Türkiye'de yaklaşık aynı enlem (38^\circ Kuzey) üzerinde yer alan İzmir ve Van illerinin k… — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür

Türkiye'de yaklaşık aynı enlem ( $38^\circ$ Kuzey) üzerinde yer alan İzmir ve Van illerinin kış mevsimi sıcaklık verileri aşağıda karşılaştırılmıştır:

Şehir	Ocak Ayı Gerçek Sıcaklık	Ocak Ayı İndirgenmiş Sıcaklık
İzmir	$8,5^\circ\text{C}$	$9,0^\circ\text{C}$
Van	$-3,5^\circ\text{C}$	$5,0^\circ\text{C}$

Bu tabloya göre, iki şehrin hem gerçek hem de indirgenmiş sıcaklık ortalamaları arasındaki belirgin farkın olması, aşağıdakilerden hangisini doğrudan kanıtlar?

A
Yükseltinin Türkiye'de sıcaklık değerlerini belirleyen tek temel unsur olduğunu
B
Mutlak konumun (enlem) sıcaklık dağılışını kontrol eden en baskın faktör olduğunu
Denizellik ve karasallık farkının, enlem etkisini belirgin şekilde baskılayabildiğiniCevap
D
Bakı faktörünün kış mevsiminde dağların güney yamaçlarında sıcaklığı aşırı artırdığını
E
Yer şekillerinin uzanış doğrultusunun iç kesimlerde yıllık yağış miktarını azalttığını

Cevap

Denizellik ve karasallık farkının, enlem etkisini belirgin şekilde baskılayabildiği gerçeğidir.

Doğru yanıt olan seçenek, göreceli konumun (denizellik ve karasallık) bazen mutlak konumdan (enlem) daha etkili olabileceğini vurgular. İzmir ve Van aynı enlemde oldukları için güneş ışınlarını benzer açıyla alırlar. Ancak Van'ın indirgenmiş sıcaklığının (yükselti etkisi çıkarılmış hali) bile İzmir'den düşük olması, denizden uzaklığın (karasallık) sıcaklığı enlem etkisinden daha fazla düşürdüğünü kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

Şehirlerin mutlak konumlarını (enlem) analiz etmek.

İzmir ve Van yaklaşık

38^\circ

Kuzey paraleli üzerinde yer alırlar. Mutlak konuma (enlem) göre kış sıcaklıklarının benzer olması beklenir.

Enlem, güneş ışınlarının geliş açısını belirleyerek sıcaklık potansiyelini eşitler.

İndirgenmiş sıcaklık verilerini karşılaştırmak.

İzmir'in indirgenmiş sıcaklığı

9,0^\circ\text{C}

iken Van'ın

5,0^\circ\text{C}

'dir. Yükselti etkisi (Van'ın yaklaşık

1700\text{ m}

rakımı) matematiksel olarak elense dahi fark kapanmamıştır.

İndirgenmiş sıcaklık, her yeri deniz seviyesinde (

0\text{ m}

) kabul ederek yükselti dışındaki faktörleri ortaya çıkarır.

Kalan farkın nedenini belirlemek.

Aradaki

4^\circ\text{C}

'lik indirgenmiş sıcaklık farkı, İzmir'in deniz kıyısında olması (denizellik) ve Van'ın denizden uzak, iç kesimde yer alması (karasallık) ile açıklanır.

Karasallık, kışın aşırı soğumaya neden olarak aynı enlemdeki denizel yerlere göre sıcaklığı düşürür.

Anahtar Kavram

İklimi Etkileyen Göreceli (Özel) Konum Faktörleri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru