Soru

Zorluk: OrtaII. Göktürk (Kutluk) Devleti

II. Göktürk (Kutluk) Devleti, Türk tarihinde hem siyasi bir yeniden doğuşu hem de kültürel bir uyanışı temsil eden bir dönüm noktasıdır.

Aşağıdakilerden hangisi, bu devletin 'siyasi yeniden doğuş' ve 'kültürel uyanış' özelliklerini sırasıyla en iyi yansıtan gelişmelerdir?

  1. A
    Orta Asya Türk birliğinin ilk kez sağlanması - İpek Yolu üzerinde tam hakimiyet kurulması
  2. Kutluk Kağan'ın 'İlteriş' unvanıyla bağımsızlığı kazanması - Kendilerine özgü Orhun Alfabesi'nin kullanılmasıCevap
  3. C
    Hükümdar yetkilerinin kurultay tarafından sınırlandırılması - Yerleşik hayata geçilerek şehirlerin kurulması
  4. D
    Bizans İmparatorluğu ile ilk diplomatik ilişkilerin kurulması - Maniheizm ve Budizm'in resmi din olarak benimsenmesi
  5. E
    Kut anlayışının ilk kez terk edilmesi - Türk töresinin yazılı kanunlar haline getirilmesi

Cevap

Kutluk Kağan'ın 'İlteriş' unvanıyla bağımsızlığı kazanması siyasi yeniden doğuşu; kendilerine özgü Orhun Alfabesi'nin kullanılması ise kültürel uyanışı temsil eder.
Kutluk Kağan liderliğinde 682 yılında kurulan II. Göktürk Devleti, Çin esaretine son vererek siyasi varlığını yeniden inşa etmiştir (siyasi yeniden doğuş). Bu dönemde Türk tarihinin ilk yazılı edebî ve tarihî belgeleri olan Orhun Abideleri'nin millî bir alfabe ile dikilmesi ise Türk kültürünün en özgün ve ileri seviyede temsil edildiği kültürel bir uyanışı simgeler.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi yeniden doğuş kavramını analiz etme
50 yıllık Çin esaretinin ardından Kutluk Kağan'ın 'İlteriş' (derleyen, toplayan) unvanıyla devleti kurması, bağımsızlığın yeniden kazanılmasıdır.
Siyasi yeniden doğuş, bir devletin fetret devrinden sonra tekrar teşkilatlanmasını ifade eder.
2
Kültürel uyanış kavramını analiz etme
Türk tarihinin ilk millî alfabesi olan Orhun Alfabesi ile kalıcı eserler (Orhun Yazıtları) verilmesi, kültürel kimliğin tescillenmesidir.
Yazılı bir dil ve millî alfabe kullanımı, bir topluluğun kültürel bağımsızlığını ve gelişmişlik düzeyini gösterir.

Anahtar Kavram

II. Göktürk Devleti'nin Bağımsızlık Mücadelesi ve Millî Yazılı Kültür
Bu soruyu puanla