pratik
Lozan Boğazlar Sözleşmesi ile Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ni; Komisyon, Askeri Statü ve Geçiş Rejimi başlıkları altında karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Alternatif Yöntem
Soruyu çözerken 'Tam Bağımsızlık' ilkesini rehber edinebilirsiniz. Seçeneklerden hangisi Türkiye'nin kendi toprağında istediği gibi hareket etmesini sağlıyorsa (asker bulundurmak gibi), doğru cevap odur.
Tahmini Süre:55s