Anayasası (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu), Anayasası'nın "Meclis Hükümeti" modeli ile Batılı anlamdaki "Parlamenter Sistem" arasında bir köprü niteliği taşıyan "Karma Hükümet Sistemi" üzerine inşa edilmiştir. Bu sistemde yasama ve yürütme erkleri Meclis'te toplanmış, ancak görevler ayrılmıştır. Anayasa'da zaman içerisinde laiklik ve demokrasi yolunda önemli köşe taşları olan değişiklikler yapılmıştır.
Buna göre, Anayasası'nın hükümet sistemi ve geçirdiği anayasal değişiklikler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- Adeğişikliği ile milletvekillerinin yemin metninden dini ifadelerin çıkarılması, anayasanın laikleşme sürecindeki en kritik adımlardan biridir.
- Byılında kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının verilmesiyle, siyasi haklar alanında kapsayıcı ve demokratik bir düzenleme yapılmıştır.
- CYürütme organı olan Bakanlar Kurulu'nun (İcra Vekilleri Heyeti) üyelerinin tamamının milletvekili olma zorunluluğu, Meclis Hükümeti sisteminden kalan bir özelliktir.
- Cumhurbaşkanı'na tanınan "Meclis'i feshetme" yetkisi, yürütmenin yasama karşısında güçlendiğini gösteren Anayasası'nın orijinal hükümlerindendir.Cevap
- Eyılında yapılan değişiklikle, Atatürk ilkelerinin anayasa metnine girmesiyle devletin temel nitelikleri ideolojik ve hukuki bir çerçeveye oturtulmuştur.
Cevap
Cumhurbaşkanı'na tanınan 'Meclis'i feshetme' yetkisinin 1924 Anayasası'nın orijinal hükümlerinden olduğu ifadesi yanlıştır; çünkü bu anayasada fesih yetkisi sadece Meclis'in kendisine aitti.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü Anayasası'nın orijinal metni hazırlanırken Cumhurbaşkanı'na fesih yetkisi verilmesi tartışılmış ancak Meclis'in üstünlüğü ilkesine aykırı bulunarak reddedilmiştir. Bu anayasaya göre seçimleri yenileme kararı sadece TBMM tarafından alınabilirdi. Bu durum, anayasanın tam bir parlamenter sistem değil, meclis üstünlüğüne dayalı karma bir sistem olduğunu kanıtlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
1924 Anayasası'nda Meclis Üstünlüğü ve Fesih Yetkisi
İpuçları
1
1924 Anayasası, meclis üstünlüğünü koruyan bir 'Karma Hükümet' sistemine sahiptir.
2
Yürütmenin (Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu) yasamayı (Meclis) görevden alma yetkisini düşünün.
3
Fesih yetkisi, Türk anayasa tarihinde ilk kez 1876 Kanun-i Esasi'de Padişah'a verilmiş, cumhuriyet döneminde ise ancak 1961'den itibaren sınırlı olarak yürütmeye tanınmıştır.
Daha Fazla Pratik
1921, 1924 ve 1961 anayasalarındaki hükümet sistemlerini ve fesih yetkisini bir tablo üzerinde karşılaştırmak konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s