Soru

Zorluk: OrtaMısır'da Kurulan Türk-İslam Devletleri

Mısır'da Abbasi Devleti'nin merkezi otoritesinin zayıflamasıyla ortaya çıkan Tolunoğulları ve Akşitler (İhşidiler) devletleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin bu iki devlet için ortak bir özellik olduğu söylenemez?

  1. A
    Kurucularının Abbasi Devleti'nin hizmetinde görev yapan Türk kökenli valiler olması
  2. Kutsal topraklar olarak bilinen Hicaz bölgesine (Mekke ve Medine) hâkim olmalarıCevap
  3. C
    Yönetici kadrosu ile halk arasındaki etnik farklılık nedeniyle siyasi varlıklarının kısa süreli olması
  4. D
    Mısır'da 'Maristan' adı verilen hastaneler inşa ederek sosyal devlet anlayışını benimsemeleri
  5. E
    Abbasi otoritesinin zayıfladığı bölgelerde kurulan 'Tevâif-i Mülûk' devletleri arasında yer almaları

Cevap

Kutsal topraklar olan Hicaz bölgesine (Mekke ve Medine) hâkim olmaları
Doğru cevap olan ifade Akşitler (İhşidiler) için geçerli bir özellik iken Tolunoğulları için geçerli değildir. Hicaz bölgesine (Mekke ve Medine) egemen olan ilk Türk-İslam devleti Akşitler'dir. Bu durum, Akşitlerin İslam dünyasındaki prestijini artırmıştır ancak Tolunoğulları dönemi sınırları bu bölgeyi kapsamamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Mısır'da kurulan Türk devletlerinin (Tolunoğulları, Akşitler, Eyyubiler, Memlükler) kuruluş süreçlerini analiz et.
Tolunoğulları ve Akşitlerin Abbasi valileri tarafından kurulan 'Tevâif-i Mülûk' devletleri olduğu tespit edildi.
Bu devletlerin Abbasi merkezi otoritesinden kopuş sürecini anlamak için bu sınıflandırma gereklidir.
2
Devletlerin toplumsal yapılarını ve yıkılma nedenlerini karşılaştır.
Her iki devletin de 'yönetici Türk - halk Arap' yapısı nedeniyle kısa ömürlü olduğu doğrulandı.
Siyasi istikrarın neden sağlanamadığını belirlemek, bu devletlerin temel ortak özelliğidir.
3
Kutsal topraklar olan Hicaz bölgesi üzerindeki hâkimiyet iddialarını kontrol et.
Hicaz'a hâkim olan ilk Türk devletinin 935935-969969 yılları arasında hüküm süren Akşitler (İhşidiler) olduğu, Tolunoğullarının ise bu bölgeye ulaşamadığı görüldü.
Bu bilgi, iki devlet arasındaki en belirgin siyasi farkı ortaya koyar.

Anahtar Kavram

Mısır'da kurulan Türk-İslam devletlerinin (Tevâif-i Mülûk) ortak siyasi ve sosyal özellikleri

İpuçları

1
Bu iki devletin en büyük ortak noktası, Abbasi otoritesinin zayıflamasıyla Mısır'da bağımsız olmalarıdır.
2
Devletlerin ömürlerinin neden kısa olduğunu ve yönetici-halk ilişkisini düşünün.
3
Kutsal topraklar olan Mekke ve Medine'ye (Hicaz) hâkim olan 'ilk' Türk devletinin kim olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Mısır'da kurulan Türk devletlerinin tam sıralamasını (Tolunoğulları - Akşitler - Eyyubiler - Memlükler) ezberlemek, bu tür karşılaştırma sorularında hız kazandırır.

Alternatif Yöntem

Kronolojik bir karşılaştırma yaparak Tolunoğullarının (868868-905905) ve Akşitlerin (935935-969969) etki alanlarını harita üzerinden zihninizde canlandırın. Hicaz bölgesi Akşitler döneminde sınırlara dâhil edilmiştir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla