Soru

Zorluk: OrtaSened-i İttifak ve Tanzimat Dönemi Belgeleri

1919. yüzyıl Osmanlı hukuk tarihindeki anayasallaşma belgeleri, padişahın mutlak otoritesinin sınırlandırılması sürecinde farklı hukuki temellere dayanmaktadır. Bu belgelerden biri olan 18081808 tarihli Sened-i İttifak'ı, Tanzimat ve Islahat fermanlarından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Padişahın mutlak yetkilerinin ilk kez hukuki bir metinle sınırlandırılmış olması
  2. Padişah ile taşradaki mahalli güçler (Ayanlar) arasında karşılıklı bir taahhüt (misak) olarak düzenlenmesiCevap
  3. C
    Hukukun üstünlüğü ilkesinin ve kanun gücünün padişahın üstünde olduğunun ilk kez açıkça kabul edilmesi
  4. D
    Tüm Osmanlı vatandaşlarına din ayrımı gözetmeksizin can, mal ve namus güvenliğinin garanti edilmesi
  5. E
    Yabancı devletlerin baskısı sonucunda sadece azınlıklara yönelik yeni ve geniş imtiyazların tanınması

Cevap

Sened-i İttifak'ı fermanlardan ayıran temel fark, padişah ile taşra güçleri (Ayanlar) arasında imzalanan iki taraflı bir sözleşme (misak) niteliğinde olmasıdır.
Sened-i İttifak (18081808), Osmanlı Devleti'nde padişahın yetkilerini kendi iradesi dışında bir güçle (Ayanlar) paylaşmayı kabul ettiği ilk belgedir. Bu yönüyle tek taraflı bir lütuf olan 'ferman'lardan ayrılır ve taraflar arasında karşılıklı yükümlülükler içeren bir 'sözleşme' (misak) niteliği taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Belgelerin hukuki niteliklerini karşılaştırın.
Sened-i İttifak bir 'Misak' (sözleşme) iken; Tanzimat ve Islahat belgeleri birer 'Ferman' (tek taraflı irade beyanı) niteliğindedir.
Anayasallaşma hareketlerinde belgenin nasıl hazırlandığı ve kimleri muhatap aldığı temel bir ayrım noktasıdır.
2
Belgelerin muhataplarını ve taraflarını analiz edin.
Sened-i İttifak'ta taraflar Padişah (merkez) ve Ayanlar (yerel güçler) iken, fermanlarda muhatap tüm halk veya belirli kesimlerdir.
Sened-i İttifak'ın 'karşılıklı' yapısı, onu Osmanlı hukuk tarihindeki fermanlardan ayıran en belirgin özelliğidir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Anayasallaşma Belgelerinin Hukuki Niteliği

Daha Fazla Pratik

Tanzimat Fermanı'nın modern anayasalardaki 'Hukuk Devleti' ilkesine hangi maddelerle temel oluşturduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla