Soru

Zorluk: Çok zorTablo Oluşturma Teknikleri

Bir kamu kurumunda görevli beş uzman (A,B,C,DA, B, C, D ve EE); Ocak ve Şubat aylarında; Ankara, İstanbul ve Bursa illerinde; 'Stratejik Planlama', 'Risk Yönetimi' ve 'Süreç Analizi' konularında eğitimler verecektir. Kurguya dair şu kısıtlamalar bilinmektedir:

- Her uzman, her ay sadece bir ilde ve sadece bir konuda eğitim vermektedir.
- Ocak ayında Bursa'da eğitim veren uzman, Şubat ayında Ankara'da görevlendirilmiştir.
- 'Risk Yönetimi' eğitimi, her iki ayda da farklı illerde ve farklı uzmanlar tarafından verilmiştir.

Bu kurguda yer alan uzman, ay, şehir ve eğitim konusu değişkenleri arasındaki tüm ilişkileri ve olasılıkları; veri tekrarına düşmeden, 'kimin, hangi ayda, nerede, ne eğitimi verdiğini' tek bir düzlemde eksiksiz görebilecek şekilde modellemek için uygulanması gereken en profesyonel tablo oluşturma tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Uzman isimlerini dikey eksende (satır), ayları ise yatay eksende (sütun) sabitleyip, şehir ve eğitim konusu verilerini hücre içlerine metin olarak eşleştirmek.
  2. B
    Şehirleri sütunlara, eğitim konularını satırlara yerleştirerek kesişim noktalarına ayları ve uzman isimlerini değişken olarak dağıtmak.
  3. Ayları ana sütun başlığı, şehirleri ise bu başlıklar altındaki alt kırılımlar (sütun bölmeleri) olarak kurgulayıp; uzmanları satırlarda listeleyerek eğitim konularını kesişim noktalarına yazmak.Cevap
  4. D
    Eğitim konularını satırlara, uzmanları sütunlara yerleştirip; aylar ve şehirler için hücre içine semboller veya kısaltmalar yerleştirmek.
  5. E
    Sadece uzman ve şehir eşleşmesini gösteren bir tablo hazırlayıp, eğitim konuları ve zaman verilerini bu tablonun dışında bağımsız bir liste olarak tutmak.

Cevap

En işlevsel teknik; zaman (ay) ve mekân (şehir) verilerini hiyerarşik sütun başlıkları (ana ve alt kategori) olarak belirleyip, uzmanları satırlarda sabitleyerek eğitim konularını hücrelere yerleştirmektir.
Dört veya daha fazla değişkenin bulunduğu sözel mantık kurgularında, zaman (ay) ve mekân (şehir) gibi hiyerarşik ve daha az değişkenli olan verilerin 'iç içe geçmiş sütun başlıkları' olarak kullanılması en profesyonel yaklaşımdır. Bu sayede, satırlara yerleştirilen uzmanların her bir ay ve şehirdeki durumu (eğitim konusu) net bir şekilde hücrelere yazılabilir. Bu model, özellikle 'X şehrinde eğitim veren, sonra Y şehrine geçmiştir' gibi geçişli öncüllerin takip edilmesini sağlar ve olasılık dallanmalarını minimuma indirir.

Adım Adım Çözüm

1
Değişken Analizi Yapma
Kurguda dört bağımsız değişken olduğu tespit edilir: Uzman (5), Ay (2), Şehir (3), Eğitim Konusu (3).
Tablo iskeletini oluşturmak için hangi verilerin sabit (başlık), hangilerinin hareketli (hücre içeriği) olacağına karar verilmelidir.
2
Sabit ve Sınırlı Verileri Belirleme
Zaman (Aylar) ve Mekân (Şehirler) en az sayıda ve en düzenli hiyerarşiye sahip verilerdir.
Zaman dizini (Ocak, Şubat) genellikle sözel mantık sorularında ana iskeleti oluşturur.
3
Hiyerarşik Matris Kurgulama
Aylar üst başlık, şehirler ise her ayın altında üçerli alt başlık olacak şekilde sütunlar oluşturulur.
Bu yapı sayesinde her bir sütun (Örn: Ocak-Bursa) tekil bir zaman-mekân koordinatı oluşturur.
4
Deductive (Tümdengelim) Uygunluğu Kontrol Etme
Oluşturulan tablo yapısı, 'Ocak-Bursa' hücresindeki verinin doğrudan 'Şubat-Ankara' sütununa taşınmasına (öncüldeki kısıtlama) imkan tanır.
Doğru tablo, sadece veriyi saklamak için değil, öncülleri birbiriyle ilişkilendirmek için tasarlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Hiyerarşik Tablolama ve Değişken Sabitleme Stratejisi
Bu soruyu puanla