Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorCemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

I. Dünya Savaşı sonrasında Kafkas sınır hattında ortaya çıkan otorite boşluğunu ve işgal tehlikesini engellemek amacıyla teşkilatlanan; kendi parlamentosunu kurup anayasa hazırlayan, geçici bir hükümet gibi hareket eden ve 13 Nisan 1919'da İngiliz kuvvetlerinin baskınıyla meclisi dağıtılarak yöneticileri Malta'ya sürgün edilen ilk yerel direniş örgütlenmesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Vilâyât-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti
  2. B
    Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti
  3. Kars Millî İslam Şûrası (Cenûb-ı Garbî Kafkas Hükûmeti)Cevap
  4. D
    Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Heyet-i Osmaniyesi
  5. E
    Karakol Cemiyeti

Cevap

Kars Millî İslam Şûrası (Cenûb-ı Garbî Kafkas Hükûmet-i Muvakkatesi)
Mondros Mütarekesi sonrasında Türk ordusunun Kafkasya'dan çekilmesi üzerine Kars'ta kurulan Kars Millî İslam Şûrası, Cenûb-ı Garbî Kafkas Hükûmeti adıyla müstakil bir hükümet ve meclis teşkil etmiştir. İlk yerel direniş hükümeti modeli olan bu yapı, 13 Nisan 1919'da İngiliz kuvvetlerinin meclisi basması ve üyelerini Malta'ya sürgün etmesiyle son bulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel süreci ve coğrafi konumu çözümleme
Mondros Ateşkesi sonrasında Osmanlı ordusunun 1914 sınırlarına çekilmek zorunda kalmasıyla Kars, Ardahan ve Batum (Elviye-i Selâse) bölgesinde büyük bir otorite boşluğu doğmuş, Ermeni ve Gürcü tehdidi baş göstermiştir.
Soru kökündeki coğrafi ve siyasal şartları belirlemek için gereklidir.
2
Teşkilatın ayırt edici kurumsal niteliklerini belirleme
5 Kasım 1918'de kurulan Kars Millî İslam Şûrası, Ocak 1919'daki Büyük Kars Kongresi ile 'Cenûb-ı Garbî Kafkas Hükûmet-i Muvakkate-i Milliyesi' adını almıştır. 18 maddelik anayasa kabul etmiş, parlamento açmış, bayrak belirlemiş ve bir devlet gibi teşkilatlanmıştır.
Diğer müdafaa-i hukuk cemiyetlerinden farklı olarak doğrudan meclis ve hükümet yapısı kurması ayırt edici temel unsurdur.
3
Teşkilatın akıbetini ve tarihi önemini değerlendirme
13 Nisan 1919'da İngilizler Kars'ı işgal ederek hükümet binasını basmış, meclisi dağıtmış ve Cihangirzade İbrahim Bey başta olmak üzere şûra yöneticilerini tutuklayarak Malta'ya sürgüne göndermiştir.
Soru metnindeki tasfiye sürecini ve Malta sürgünü bilgisini doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Mondros Sonrası Yerel Örgütlenmeler ve Cenûb-ı Garbî Kafkas Hükûmet-i Muvakkate-i Milliyesi

İpuçları

1
Milli Mücadele'nin ilk yerel direniş teşkilatlanması olup Doğu Anadolu ile Kafkasya sınırında kurulmuştur.
2
Sadece bir cemiyet gibi çalışmamış, kendi anayasasını (18 madde) hazırlayarak geçici bir cumhuriyet/hükümet modeli şeklinde örgütlenmiştir.
3
İngilizlerin meclisini basarak Cihangirzade İbrahim Bey gibi liderlerini Malta'ya sürdüğü teşkilat Cenûb-ı Garbî Kafkas Hükûmeti'dir.

Daha Fazla Pratik

Mondros sonrası kurulan cemiyetlerin tüzüklerinde yer alan 'bağımsız devlet kurma' maddelerini (Trakya-Paşaeli ile Cenûb-ı Garbî Kafkas) karşılaştırmalı olarak inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Milli Mücadele döneminde kurulan yararlı cemiyetleri faaliyet gösterdikleri bölgelere (Doğu, Batı, Güney) ve benimsedikleri örgütlenme modellerine (yerel kongre cemiyeti, istihbarat teşkilatı, bağımsız hükümet modeli) göre sınıflandırarak doğrudan sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Cemiyetler (Yararlı, Zararlı ve Azınlık Cemiyetleri)

Bu konudan daha fazla soru