Osmanlı hukuk tarihinde anayasallaşma sürecinin iki önemli dönüm noktası olan tarihli Sened-i İttifak ile tarihli Tanzimat Fermanı, padişahın mutlak otoritesinin kısıtlanması bakımından farklı nitelikler taşır. Bu iki belgenin hukuki kaynağı, hazırlanış yöntemi ve hedeflediği toplumsal düzen dikkate alındığında; Tanzimat Fermanı'nı Sened-i İttifak'tan ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- APadişahın yetkilerinin mutlak monarşi içerisinde ilk kez kısıtlanmış olması
- BBelgenin, hükümdar ile tebaa arasındaki yetki paylaşımını düzenleyen bir sözleşme (misak) niteliğinde olması
- Padişahın kendi iradesinin üzerinde bir kanun gücü olduğunu kabul ederek hukuk devleti ilkesine yönelmesiCevap
- DDevletin yönetim biçiminin değişerek halkın yönetime doğrudan katılımının sağlanması
- EBelge hükümlerinin uygulanabilirliğinin Avrupa devletlerinin kolektif garantisi altına alınması
Cevap
Padişahın kendi iradesinin üzerinde bir kanun gücü olduğunu kabul ederek hukuk devleti ilkesine yönelmesi
Tanzimat Fermanı'nın en ayırt edici yönü, padişahın mutlak otoritesini bir sözleşme gereği değil, kendi iradesiyle ilan ettiği genel hukuk kurallarına (kanunlara) tabi kılmasıdır. Sened-i İttifak'ta sadece Ayânlar ile bir uzlaşma varken, Tanzimat Fermanı ile devletin tüm işleyişinde 'kanun gücü' her türlü şahsi iradenin üzerine çıkarılmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hukuk Devleti ve Kanun Üstünlüğü
İpuçları
1
Belgenin bir 'misak' (sözleşme) mi yoksa bir 'ferman' mı olduğuna dikkat edin.
2
Padişahın 'vaz olunacak kanunlara ben de uyacağım' sözünün hangi ilkeyle (Hukuk Devleti/Kanun Üstünlüğü) ilgili olduğunu düşünün.
3
Sened-i İttifak'ın sınırlı bir çevreyi (Ayânları), Tanzimat'ın ise tüm tebaayı ve genel hukuk düzenini kapsadığını hatırlayın.
Daha Fazla Pratik
Islahat Fermanı'nın Tanzimat Fermanı'ndan farklarını (özellikle yabancı devlet etkisi ve azınlık hakları vurgusu) inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s